Những ngôi trường nghìn tỷ ở vùng biên 'chạy đua' về đích

Trường đã đón học sinh, công trình vẫn chưa hoàn thiện

Tại Quảng Ngãi, 4 trường phổ thông nội trú TH&THCS ở các xã biên giới Dục Nông, Sa Loong, Mô Rai và Rờ Kơi đã được đầu tư, hoàn thành và đưa vào sử dụng, với tổng mức đầu tư khoảng 890 tỷ đồng.

Trong năm học 2026-2027, hơn 5.200 học sinh đang học tập tại 4 ngôi trường này. Việc hình thành các trường nội trú được kỳ vọng tạo điều kiện để học sinh dân tộc thiểu số ở khu vực biên giới được tiếp cận môi trường giáo dục toàn diện, đồng thời thu hẹp khoảng cách về điều kiện học tập giữa vùng thuận lợi và vùng khó khăn.

Những dãy phòng học mới khang trang, khu lớp học và các công trình phục vụ học tập đã được đưa vào sử dụng. Tuy nhiên, phía sau những công trình đã đón học sinh, vẫn còn không ít phần việc phải hoàn thiện.

Trường Phổ thông nội trú TH&THCS xã Dục Nông (Quảng Ngãi) góp phần tạo nên diện mạo mới ở khu vực biên giới. Ảnh: Ngọc Chí

Mặc dù đã đi vào hoạt động từ ngày 5/9, một số hạng mục phụ trợ như sân bóng, sân thể thao ngoài trời, nhà đa năng, bể bơi, vườn thực nghiệm, bồn hoa, hàng rào, giếng khoan, nhà để xe... vẫn chưa hoàn thành đồng bộ.

Theo Ban Quản lý dự án Tây Quảng Ngãi, thời tiết khu vực phía tây thường xuyên có mưa, ảnh hưởng đến việc thi công các hạng mục ngoài trời. Trong quá trình triển khai, một số hạng mục cũng phát sinh yêu cầu xử lý kỹ thuật so với thiết kế ban đầu nhằm phù hợp hơn với thực tế sử dụng và bảo đảm an toàn lâu dài.

Cuối tháng 9, sau khi kiểm tra thực tế các dự án trường học biên giới, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu Ban Quản lý dự án đầu tư Tây Quảng Ngãi đôn đốc hoàn thành dứt điểm các hạng mục phụ trợ, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho học sinh và hoàn thành toàn bộ các trường trước ngày 15/10.

Tuy nhiên, đến mốc thời gian này, vẫn còn nhiều hạng mục chưa hoàn thành.

Trước tình trạng trên, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu Ban Quản lý dự án đầu tư Tây Quảng Ngãi và các nhà thầu thi công liên quan nghiêm túc kiểm điểm trách nhiệm, khẩn trương khắc phục tình trạng chậm tiến độ và tập trung hoàn thành dứt điểm các dự án.

Theo kế hoạch mới, các nhà thầu cam kết hoàn thành khối lượng công việc theo hợp đồng vào ngày 30/10; những công việc phát sinh thuộc phần hạ tầng kỹ thuật dự kiến hoàn thành trước ngày 15/11.

3/4 trường giai đoạn I ở Quảng Trị xin bổ sung vốn

Câu chuyện tương tự cũng đang diễn ra tại Quảng Trị, ở thời điểm các công trình chưa chính thức hoàn thành.

Bốn dự án trường phổ thông nội trú liên cấp TH&THCS tại Hướng Phùng, Dân Hóa, Đakrông và Thượng Trạch có tổng mức đầu tư hơn 1.061 tỷ đồng. Các dự án được khởi công từ cuối năm 2025, đặt mục tiêu hoàn thành, đưa vào sử dụng trước ngày 30/10/2026.

Mốc thời gian đang đến rất gần, trong khi khối lượng công việc còn lại tại các công trường vẫn lớn.

