Nhiều thay đổi trong Dự thảo Quy chế tuyển sinh 2026

Dự thảo Quy chế tuyển sinh trình độ đại học và tuyển sinh trình độ cao đẳng Giáo dục Mầm non năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố cuối tháng 1/2026 đưa ra nhiều điều chỉnh liên quan đến xét tuyển học bạ, số phương thức tuyển sinh, số lượng nguyện vọng và việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ. Các điều chỉnh này được Bộ GD&ĐT xác định nhằm kiểm soát đầu vào toàn diện hơn, đồng thời đơn giản hóa công tác tuyển sinh.

Trao đổi với phóng viên Báo điện tử Chính phủ, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết việc sửa đổi Quy chế tuyển sinh lần này được thực hiện trên cơ sở các yêu cầu mới của Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và Luật Giáo dục đại học sửa đổi năm 2025. “Tuyển sinh đại học phải đánh giá đúng năng lực người học và bảo đảm kiểm soát thống nhất chuẩn đầu vào của các ngành đào tạo”, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo: Sửa đổi Quy chế tuyển sinh bám sát các yêu cầu mới của Nghị quyết 71-NQ/TW

Xét tuyển học bạ: bổ sung điều kiện để đánh giá toàn diện hơn

Ở nhóm nội dung xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT, dự thảo quy định thí sinh phải sử dụng điểm trung bình chung 6 học kỳ của tối thiểu 3 môn, trong đó bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn. Cùng với đó, thí sinh cần đạt tối thiểu 16 điểm ở tổ hợp ba môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết xét tuyển học bạ đã được áp dụng hơn 10 năm qua và chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển hằng năm. Tuy nhiên, trong thời gian dài, phương thức này chủ yếu dựa vào kết quả học tập lớp 12.

“Dự thảo hiện nay đánh giá toàn diện quá trình học tập của học sinh trong suốt 3 năm THPT, đồng thời bổ sung điều kiện điểm thi tốt nghiệp để bảo đảm học sinh không lơ là việc học tập năm lớp 12”, ông Thảo nói.

Theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, kiến thức lớp 12 có vai trò nền tảng, gắn với khối kiến thức cơ bản của các ngành đào tạo bậc đại học. Việc bổ sung điều kiện điểm thi nhằm bảo đảm nguồn tuyển đạt ngưỡng chất lượng cần thiết cho các cơ sở đào tạo.

Mức điểm 16 cũng là mức điểm mà phần lớn thí sinh có thái độ và trách nhiệm sẽ đạt được trong kỳ thi tốt nghiệp, bảo đảm nguồn tuyển đủ ngưỡng chất lượng cho các trường đại học tuyển sinh và xa hơn nữa là hướng tới mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực đạt chỉ số 260 sinh viên trên 1 vạn dân của một quốc gia phát triển theo lộ trình tiến tới năm 2030.

Thu gọn phương thức tuyển sinh: Bám vào thực tế sử dụng

Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, thống kê tuyển sinh các năm gần đây cho thấy các trường đại học đang sử dụng tới gần 20 phương thức khác nhau. Tuy nhiên, phần lớn thí sinh trúng tuyển vẫn tập trung vào một số phương thức chủ đạo, gồm xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, xét tuyển bằng kết quả học tập cấp THPT và các phương thức kết hợp giữa thi tuyển và xét tuyển.

“Khoảng 90% thí sinh trúng tuyển nằm trong các phương thức này, trong khi nhiều phương thức khác được áp dụng liên tục qua nhiều năm nhưng số thí sinh sử dụng hoặc trúng tuyển rất thấp”, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết. Theo ông, sự dàn trải phương thức không chỉ gây khó khăn cho phụ huynh, thí sinh khi tiếp cận thông tin tuyển sinh, mà còn làm tăng chi phí tổ chức và nguồn lực thực hiện của các cơ sở đào tạo.

Trên cơ sở đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất mỗi cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh, không bao gồm tuyển thẳng. Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, đề xuất này đã được trao đổi, lấy ý kiến tại các tọa đàm xây dựng dự thảo Quy chế và nhận được sự đồng thuận cao từ các trường đại học. Thực tế cho thấy, với 5 phương thức xét tuyển, các cơ sở đào tạo đã bao phủ trên 95% số thí sinh trúng tuyển trong những năm gần đây, đồng thời góp phần đơn giản hóa tuyển sinh, tăng tính minh bạch và tạo sự công bằng hơn cho người học.

