Những dấu ấn Việt Nam trong gia đình các cựu Thủ tướng Nhật

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Chủ tịch Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Việt - Nhật Nguyễn Duy Ngọc làm việc với Chủ tịch Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật - Việt. Ảnh: TTXVN.

Trong phòng làm việc của nghị sĩ Obuchi Yuko, con gái cố Thủ tướng Nhật Bản Obuchi Keizo, có treo một bức tranh ghi lại hình ảnh người cha trong chuyến thăm Việt Nam năm 1998. Đó là món quà nguyên Phó thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm tặng ông Obuchi dịp này, được gia đình bà gìn giữ suốt nhiều năm.

Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản Đoàn Xuân Hưng vẫn nhớ kỷ vật ấy mỗi khi nhắc đến những lần gặp bà Yuko. Bà thường đón tiếp ông bằng sự thân tình, trò chuyện về những điều gần gũi trong cuộc sống, từ gia đình đến con cái. Con bà từng học cùng trường với con em cán bộ Đại sứ quán Việt Nam, cùng vui chơi, giao lưu và nghe các bạn hát tiếng Việt.

Trong một lần gặp gỡ, khi Đại sứ Đoàn Xuân Hưng chuyển lời cảm ơn của lãnh đạo Việt Nam tới gia đình vì những đóng góp của cố Thủ tướng Obuchi, bà Yuko đã không giấu được xúc động.

“Nghe tôi nói xong, bà rưng rưng cảm động”, Đại sứ kể với Tri Thức - Znews.

Tình cảm vượt ra khỏi nghị trường

Bức tranh trong phòng làm việc của bà Yuko không chỉ gợi nhớ một chuyến thăm Việt Nam, mà còn nhắc đến mối thiện cảm mà cha bà từng dành cho đất nước hình chữ S.

Tháng 12/1998, nhân dịp kỷ niệm 25 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nhật Bản, Thủ tướng Obuchi Keizo đến thăm Việt Nam. Ông gặp lãnh đạo Việt Nam, tới TP.HCM và thăm Bệnh viện Chợ Rẫy, trở thành Thủ tướng Nhật Bản đầu tiên đến thành phố sau khi đất nước thống nhất.

Tại Học viện Quan hệ quốc tế, ông có bài phát biểu bày tỏ sự đồng cảm với người dân Việt Nam đang nỗ lực vượt qua những khó khăn do chiến tranh để lại, xây dựng đất nước và hướng tới tương lai.

Thủ tướng Obuchi Keizo đến thăm Bệnh viện Chợ Rẫy tháng 12/1998. Ảnh: Japan and Vietnam Archival Records on Our History.

Sự quan tâm của ông đối với Việt Nam không chỉ bắt đầu từ chuyến thăm trên cương vị người đứng đầu Chính phủ. Trước đó, ông từng giữ cương vị Chủ tịch Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật Bản - Việt Nam và Chủ tịch Hiệp hội Giao lưu văn hóa Nhật Bản - Việt Nam.

Những ấn tượng tốt đẹp về Việt Nam của người cha cũng được bà Yuko nhắc lại trong những cuộc trò chuyện sau này.

Sau khi cha qua đời, năm 2001, bà Yuko có chuyến đi tình nguyện tới Campuchia, Lào và Việt Nam. Bà đến các địa bàn xa, tìm hiểu công việc của những tình nguyện viên thuộc Chương trình Hợp tác tình nguyện hải ngoại Nhật Bản, cùng ăn uống và lắng nghe những khó khăn họ gặp phải.

Nhìn lại trải nghiệm này trong cuộc phỏng vấn năm 2003, bà đặc biệt xúc động trước sự quan tâm mà mọi người dành cho mình sau mất mát gia đình: “Có lẽ vì tôi đã mất cha nên họ cũng rất tốt với tôi”.

Năm 2004, bà Yuko trở lại Việt Nam cùng đoàn nghị sĩ thuộc Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật Bản - Việt Nam. Tháng 2/2025, bà được bầu làm Chủ tịch liên minh, đảm nhiệm vị trí mà cha mình từng giữ.