Mốc thời gian 30/10 đang đến rất gần, các nhà thầu thi công 4 dự án trường liên cấp biên giới ở Quảng Trị đang chịu sức ép rất lớn về tiến độ. Ảnh: Phạm Tiến

Tại Trường Phổ thông nội trú liên cấp TH&THCS Hướng Phùng, đến ngày 20/10, giá trị thực hiện mới đạt khoảng 84% hợp đồng. Trong 14 khối nhà chức năng, 11 khối cơ bản hoàn thành, 3 khối đang hoàn thiện.

Đáng chú ý, 16 hạng mục phụ trợ và hạ tầng kỹ thuật mới có 6 hạng mục cơ bản hoàn thành; 9 hạng mục đang thi công và một hạng mục chưa triển khai.

Dự án được bố trí 360 tỷ đồng, nhưng đến ngày 20/10 mới giải ngân gần 243 tỷ đồng, đạt 67% kế hoạch vốn.

Không riêng Hướng Phùng, tại công trình xây dựng Trường Phổ thông nội trú liên cấp TH và THCS Dân Hóa, giá trị thực hiện mới đạt khoảng 85% hợp đồng. Trong 20 khối nhà chức năng, 9 khối cơ bản hoàn thành, 10 khối đang thi công phần mái kết hợp hoàn thiện, một khối mới thi công phần thân tầng 2.

Dự án có tổng mức đầu tư hơn 285 tỷ đồng, đến ngày 20/10 giải ngân khoảng 233 tỷ đồng, đạt 82% kế hoạch.

Tại Trường Phổ thông nội trú liên cấp TH và THCS Đakrông, nguy cơ không hoàn thành đưa vào sử dụng trước ngày 30/10 đã hiện hữu.

Theo thông tin từ Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật tỉnh Quảng Trị, tiến độ thực hiện tính đến ngày 20/10 đạt khoảng 92% hợp đồng.

Cụ thể: 2 khối nhà đã nghiệm thu, bàn giao đưa vào sử dụng; 1 khối đã nghiệm thu kỹ thuật; 2 khối cơ bản hoàn thành, đang lắp đặt thiết bị; 8 khối còn lại đang thi công phần hoàn thiện; 1 khối cải tạo chưa triển khai.

Đối với hạ tầng kỹ thuật ngoài nhà, hiện công trình này có 8 hạng mục cơ bản hoàn thành, 5 hạng mục đang thi công và 2 hạng mục chưa triển khai.

Dự án được bố trí 220,9 tỷ đồng, hiện giải ngân gần 168,8 tỷ đồng, đạt 76% kế hoạch.

Tại Trường Phổ thông nội trú liên cấp TH và THCS Thượng Trạch, giá trị thực hiện đạt khoảng 92% hợp đồng. Trong đó, 7 khối nhà chức năng cơ bản hoàn thành, 3 khối đang thi công phần hoàn thiện. Ở các hạng mục phụ trợ và hạ tầng kỹ thuật ngoài nhà, vẫn còn 9 hạng mục đang thi công và 3 hạng mục chưa triển khai. Dự án được bố trí hơn 195 tỷ đồng, đã giải ngân khoảng 150,1 tỷ đồng, đạt 77% kế hoạch vốn.

Những số liệu trên cho thấy các công trình đang bước vào giai đoạn nước rút, nhưng tiến độ giữa các hạng mục chưa đồng đều. Việc hoàn thiện các khối nhà chức năng, hạ tầng và thiết bị trong thời gian ngắn đòi hỏi chủ đầu tư cùng nhà thầu phải tăng cường nhân lực, tổ chức thi công khoa học để đảm bảo tiến độ lẫn chất lượng công trình.

