Những người lặng thầm giữ sự trong sạch cho thể thao

Những bữa cơm muộn sau giờ thi đấu

Các thành viên nhóm lấy mẫu xét nghiệm doping tại Nhà thi đấu phường Tân Thuận, địa điểm thi đấu môn karate, Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X-2026. Ảnh: Minh Quang.

Khoảng 10h ngày 8-11, tại Nhà thi đấu phường Tân Thuận (thành phố Hồ Chí Minh), khi các nội dung thi đấu cuối cùng trong buổi sáng của môn karate tại Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X-2026 vẫn đang diễn ra, nhóm nhân viên của Trung tâm Phòng, chống doping Việt Nam cùng một số nhân viên y tế thuộc Tiểu ban Kiểm tra doping đã có mặt để chuẩn bị công việc. Kế hoạch trong ngày của nhóm là lấy ít nhất 4 mẫu thử.

Trước khi bắt tay vào nhiệm vụ, các thành viên liên tục trao đổi, nhắc lại quy trình: Tiếp cận vận động viên (VĐV) như thế nào, thông báo việc được lựa chọn kiểm tra ra sao, liên hệ với huấn luyện viên để phối hợp... Những thao tác tưởng như đơn giản ấy đều cần sự thống nhất, bởi chỉ một khâu thiếu chặt chẽ cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình lấy mẫu.

Đối tượng được lựa chọn trong ngày hôm đó là các VĐV giành Huy chương vàng và Huy chương bạc. Có người được mời thực hiện lấy mẫu trước khi đến giờ trao huy chương, có người phải chờ hoàn thành nghi thức nhận thưởng rồi mới vào phòng kiểm tra. Nhưng dù ở thời điểm nào, quy trình cũng đòi hỏi sự kiên nhẫn.

Một ca lấy mẫu thường kéo dài từ 2 giờ rưỡi đến 3 giờ. Sau khi được thông báo, VĐV cần có thời gian hồi phục, uống nước và chờ cơ thể bài tiết đủ lượng nước tiểu theo yêu cầu để lấy mẫu. Nhân viên kiểm tra phải theo sát quy trình, bảo đảm các bước được thực hiện đúng quy định, đồng thời tạo điều kiện để VĐV hoàn thành việc lấy mẫu.

Nhóm lấy mẫu xét nghiệm doping trao đổi với huấn luyện viên để phối hợp làm việc. Ảnh: Minh Quang.

Ngày hôm đó, đến 15h, anh Nguyễn Quang Vinh, thành viên nhóm lấy mẫu tại Nhà thi đấu phường Tân Thuận, mới bắt đầu bữa trưa ngay trước cửa phòng lấy mẫu. Suất cơm hộp đặt trên chiếc ghế, được chủ nhân ăn vội. Ăn xong, anh lại nhanh chóng trở vào phòng cùng đồng nghiệp hoàn tất công việc, rồi tiếp tục chờ hơn một giờ để chuẩn bị lấy mẫu đối với các VĐV thi đấu buổi chiều.

Với anh Vinh, chuyện ăn muộn, làm việc kéo dài như vậy không có gì xa lạ. Thậm chí, thời điểm các đoàn thể thao, khán giả đã rời nhà thi đấu, trở về nghỉ ngơi lại thường là lúc công việc của những người lấy mẫu bước vào giai đoạn bận rộn nhất. Bởi họ không thể chủ động lựa chọn thời gian thuận tiện cho mình mà phải bám sát lịch thi đấu, kết quả và quy trình kiểm tra.

Nhóm của anh Vinh chỉ là một trong nhiều nhóm thuộc Tiểu ban Kiểm tra doping của Ban tổ chức Đại hội. Lực lượng nòng cốt là các bác sĩ, nhân viên của Trung tâm Phòng, chống doping Việt Nam. Do Đại hội kéo dài khoảng một tháng rưỡi, tổ chức ở nhiều địa điểm, các nhóm phải liên tục di chuyển giữa Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và một số địa phương đăng cai như Đồng Tháp, Đồng Nai. Công việc vì thế không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên môn mà còn cần sức bền, khả năng thích ứng với lịch trình và điều kiện làm việc khác nhau.

