'Nhật ký đọc sách'

Các đội viên lớp 7A4 cùng nhau đọc “Nhật ký đọc sách”.

Một buổi sinh hoạt của học sinh lớp 7A4, Trường Tiểu học và THCS Bắc Kạn có những cuốn vở được đặt trên bàn. Các em mở nhật ký của mình, xem của bạn rồi trò chuyện về những gì đã đọc.

Những trang vở không giống nhau. Trang ghi chép khá đầy đủ về một tác phẩm, trang có thêm tranh vẽ, cách trình bày riêng. Điều đáng chú ý là câu chuyện không dừng ở những trang giấy.

Cuốn sách được bạn giới thiệu có thể trở thành cuốn sách người khác tìm đọc. Những cuốn sách được các em trao đổi cho nhau, có bạn dành tiền mua thêm sách.

Với học sinh, đọc thêm sách vốn là việc được khuyến khích trong môn Ngữ văn. Nhưng để các em đọc đều, đọc kỹ và nhớ được những điều mình đọc không phải lúc nào cũng dễ.

Một cuốn sách đọc xong rồi cất đi rất dễ trở thành một câu chuyện đã qua. “Nhật ký đọc sách” được bắt đầu từ mong muốn để việc đọc không dừng lại ở lúc gấp sách.

Cô giáo Hà Thu Hiền, giáo viên Ngữ văn Trường Tiểu học và THCS Bắc Kạn, bắt đầu thực hiện cách làm này từ năm học 2024-2025 với 2 lớp 9 và 88 học sinh. Năm học 2025-2026, cô triển khai với học sinh lớp 6, nay là lớp 7A4. Đến nay, đã có 5 lớp thực hiện, mỗi lớp khoảng 40-45 học sinh.

Một quyển vở thông thường được dùng làm nhật ký. Sau khi học các văn bản trong chương trình, học sinh tìm đọc thêm tác phẩm cùng thể loại. Các em tự chọn sách hoặc nhận gợi ý từ cô giáo.

Nội dung ghi chép cũng được hướng dẫn cụ thể: tên tác phẩm, tác giả, xuất xứ; nhân vật, sự việc; nội dung, ý nghĩa, nghệ thuật và cảm nhận của người đọc. Với thơ, học sinh tìm hiểu thể thơ, hình ảnh, ngôn ngữ, cảm xúc, yếu tố tự sự, miêu tả; sau đó viết đoạn văn về phần mình ấn tượng. 

Cách làm ấy giúp học sinh có thêm một cách để nhớ lại những gì đã đọc, nghĩ về nhân vật, tìm một chi tiết mình thích và thử diễn đạt bằng lời của mình.

Những trang “Nhật ký đọc sách” cầu kỳ của học sinh.

Từ những yêu cầu chung, điều thú vị là mỗi học sinh lại có cách riêng để ghi lại những gì mình đọc. Có những trang được vẽ, trang trí, có những đoạn viết dài hơn yêu cầu. Cuốn vở dần trở thành nơi các em thể hiện cách nhìn của mình về sách.

Em Lê Ngọc Diệp, học sinh lớp 7A4, chia sẻ: Em thích đọc sách từ nhỏ vì sách có nhiều điều thú vị. Khi làm nhật ký, em đọc kỹ hơn và nhớ được nhiều chi tiết hơn. Em cũng thích xem nhật ký của các bạn. Có bạn đọc những cuốn em chưa biết thì em lại muốn tìm đọc. Em vui nhất là trong lớp có nhiều bạn cùng đọc sách với mình.

Những lựa chọn sách của học sinh qua các lớp, các năm học khá phong phú. Trong những cuốn nhật ký được thực hiện, có Tuổi thơ dữ dội của Phùng Quán, truyện “Làng” của Kim Lân, những câu chuyện trinh thám trong Thám tử lừng danh Conan... Mỗi tác phẩm đến với học sinh bằng một con đường khác nhau, rồi được lưu lại bằng những dòng chữ của chính người đọc.

Em Nguyễn Lý Gia Bảo bày tỏ: Trước đây em cũng không hay đọc sách, khi có nhật ký đọc sách thì em đọc nhiều hơn trước. Cô giao theo từng chủ đề nên em biết tìm sách phù hợp. Đọc xong phải ghi lại nên em chú ý hơn đến câu chuyện và nhân vật. Khi các bạn giới thiệu sách, em cũng biết thêm nhiều cuốn để đọc. Hiện nay em thường xuyên ra thư viện tỉnh đọc và mượn sách.

Trong các buổi sinh hoạt, học sinh đứng lên giới thiệu sách, kể về nhân vật hoặc một chi tiết khiến mình nhớ. Những cuộc trò chuyện ấy mở thêm cánh cửa để các em biết bạn đang đọc gì, vì sao bạn thích cuốn sách đó. Sách được trao đổi, được tìm mua, được nhắc lại sau giờ học.

Cô Hiền vẫn kiểm tra nhật ký mỗi tháng, chấm điểm và góp ý. Với những học sinh làm còn sơ sài, cô nhắc nhở và động viên để các em thử lại. Qua thời gian, cô nhận thấy học sinh có vốn từ phong phú hơn, biết liên tưởng, trình bày suy nghĩ rõ hơn và tự tin hơn khi nói trước lớp.

Chia sẻ với chúng tôi, cô Hiền phấn khởi nhắc về những cuốn nhật ký mà cô ấn tượng mãi, Trong đó có nhật ký của Dương Ánh Nguyệt, học sinh lớp 9A6 năm học 2024-2025. Nguyệt vốn yêu thích và có năng khiếu Ngữ văn. Ngoài những nội dung được hướng dẫn, em viết những đoạn cảm nhận riêng và minh họa tác phẩm bằng tranh.

Năm học ấy, Nguyệt tham gia đội tuyển học sinh giỏi Văn của Trường và đạt giải cấp tỉnh. Hiện em là học sinh chuyên Văn của Trường THPT Chuyên Bắc Kạn, vẫn tiếp tục theo đuổi môn Ngữ văn.

Có thể thấy, với nhiều em, giá trị của việc đọc có khi bắt đầu từ những điều gần gũi hơn: biết thêm một câu chuyện, hiểu hơn một người, tìm được một nhân vật mình yêu quý hay có thêm một cuốn sách để đọc trong lúc rảnh.

Cô Hiền mong khi rời lớp, học sinh vẫn giữ được thói quen đọc sách, tiếp tục đọc để hiểu biết thêm về cuộc sống và bồi đắp vốn sống cho mình.

Những cuốn nhật ký rồi sẽ đầy trang. Có thể một ngày nào đó, các em không còn phải làm theo yêu cầu của cô nữa. Nhưng nếu lúc ấy một cuốn sách vẫn được mở ra vì các em muốn biết câu chuyện phía sau những trang giấy, thì những dòng chữ trong cuốn nhật ký đã có một ý nghĩa khác: giữ lại cho các em một thói quen đọc sách, có thể theo các em lâu hơn những năm tháng ở trường.