Những công ty nào đang thống trị thế giới AI và họ đáng giá bao nhiêu?

Từ trên xuống dưới, từ trái sang phải: Elon Musk của xAI và Tesla, CEO của OpenAI Sam Altman, đồng sáng lập kiêm chủ tịch của DeepMind Demis Hassabis, CEO của Meta Mark Zuckerberg, CEO của Microsoft Satya Nadella, CEO của Anthropic Dario Amodei, CEO của Google Sundar Pichai và CEO của Nvidia Jensen Huang. Ảnh: AFP.

Một cuộc tranh luận mới đang nóng lên xung quanh câu hỏi: Ai nên có quyền kiểm soát quá trình phát triển AI?

Tranh luận mới nhất bắt nguồn từ một bài viết của CEO Anthropic Dario Amodei. Ông cho rằng tốc độ phát triển của các hệ thống AI ngày càng mạnh cần được kìm lại, đồng thời kêu gọi tăng cường quản lý lĩnh vực này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phản đối quan điểm trên. Trong một bài đăng trên Truth Social, ông nói Mỹ đã có “quyền lực hình sự và quản lý rất lớn” đối với các công ty AI, đồng thời cho rằng những lo ngại về an toàn AI là một dạng âm mưu chỉ có lợi cho Trung Quốc.

Ông Trump cũng nhấn mạnh rằng bên chiến thắng trong cuộc đua AI sẽ giành chiến thắng hoàn toàn.

Trong lúc các chính phủ và cơ quan quản lý loay hoay tìm cách kiểm soát một ngành công nghiệp đang phát triển với tốc độ chưa từng có, giới chuyên gia đã nêu tên những công ty đang dẫn dắt cuộc đua AI và quy mô tài sản khổng lồ đứng phía sau họ.

Những bên nào đang nắm quyền lực trong thế giới AI?

Chatbot và các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) mới chỉ là phần dễ nhìn thấy nhất của ngành AI. Phía sau chúng là cả một hệ sinh thái khổng lồ gồm chip, trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện toán và phần mềm.

Nhìn tổng thể, các công ty trong ngành có thể được chia thành 3 nhóm chính:

Các công ty trong lĩnh vực AI được chia làm ba nhóm chính. Ảnh: AJ.

Phần cứng

Nền móng của ngành AI là những doanh nghiệp thiết kế và sản xuất các loại chip vật lý để AI hoạt động, cùng với các thiết bị cung cấp điện, làm mát và kết nối cho các trung tâm dữ liệu.

Nhóm này gồm:

Các công ty thiết kế chip, như Nvidia, Marvell, AMD, Broadcom và Intel.

Các nhà sản xuất chip, tiêu biểu là TSMC – doanh nghiệp trực tiếp chế tạo những thiết kế chip do các công ty khác phát triển.

Các công ty cung cấp hạ tầng, như Arista Networks, Vertiv và Eaton, chuyên cung cấp hệ thống điện, làm mát và thiết bị mạng mà các trung tâm dữ liệu cần để vận hành.

Điện toán đám mây và năng lực tính toán

Đây là nhóm biến những con chip phần cứng thành năng lực tính toán mà các doanh nghiệp có thể sử dụng, cung cấp khả năng lưu trữ và xử lý dữ liệu cho các hệ thống AI.

Nhóm này gồm:

Các hyperscaler, trong đó có Alphabet với Google Cloud, Microsoft với Azure, Amazon với AWS và Oracle. Đây là những tập đoàn vận hành hạ tầng điện toán đám mây quy mô cực lớn, lưu trữ dữ liệu và cung cấp kết nối mạng trên phạm vi toàn cầu.

Các neocloud, như CoreWeave, Lambda, Crusoe, Nebius và Nscale. Đây là thế hệ nhà cung cấp điện toán chuyên biệt mới, tập trung vào việc cung cấp năng lực tính toán khổng lồ cần thiết để huấn luyện các mô hình AI.

Phần mềm và ứng dụng

Đây là nhóm doanh nghiệp trực tiếp phát triển các sản phẩm AI mà người dùng và các công ty sử dụng trong thực tế.

