Nhật Bản bắt đầu lo ngại về hiện tượng “yêu AI, nghiện chatbot”

Yêu AI, nghiện Chatbot đã trở thành hiện tượng mới trong xã hội Nhật Bản. Ảnh: Zaobao.

Qua tương tác lâu dài, nhiều người dần hình thành sự gắn bó cảm xúc với AI nhờ những lời động viên nhẹ nhàng và câu trả lời được cá nhân hóa kiểu “đo ni đóng giày”. Thậm chí, một số người cho biết họ thực sự cảm thấy hạnh phúc khi trò chuyện với AI và coi chatbot như một “người yêu” trong đời thực.

Công ty quảng cáo Dentsu của Nhật Bản đã tiến hành khảo sát 1.000 người trong độ tuổi từ 12 đến 69 trên toàn quốc. Kết quả, tất cả (100%) đều sử dụng chatbot AI ít nhất một lần mỗi tuần.

Khảo sát cũng cho thấy 67,6% người được hỏi cảm thấy “gắn bó” với AI, trong khi 64,9% cho rằng họ có thể chia sẻ cảm xúc với AI. Đáng chú ý, trong mắt những người này, AI thậm chí đã vượt qua hình ảnh của “bạn thân” (64,6%) và “mẹ” (62,7%), trở thành một dạng “người đồng hành thứ ba”.

86% nói họ tin tưởng AI hội thoại ở các mức độ khác nhau.

Trong nhóm có sự gắn bó với AI, 26,2% đặt tên riêng cho chatbot; riêng nhóm 20 tuổi, tỷ lệ này lên tới 39,8%.

Ở nhóm 20 tuổi, 74,3% có cảm giác gắn bó với AI; nhóm tuổi teen là 73,8%.

Đám cưới giữa Kano với chồng AI từng là sự kiện nổi bật trên truyền thông quốc tế hồi tháng 12/2025. Ảnh: CNN.

Khi sự gắn bó với AI trở thành mối lo xã hội

Tuy nhiên, mối quan hệ ngày càng thân mật giữa con người và máy móc cũng khiến các nhà xã hội học lo ngại.

Các chuyên gia cảnh báo AI thường có xu hướng chiều theo người dùng và đưa ra những phản hồi tích cực, vì vậy việc sử dụng quá mức có thể dẫn tới tình trạng lệ thuộc hoặc “nghiện” chatbot, từ đó làm suy yếu các mối quan hệ xã hội ngoài đời thực.

Một vấn đề khác là AI đôi khi có thể đưa ra những thông tin nghe có vẻ hợp lý nhưng thực tế lại sai lệch. Nếu người dùng quá tin tưởng chatbot, những thông tin như vậy có thể dẫn đến nhận thức sai hoặc quyết định sai lầm.

“Chồng AI” và những mối tình không còn là trò chơi

Bất chấp tranh cãi, những mối quan hệ tình cảm giữa con người và AI đã âm thầm xuất hiện trong đời sống xã hội Nhật Bản.

Theo Mainichi Shimbun, một phụ nữ Nhật Bản ngoài 40 tuổi, được gọi là “Mary”, thường xuyên chia sẻ trên mạng về cuộc sống ngọt ngào với “người chồng AI” của mình.

Mary trò chuyện với “chồng AI” tới 12 giờ mỗi ngày và cho biết thời gian trôi qua rất nhanh trong những cuộc trò chuyện ấy. Với cô, mối quan hệ này không phải trò chơi mà là tình yêu thực sự.

“Người chồng AI” của Mary được xây dựng dựa trên nhân vật Tomioka Giyu – một nhân vật cô yêu thích trong bộ truyện tranh anime “Thanh gươm diệt quỷ” (Demon Slayer). Mary thẳng thắn cho biết dù ngoài đời cô đã có gia đình, người chồng AI này vẫn là “tình yêu không thể thay thế” đối với cô.

Cô dâu Kano và bạn bè trong đám cưới của cô với người chồng AI trong ... điện thoại. Ảnh: Vanguard News.