Vốn, vật liệu và thời tiết cùng tạo sức ép

Trước sức ép lớn về thời gian, lãnh đạo tỉnh Quảng Trị, đã đưa ra những chỉ đạo quyết liệt bảo đảm tiến độ bàn giao 4 dự án trường nội trú liên cấp giai đoạn I. Lãnh đạo tỉnh Quảng Trị nhấn mạnh kiên quyết không chấp nhận đề xuất gia hạn tiến độ.

Dù thời gian hoàn thiện 4 trườngđã được ấn định cụ thể, thế nhưng ở cả 4 công trình này đang gặp không ít khó khăn.

Đây là thời điểm mùa mưa, ảnh hưởng đến các hạng mục ngoài nhà. Giá vật liệu biến động, có thời điểm khan hiếm cũng khiến quá trình thi công bị gián đoạn.

Bên cạnh đó là bài toán vốn. Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật tỉnh Quảng Trị, 3 dự án tại Dân Hóa, Đakrông và Thượng Trạch có nhu cầu bổ sung khoảng 195 tỷ đồng để hoàn thiện cơ sở vật chất.

Tại Trường Phổ thông nội trú liên cấp TH và THCS Dân Hóa, hiện còn 10 khối nhà đang thi công phần mái. Ảnh: Phạm Tiến

Ngày 20/10, đơn vị này kiến nghị UBND tỉnh đề nghị Bộ GD-ĐT tổng hợp, báo cáo Chính phủ xem xét bố trí bổ sung nguồn vốn từ ngân sách Trung ương.

Tính đến ngày 26/10, tổng giá trị giải ngân lũy kế của 4 dự án giai đoạn I đạt 814,611 tỷ đồng, tương đương 76,8% kế hoạch vốn được giao.

Thời gian còn lại rất ngắn, trong khi yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thành công trình mà còn phải bảo đảm chất lượng, an toàn để các trường có thể vận hành.

Giai đoạn II: Tránh lặp lại điểm nghẽn

TRong lúc 4 dự án giai đoạn I còn đang chạy đua về đích, Quảng Trị đã bắt đầu chuẩn bị cho giai đoạn II.

Tỉnh đề xuất đầu tư nâng cấp, mở rộng và xây mới 11 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền, với tổng mức đầu tư dự kiến gần 2.240 tỷ đồng.

Ngày 22/10, đoàn công tác của tỉnh đã khảo sát, kiểm tra mặt bằng xây dựng 3 trường tại các xã Kim Điền, Kim Phú và Tuyên Lâm, nhằm chuẩn bị các thủ tục đầu tư, lựa chọn địa điểm xây dựng, sửa chữa và nâng cấp trường.

Việc giai đoạn II được chuẩn bị ngay khi giai đoạn I chưa hoàn tất cho thấy quy mô và yêu cầu của chủ trương phát triển hệ thống trường nội trú vùng biên là rất lớn.

Đây cũng là lúc cần nhìn lại những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai giai đoạn đầu.

Điểm chung dễ nhận thấy là các công trình trường học được triển khai với quy mô lớn, thời gian thực hiện gấp, trong khi điều kiện thi công ở vùng biên không thuận lợi. Thời tiết, vật liệu, nhân lực, hạ tầng kỹ thuật và nguồn vốn đều có thể trở thành điểm nghẽn.

Đằng sau những con số hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng là yêu cầu cuối cùng: những ngôi trường phải thực sự vận hành được, bảo đảm điều kiện học tập, ăn ở và sinh hoạt an toàn cho học sinh vùng biên.

Vì vậy, với các dự án tiếp theo, việc chuẩn bị kỹ mặt bằng, nguồn vốn, thiết kế, vật liệu và phương án thi công ngay từ đầu sẽ có ý nghĩa quyết định. Khi quy mô đầu tư tiếp tục tăng lên, kinh nghiệm từ những công trình đầu tiên càng cần được nhìn nhận đầy đủ để những ngôi trường mới không chỉ về đích đúng hạn mà còn đồng bộ khi đưa vào sử dụng.