“Nhành lan tím” giữa đời thường

Tình thương yêu vô bờ ở căn nhà số 8 Hoa Lan

Bà Hoàng Thị Hùng (trong cùng, bên phải) “khoe” với các đồng đội về những đứa con đã trưởng thành và được bà “dựng vợ, gả chồng”.

Ở Đào Xá, nhắc đến bà Hoàng Thị Hùng, người ta thường nhắc đến những đứa trẻ. Căn nhà nhỏ mỗi dịp lễ, Tết lại rộn lên tiếng nói cười. Những người con không cùng huyết thống tìm về bên mẹ, có người đưa theo vợ, chồng, có người bế trên tay những đứa trẻ của mình. Bà Hùng ngồi giữa họ, nhắc tên từng đứa, kể chuyện từng người. Giọng bà lúc sôi nổi, lúc chùng xuống. Có chuyện tưởng đã quên, nhưng chỉ cần ai đó nhắc tên một đứa con, ký ức lại trở về. Hơn 20 năm ở Làng trẻ SOS Việt Trì, bà đã chăm sóc, nuôi dưỡng 18 đứa trẻ.

Năm 1973, vừa tròn 19 tuổi, Hoàng Thị Hùng lên đường nhập ngũ và được phân công công tác tại Đội điều trị thương bệnh binh thuộc Đoàn 559. Chiến trường Trường Sơn những năm ấy khốc liệt, nơi những cô gái tuổi mười chín, đôi mươi phải đối diện với bom đạn, thương tích và sự hy sinh của đồng đội.

Những năm tháng ấy đã để lại trong bà những ký ức không dễ phai mờ. Đó là những thương binh, bệnh binh trở về từ các cung đường bom đạn; là những người đồng đội hôm nay còn gặp mặt, ngày mai có thể đã nằm lại.

Năm 1978, bà phục viên trở về quê, chuyển công tác sang ngành thương nghiệp, sau đó làm công nhân Nhà máy Dệt Vĩnh Phú. Những tổn thương sức khỏe cũng theo bà trở về. Theo lời bà kể, bà bị ảnh hưởng sức khỏe do phơi nhiễm chất độc hóa học dioxin trong chiến tranh. Bà không lập gia đình. Cuộc đời tưởng như sẽ lặng lẽ trôi qua với công việc và quê nhà, cho đến một lần bà biết Làng trẻ SOS Việt Trì tuyển người chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ. Với mong muốn được chăm sóc trẻ nhỏ, được làm mẹ, bà viết đơn ứng tuyển và được nhận vào làm việc.

Từ đó, căn nhà số 8 Hoa Lan trở thành một phần cuộc đời bà. Ngày đầu, bà tiếp nhận 7 đứa trẻ. Sau này, tổng cộng 18 đứa trẻ lần lượt lớn lên trong vòng tay bà. Làm mẹ ở Làng trẻ không chỉ là lo cho con một bữa cơm, một giấc ngủ. Đó còn là việc thấu hiểu từng đứa trẻ. Có những ngày mấy đứa trẻ cùng ốm, bà phải chạy đi chạy lại giữa bệnh viện và căn nhà, vừa chăm con trong viện, vừa lo cơm nước, giấc ngủ cho những đứa trẻ ở nhà. Vất vả không sao kể xiết, nhưng với bà Hùng đó chỉ là một phần rất đỗi bình thường của cuộc sống. Bởi khi những đứa trẻ đã gọi mình bằng tiếng “mẹ”, công việc chăm sóc chúng không còn là một nhiệm vụ được phân công. Nó trở thành trách nhiệm của tình thân.

Năm 2019, bà Hùng nghỉ hưu theo quy định. Lẽ thường, đó là lúc một người sau nhiều năm cống hiến trở về nghỉ ngơi bên gia đình. Nhưng với bà, quyết định ấy lại là một cuộc chia tay khó khăn. Khi ấy, tại nhà bà từng chăm sóc vẫn còn 3 đứa trẻ đang tuổi ăn học, trong đó đứa út mới học lớp 2. Bà trở về Đào Xá nhưng nỗi nhớ con khiến bà không yên lòng. Một lần trở lại Làng trẻ thăm các con, bà nghe những đứa lớn kể rằng em út đêm nào cũng khóc, nhiều lần ra cổng bảo vệ ngóng, “chờ mẹ về”. Chỉ một câu ấy khiến bà bật khóc. Bà quyết định ở lại căn nhà dành cho những người đã nghỉ hưu được Làng bố trí để tiếp tục ở gần các con thêm một thời gian.

Sau này, khi bà trở về quê, vào những dịp lễ, Tết, bà vẫn xin đón các con về nhà mình tại Đào Xá. Có lẽ, với một người mẹ, nghỉ hưu khỏi công việc không đồng nghĩa với nghỉ làm mẹ.

Những đứa trẻ rồi cũng lớn. Có em ra trường, có em đi làm, có em lập gia đình. Nhà số 8 Hoa Lan dần vắng những bước chân trẻ nhỏ, nhưng tình cảm thì không rời đi cùng những đứa trẻ.

Theo lời kể của bà Hùng, đến nay 13 người con đã lập gia đình, bà đã có 16 cháu nội, ngoại. Căn nhà ở Đào Xá trở thành nơi những người con tìm về. Một gia đình lớn được tạo nên từ những con người không chung dòng máu.