“Tôi rất vinh dự khi gia đình có hai cha con được đảm nhiệm trọng trách này”, bà chia sẻ, đồng thời khẳng định mong muốn tiếp tục vun đắp tình hữu nghị và hợp tác giữa hai nước.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc làm việc với bà Obuchi Yuko - Chủ tịch Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật - Việt ngày 9/11 trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Ảnh: TTXVN.

Sự trân trọng được tiếp nối

Không chỉ gia đình Obuchi, mối liên hệ giữa nhiều thế hệ trong các gia đình chính khách Nhật Bản với Việt Nam cũng được thể hiện rõ nét qua gia đình Fukuda.

Năm 1977, trên cương vị Thủ tướng Nhật Bản, ông Fukuda Takeo công bố Học thuyết Fukuda, đặt nền tảng cho cách tiếp cận mới của Nhật Bản với Đông Nam Á. Một trong những nội dung cốt lõi của học thuyết là xây dựng quan hệ tin cậy, thấu hiểu và gắn bó “từ trái tim đến trái tim” với các nước trong khu vực.

Thủ tướng Yasuo Fukuda (ngoài cùng bên phải) tại lễ đón chính thức Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết và Phu nhân trong chuyến thăm Nhật Bản cấp nhà nước năm 2007. Ảnh: TTXVN.

Con trai ông, cựu Thủ tướng Fukuda Yasuo, cũng dành nhiều tình cảm và sự quan tâm cho Việt Nam.

Theo lời kể của Đại sứ Đoàn Xuân Hưng, ông Fukuda duy trì sự gắn bó với Việt Nam qua những hoạt động giao lưu và cả những dịp gặp gỡ thân tình ngoài khuôn khổ công việc.

“Năm nào vợ chồng ông bà cũng đến chúc Tết Nguyên đán ở sứ quán”, Đại sứ Đoàn Xuân Hưng nhớ lại.

Những lần đến thăm Đại sứ quán trở thành một nét quen thuộc trong sự gắn bó của gia đình Fukuda với Việt Nam. Ông Fukuda cũng thường tham gia những bữa cơm thân mật, từ quán ăn bình dân đến nhà hàng Nhật Bản, qua đó duy trì sự gần gũi với các đại diện Việt Nam.

Tại cuộc tọa đàm do báo Mainichi tổ chức năm 2023, nhân dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nhật Bản, ông Fukuda Yasuo cũng chia sẻ quan điểm về vai trò của giao lưu nhân dân.

Theo ông, sự kết nối có thể được thúc đẩy qua nhiều lĩnh vực như văn hóa, y tế, học thuật và công nghệ. Khi tìm hiểu, tiếp nhận văn hóa của nhau, người dân hai nước sẽ hiểu hơn về cảm xúc của đối phương và biết cách hỗ trợ nhau khi gặp khó khăn. Ông xem đó là nền tảng của hòa bình.

Thủ tướng Phạm Minh Chính (bên phải) tặng quà cựu Thủ tướng Nhật Bản Yasuo Fukuda trong cuộc gặp tháng 12/2023. Ảnh: VGP.

Cũng trong năm 2023, tại cuộc gặp Thủ tướng Phạm Minh Chính ở Tokyo tháng 12, ông Fukuda Yasuo nhấn mạnh Việt Nam có ý nghĩa rất quan trọng đối với gia đình mình. Ông đồng thời bày tỏ mong muốn tiếp tục thúc đẩy quan hệ hai nước thông qua giao lưu văn hóa và giao lưu nhân dân.

Sự quan tâm của ông Fukuda Yasuo đối với Việt Nam còn được thể hiện qua nhiều năm gắn bó với Lễ hội Việt Nam tại công viên Yoyogi ở Tokyo, nơi ông giữ vai trò Cố vấn tối cao. Trong năm cuối đời, ông vẫn đảm nhiệm cương vị này và gửi thông điệp tới lễ hội năm 2026, diễn ra vào tháng 5.