Quy chế tuyển sinh dự kiến giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng trong mỗi đợt xét tuyển

Giới hạn số nguyện vọng: Dựa trên số liệu trúng tuyển thực tế

Ở nhóm điều chỉnh tiếp theo trong dự thảo Quy chế tuyển sinh năm 2026 là việc giới hạn thí sinh đăng ký tối đa 10 nguyện vọng trong mỗi đợt xét tuyển, thay vì không giới hạn như trước. Riêng các chương trình đào tạo giáo viên, thí sinh chỉ được xét tuyển ở các nguyện vọng từ 1 đến 3.

Theo phân tích của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng 1 chiếm 35,1%; thí sinh trúng tuyển ở các nguyện vọng dưới 10 chiếm 98,5%. Trong khi đó, số thí sinh trúng tuyển và nhập học ở các nguyện vọng lớn hơn 10 là rất thấp, các đợt xét tuyển bổ sung chỉ chiếm hơn 1% tổng số thí sinh.

Tại Hội nghị Giáo dục Đại học năm 2025, nhiều cơ sở đào tạo cũng đề xuất giới hạn số nguyện vọng đăng ký của mỗi thí sinh. Trên cơ sở các số liệu thực tế và cách thức xét tuyển hiện nay – trong đó thí sinh được xét chọn bình đẳng theo điểm xét tuyển, không phụ thuộc thứ tự ưu tiên của nguyện vọng – GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho rằng việc giới hạn 10 nguyện vọng là phù hợp, đồng thời góp phần rút ngắn thời gian xét tuyển và giảm chi phí cho thí sinh.

Đối với các chương trình đào tạo giáo viên được Nhà nước hỗ trợ ngân sách, việc quy định thí sinh đặt nguyện vọng ưu tiên từ 1 đến 3 nhằm giúp người học xác định rõ mục tiêu nghề nghiệp, đồng thời tạo điều kiện để các trường sư phạm chủ động hơn trong việc xác định quy mô tuyển sinh gắn với nhu cầu sử dụng nhân lực sau tốt nghiệp.

Điểm cộng: Giữ nguyên trần, siết rõ từng thành phần

Một nội dung khác trong dự thảo Quy chế tuyển sinh năm 2026 là việc điều chỉnh cách tính điểm xét thưởng và điểm khuyến khích. Theo đó, tổng điểm cộng tối đa không vượt quá 3 điểm theo thang điểm 30; mỗi điểm thành phần (điểm xét thưởng hoặc điểm khuyến khích) không quá 1,5 điểm.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết, quy định này xuất phát từ thực tế mỗi học sinh có những năng lực, sở trường khác nhau, trong khi tuyển sinh đại học cần bảo đảm tuyển đúng, tuyển trúng người học phù hợp với ngành đào tạo. Vì vậy, Quy chế tiếp tục duy trì cơ chế cộng điểm, nhưng kiểm soát chặt trần điểm để không làm sai lệch tương quan điểm xét tuyển.

Theo dự thảo, điểm cộng là tổng của các điểm thành phần. Trong đó, điểm thưởng áp dụng đối với học sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia hoặc tham gia đội tuyển Olympic quốc tế nhưng không sử dụng quyền tuyển thẳng; mức điểm cộng dao động từ 0 đến 3 điểm tùy theo thứ hạng giải thưởng. Bên cạnh đó, điểm xét thưởng dành cho thí sinh có thành tích hoặc năng khiếu đặc biệt, và điểm khuyến khích áp dụng với thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế; mỗi điểm thành phần này không vượt quá 1,5 điểm.

Chứng chỉ ngoại ngữ: Quy đổi thống nhất, chỉ sử dụng một lần

Liên quan đến việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết, chính sách này đã được áp dụng từ năm 2017, xuất phát từ yêu cầu ngoại ngữ là chuẩn đầu ra của phần lớn chương trình đào tạo đại học. Thực tế cho thấy không ít sinh viên chậm tốt nghiệp do không đạt chuẩn ngoại ngữ theo quy định.

Theo dự thảo Quy chế năm 2026, việc sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ được điều chỉnh theo hướng khai thác đúng năng lực của thí sinh, đồng thời bảo đảm nguyên tắc công bằng trong xét tuyển. Cụ thể, chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được sử dụng một lần: hoặc quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển với trọng số không vượt quá 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30, hoặc dùng để cộng điểm thưởng với mức tối đa 1,5 điểm.

“Từ năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ hướng dẫn quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ thống nhất trong toàn hệ thống”, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo cho biết, nhằm tránh tình trạng mỗi cơ sở đào tạo áp dụng một cách quy đổi khác nhau như thời gian qua.

Thu Trang