Nhóm này gồm:

Các phòng thí nghiệm AI tiên phong, như OpenAI, Anthropic, xAI, Google DeepMind và Meta AI. Những công ty này phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn và nhiều doanh nghiệp trong số đó cũng tự xây dựng hạ tầng điện toán phục vụ AI.

Các công ty AI dành cho doanh nghiệp, như Palantir, ServiceNow, Salesforce và Snowflake, ứng dụng AI để tự động hóa các hoạt động kinh doanh.

Các công ty AI có giá trị bao nhiêu?

10 công ty đại chúng lớn nhất đang hoạt động trong lĩnh vực AI – từ chip AI, hạ tầng điện toán đám mây đến phần mềm và dịch vụ ứng dụng AI – có tổng vốn hóa thị trường ít nhất 25.000 tỷ USD.

Con số này lớn hơn GDP của mọi quốc gia trên thế giới, ngoại trừ Mỹ, đồng thời vượt qua quy mô của toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc.

Biểu đồ dưới đây cho thấy 20 công ty đại chúng có giá trị lớn nhất và có mức độ tiếp xúc trực tiếp với AI, được xếp theo vốn hóa thị trường.

Giá trị vốn hóa của các ông lớn trong lĩnh vực AI. Ảnh: AJ.

Nvidia hiện là công ty đại chúng lớn nhất tập trung vào AI, với vốn hóa khoảng 5.100 tỷ USD tính đến giữa tháng 9/2026.

Nvidia thiết kế các bộ xử lý đồ họa (GPU) và bộ tăng tốc AI – những thành phần phần cứng được thiết kế để tăng tốc các tác vụ AI – đang được sử dụng để vận hành nhiều mô hình AI hàng đầu hiện nay.

Doanh thu của Nvidia chủ yếu đến từ việc bán các loại chip này cho các hyperscaler và các công ty AI.

Apple, dù vẫn chủ yếu được biết đến là một tập đoàn phần cứng, cũng đã đầu tư mạnh vào các tính năng AI chạy trực tiếp trên thiết bị. Với vốn hóa thị trường 4.860 tỷ USD, Apple nằm trong nhóm những công ty có giá trị lớn nhất thế giới có hoạt động liên quan đến AI.

Sản phẩm AI chủ lực của Apple là Siri AI, ra mắt năm 2026 và sử dụng các mô hình Gemini của Google thông qua một thỏa thuận cấp phép.

Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) là nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới, với vốn hóa thị trường khoảng 1.900 tỷ USD.

TSMC sản xuất những loại chip tiên tiến nhất được thiết kế bởi các công ty như Nvidia, Broadcom và AMD. Mô hình kinh doanh của TSMC dựa trên việc sản xuất chip với quy mô cực lớn, và hiện công ty kiểm soát hơn 70% thị trường sản xuất chip theo hợp đồng (foundry) toàn cầu.

Bên cạnh các công ty niêm yết, một loạt doanh nghiệp AI tư nhân cũng đang được định giá ở mức hàng tỷ USD, trong đó một số được cho là có thể lên sàn trong những tháng tới.

Anthropic, được định giá khoảng 965 tỷ USD vào tháng 5/2026, là công ty đứng sau dòng mô hình AI Claude.

Anthropic đã nộp hồ sơ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào tháng 6/2026 để chuẩn bị đưa cổ phiếu lên thị trường. Theo các nguồn tin được truyền thông dẫn lại, công ty có thể tiến hành niêm yết sớm nhất vào tháng 10/2026.

OpenAI, được định giá khoảng 852 tỷ USD, là công ty phát triển các mô hình GPT đứng sau ChatGPT.

OpenAI cũng đã nộp hồ sơ IPO vào tháng 6/2026. Tuy nhiên, theo các nguồn tin gần đây, công ty hiện có xu hướng hướng tới việc niêm yết vào năm 2027.

xAI, hiện đã sáp nhập vào SpaceX, là công ty phát triển dòng mô hình AI Grok.

Tại thời điểm thương vụ sáp nhập diễn ra vào tháng 2/2026, riêng xAI được định giá khoảng 250 tỷ USD.