Tình cảm ấy cũng đang được thế hệ tiếp nối duy trì. Nghị sĩ Hạ viện Fukuda Tatsuo, cháu nội cố Thủ tướng Fukuda Takeo, hiện tham gia Hiệp hội Nghị sĩ hữu nghị Nhật Bản - Việt Nam. Qua ba thế hệ, gia đình Fukuda vẫn có những thành viên gắn bó với hoạt động thúc đẩy quan hệ giữa hai nước.

Những người bạn của Việt Nam

Với cựu Thủ tướng Koizumi Junichiro, sự quan tâm dành cho Việt Nam còn được thể hiện qua những chuyến trở lại sau khi rời nhiệm sở.

Trong nhiệm kỳ 2001-2006, ông hai lần thăm Việt Nam, vào năm 2002 và 2004. Sau khi kết thúc nhiệm kỳ, tháng 11/2007, ông tiếp tục trở lại, trong đó có chuyến thăm địa đạo Củ Chi cùng nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải.

Tại Đền tưởng niệm liệt sĩ Bến Dược, ông Koizumi tìm hiểu về lịch sử đấu tranh của người dân Củ Chi, thăm hệ thống địa đạo và thưởng thức những món ăn dân dã như cơm vắt, khoai mì chấm muối mè.

Ông đánh giá địa đạo Củ Chi là một công trình quân sự vượt ngoài sức tưởng tượng, thể hiện tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh kiên cường của người Việt Nam. Ông cũng bày tỏ ấn tượng trước sự năng động, sáng tạo của người dân trong công cuộc phát triển kinh tế.

Nguyên thủ tướng Phan Văn Khải và cựu Thủ tướng Koizumi cùng thưởng thức sắn tại địa đạo Củ Chi. Ảnh: Reuters.

Cũng như ông Koizumi, ông Takebe Tsutomu, cựu Bộ trưởng Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản, có nhiều trải nghiệm gắn với Việt Nam. Ông là một trong những chính khách dành nhiều tâm huyết cho việc thúc đẩy hợp tác giữa hai nước, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục.

Theo Đại sứ Đoàn Xuân Hưng, ông Takebe đã dành nhiều công sức vận động, thúc đẩy ý tưởng thành lập Đại học Việt - Nhật, với kỳ vọng xây dựng một trường đại học có tầm vóc khu vực, thu hút sinh viên quốc tế đến Việt Nam học tập và đào tạo nhân lực phục vụ hợp tác giữa hai nước. Ông từng kỳ vọng ngôi trường có thể trở thành “Harvard của châu Á”.

Sự gắn bó của ông với Việt Nam còn được thể hiện qua những chuyến đi thường xuyên. Tại cuộc gặp lãnh đạo TP.HCM tháng 3/2025, ông cho biết đã đến Việt Nam hơn 30 năm trước và riêng TP.HCM hơn 100 lần.

“Chắc tôi sắp trở thành công dân Việt Nam rồi”, ông Takebe hóm hỉnh nói.

Ông Takebe Tsutomu, Cố vấn đặc biệt Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật - Việt, trò chuyện với sinh viên Đại học Việt - Nhật ngày 27/11/2020. Ảnh: Đại học Việt - Nhật.

Đằng sau những chuyến thăm, hoạt động nghị viện và chương trình hợp tác là những mối thân tình được bồi đắp qua năm tháng. Với một số chính khách Nhật Bản, Việt Nam không chỉ là đối tác mà còn gắn với những kỷ niệm riêng, được lưu giữ trong ký ức và gia đình.

Đáng chú ý, tình cảm ấy không dừng lại ở một thế hệ. Khi con cháu các chính khách tiếp tục tham gia hoạt động nghị viện hữu nghị, thúc đẩy giao lưu và hợp tác với Việt Nam, những mối thân tình được vun đắp từ quá khứ lại có thêm cơ hội nối dài.

Như lời Đại sứ Đoàn Xuân Hưng: “Không chỉ Nhật Bản yêu chúng ta, mà ta cũng yêu Nhật Bản”. Sự trân trọng từ cả hai phía chính là một trong những nền tảng để tình hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản tiếp tục được gìn giữ và phát triển.