Tường An và giấc mơ khoác áo blouse

Trong những đứa trẻ bà từng chăm sóc, Tường An là người khiến bà nhắc đến với niềm tự hào đặc biệt. Năm 2001, khi đang làm vườn trong khuôn viên Làng trẻ, bà nhận tin có một em bé cần được chăm sóc. Đứa trẻ mới lọt lòng, nặng 3,7kg, đỏ hồng và kháu khỉnh. Nhìn em bé, bà không cầm được nước mắt. Bà làm thủ tục tiếp nhận, đặt tên con là Hoàng Tường An, với mong muốn cuộc đời con luôn bình an.

Bà Hoàng Thị Hùng (thứ ba từ trái sang) gặp gỡ, trò chuyện với đồng đội cũ.

Tường An lớn lên trong tình yêu thương của mẹ Hùng. Cậu bé chăm ngoan, học tốt và nhiều năm liền đứng đầu lớp. Rồi em thi đỗ Trường THPT Chuyên Hùng Vương.

Nhắc lại ngày biết kết quả, ánh mắt bà Hùng vẫn ánh lên niềm vui: “Ngày ấy, con xin thi vào Trường THPT Chuyên Hùng Vương, tôi khuyên con đừng thi vào. Biết con chăm ngoan nhưng tôi không biết thành tích học đến đâu. Đỗ vào đó đã khó, rồi còn cả quãng đường 3 năm học, biết bao nhiêu chi phí...”

Lo thì lo vậy, nhưng sau khi con thi xong, ngày nào bà cũng qua trường hỏi điểm. Ngày có kết quả, bà không chen được vào bảng thông báo, phải nhờ các phụ huynh khác xem giúp. Rồi tiếng reo bật lên: “Hoàng Tường An đứng đầu danh sách đỗ vào lớp chuyên Sinh rồi bà ơi!”. “Cảm xúc của tôi lúc ấy như vỡ òa. Mọi lăn tăn, lo lắng tan biến hết. Lúc ấy chỉ còn niềm vui và sự tự hào”, bà Hùng nhớ lại.

Ba năm cấp 3, Tường An tiếp tục duy trì thành tích học tập tốt, giành nhiều giải trong các kỳ thi học sinh giỏi, trong đó có giải Nhì cấp quốc gia môn Sinh học và có dịp sang Anh giao lưu, học tập. Sau đó, em thi đỗ Trường Đại học Y Hà Nội. Nhưng niềm vui lại đi cùng nỗi lo. Chi phí học tập quá lớn, trong khi thu nhập của mẹ Hùng khi ấy chỉ khoảng 1,2 triệu đồng mỗi tháng. Hai mẹ con bàn nhau và quyết định chuyển sang học Trường Đại học Y Thái Nguyên.

Trong 6 năm học bác sĩ đa khoa, Tường An làm lớp trưởng và duy trì thành tích học tập tốt. Hiện em tiếp tục học bác sĩ nội trú. Để con có thể tiếp tục con đường học tập, mẹ Hùng lại tìm việc làm thêm. Ngoài tằn tiện đồng lương hưu, bà đi rửa chén, cốc ở một quán bia để có thêm tiền lo cho Tường An. Bà kể chuyện ấy không một lời than thở. Chỉ nói đơn giản: “Con còn đi học thì mình còn phải lo.” Một câu nói nghe nhẹ tênh, nhưng phía sau là cả một đời người.

Có một sợi dây vô hình nối hai nửa cuộc đời bà Hùng. Nửa đầu là chiến trường. Nửa sau là mái nhà. Ở Trường Sơn, bà chăm sóc những đồng đội bị thương. Trở về đời thường, bà chăm sóc những đứa trẻ thiếu một mái ấm. Hoàn cảnh đã khác, nhưng ở cả hai chặng đường bà vẫn là một người phụ nữ sẵn sàng nhận về mình phần khó, kiên nhẫn trước những phận đời cần chở che.

Chiều xuống trên quê Đào Xá. Căn nhà nhỏ hôm nay không còn đông trẻ như nhà số 8 Hoa Lan năm nào. Những đứa con đã lớn, mỗi người một nơi. Nhưng rồi sẽ có một cuộc điện thoại, một tiếng xe dừng trước cổng, một đứa con đưa vợ, đưa chồng, đưa những đứa trẻ của mình trở về. Tiếng gọi “mẹ” lại vang lên.

Người mẹ năm nào giờ mái tóc đã bạc, nhưng trong ánh mắt vẫn còn nguyên hình bóng những đứa trẻ từng nép vào lòng mình. Từ Trường Sơn năm ấy đến căn nhà nhỏ hôm nay, bà Hùng đã đi qua một hành trình rất dài. Bà đã đi qua bằng một cách lặng lẽ: Cho đi mà không đòi hỏi, yêu thương mà không cần cùng huyết thống. Và có lẽ vì thế mà hình ảnh nhành lan tím trở nên thật đẹp.

Lan tím hiện diện trong căn nhà nơi bà đã dành hơn 20 năm làm mẹ. Còn hôm nay, nhành lan ấy dường như đã bước ra khỏi căn nhà số 8, theo những đứa con về với cuộc đời. Nó nở trong những gia đình mà bà đã góp phần dựng nên. Một nhành lan tím giữa đời thường, không rực rỡ, không ồn ào, nhưng bền bỉ nở bằng yêu thương như chính cuộc đời người nữ chiến sĩ Trường Sơn năm nào.