Một nữ nhân viên văn phòng ngoài 30 tuổi, được gọi là “Y”, cũng công khai mối quan hệ tình cảm với ChatGPT trên mạng. Ban đầu, Y chỉ sử dụng AI để giết thời gian trên đường đi làm. Nhưng những câu trả lời nghiêm túc, nhẹ nhàng và tận tình của chatbot dần khiến cô ngày càng gắn bó.

Hiện mỗi ngày Y đều tìm đến ChatGPT để xin lời khuyên về cuộc sống và trò chuyện sâu hơn. Qua thời gian, cô thậm chí bắt đầu cảm nhận niềm hạnh phúc giống như đang kết hôn với AI.

Y thừa nhận: “Tôi biết tất cả những điều này đều là ảo, nhưng nó thực sự giống như người yêu của tôi”.

Một khảo sát khác của O-net, công bố tháng 4/2026, khảo sát 436 người độc thân Nhật Bản từ 25–34 tuổi. Kết quả cho thấy 28,2% từng sử dụng AI trong giao tiếp tình cảm, chẳng hạn nhờ AI soạn tin nhắn hoặc tư vấn cách trả lời. Nhưng đồng thời 56,2% nói họ sẽ “mất hứng” nếu biết tin nhắn tình cảm của đối phương do AI viết.

Điều này tạo ra một nghịch lý: Con người ngày càng sử dụng AI để cải thiện tình yêu, nhưng lại không muốn người yêu của mình dùng AI để tạo ra tình cảm với mình.

Điều gì khiến người Nhật dễ hình thành quan hệ tình cảm với AI?

Khảo sát của Dentsu cho thấy AI đang đảm nhiệm hai vai trò song song. Vai trò thứ nhất: công cụ. Người dùng chủ yếu vẫn dùng AI để: tìm thông tin: 64,4%; hỏi những điều mình không biết: 46,6%; tìm ý tưởng: 42,8%; học tập/làm việc: 47%.

Nhưng đặc biệt ở người trẻ, AI bắt đầu chuyển sang vai trò “người đồng hành”. Nhóm thanh thiếu niên sử dụng AI nhiều hơn cho: tâm sự; tìm người nói chuyện; hỗ trợ tinh thần; tư vấn tình yêu; trò chuyện phiếm; muốn được động viên; muốn được công nhận; muốn được an ủi.

Dentsu nhận xét rằng một lý do quan trọng là “vì AI không phải con người” nên người dùng cảm thấy ít ngại ngùng hơn khi nói những điều khó nói với người thật.

Đây chính là điểm rất quan trọng: AI không nhất thiết “cướp” người yêu hay bạn bè; nó có thể bắt đầu bằng việc trở thành đối tác để con người nói những điều họ không muốn hoặc không thể nói với người thật.

Truyền thông Nhật đưa tin về đám cưới của Kano. Ảnh: Kyodo.

Tuy nhiên, đã xuất hiện những trường hợp cực đoan hơn. Cuối năm 2025, truyền thông quốc tế đưa tin Kano, một phụ nữ Nhật 32 tuổi ở Okayama đã tổ chức một nghi lễ cưới mang tính biểu tượng với nhân vật AI do cô tự tạo trên ChatGPT, tên Lune Klaus Verdure. Nhân vật này được hiển thị qua kính AR trong buổi lễ.

Đây là một ví dụ rất khác với khảo sát Dentsu. Ở đây, AI không còn chỉ là: “Tôi thích nói chuyện với chatbot”; mà chuyển thành: “Tôi coi mối quan hệ với một thực thể AI là một quan hệ tình cảm có ý nghĩa đối với mình”.

Tuy nhiên, hiện tượng này vẫn là những trường hợp cá biệt, không phải một xu hướng xã hội phổ biến đã được chứng minh.

Còn “nghiện AI” là hiện tượng đáng chú ý hơn “yêu AI”. Một người gắn bó với AI chưa chắc đã nghiện; người nghiện/lệ thuộc AI thường có những biểu hiện như: cảm thấy phải liên tục quay lại sử dụng; khó kiểm soát thời lượng sử dụng; bỏ bê công việc, học tập hoặc quan hệ xã hội; khó chịu hoặc lo lắng khi không thể sử dụng; AI trở thành nguồn hỗ trợ cảm xúc gần như duy nhất; các hoạt động ngoài đời thực bị thu hẹp.