Ngày cuối diễn ra môn karate của Đại hội, ông Lê Minh Hà, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống doping Việt Nam thực hiện công việc giám sát các thành viên nhóm lấy mẫu doping. Sau khi theo dõi quá trình làm việc, ông Lê Minh Hà đánh giá các thành viên đều thực hiện đúng quy trình đã được tập huấn. Theo ông, dù công việc vất vả, các nhân viên vẫn nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ.

Trách nhiệm phía sau những tấm huy chương

Các thành viên nhóm xét nghiệm doping trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Ảnh: Minh Quang.

Theo ông Lê Minh Hà, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống doping Việt Nam, công tác giáo dục phòng, chống doping đã được triển khai trước Đại hội đối với huấn luyện viên, VĐV của các đơn vị đủ điều kiện tham gia thi đấu trên cả nước. Nhờ đó, các VĐV được cập nhật những thông tin cần thiết về quy định phòng, chống doping trước khi bước vào tranh tài.

Trong thời gian diễn ra Đại hội, Tiểu ban Kiểm tra doping dự kiến lấy 160 mẫu ở tất cả các môn. Việc kiểm tra được thực hiện ngẫu nhiên, không thông báo trước về thời điểm và địa điểm. VĐV có thể được lựa chọn theo đối tượng kiểm tra mục tiêu, lựa chọn ngẫu nhiên hoặc căn cứ vào thành tích thi đấu. Hoạt động lấy mẫu bắt đầu từ ngày có môn thi đấu đầu tiên và kết thúc vào ngày bế mạc Đại hội.

Đáng chú ý, 160 mẫu thử không phải là con số lớn nếu đặt trong tương quan với quy mô một kỳ Đại hội thể thao toàn quốc. Tuy nhiên, hạn chế về kinh phí khiến kế hoạch kiểm tra phải tính toán trong phạm vi nguồn lực hiện có.

Thành viên của nhóm hướng dẫn VĐV đi lấy mẫu xét nghiệm doping. Ảnh: Minh Quang.

Sau khi được lấy, các mẫu thử sẽ được gửi đến phòng xét nghiệm đạt tiêu chuẩn, được Cơ quan Phòng, chống doping thế giới (WADA) công nhận, dự kiến tại Thái Lan. Việc phân tích được thực hiện theo danh mục chất cấm và phương pháp cấm trong thể thao năm 2026, áp dụng đối với các mẫu lấy trong thời gian diễn ra Đại hội.

Về hành trình tại Đại hội lần này, ông Lê Minh Hà cho rằng, công việc của các thành viên những nhóm lấy mẫu xét nghiệm doping sẽ rất nặng nề nhưng tất cả đều xác định đó là điều đương nhiên khi tham gia. Điều họ mong muốn nhất lại không phải là chế độ đãi ngộ mà là không có mẫu xét nghiệm nào cho kết quả dương tính với chất cấm.

Đại hội bước vào đợt thi đấu cao điểm từ ngày 14-11, đồng nghĩa với việc các nhóm lấy mẫu sẽ còn nhiều ngày làm việc căng thẳng. Từ những bữa cơm hộp ăn muộn ở nhà thi đấu đến những chuyến đi liên tục giữa các địa phương, công việc của những người lấy mẫu kiểm tra doping ít khi xuất hiện trước ánh đèn sân khấu. Họ không trực tiếp tạo nên những pha tranh tài đẹp mắt, cũng không đứng trên bục nhận huy chương, nhưng lại góp phần bảo vệ giá trị của mỗi thành tích. Như nhiều người ví von, họ là một mắt xích thầm lặng nhưng cần thiết trong việc bảo vệ sự công bằng, giữ gìn niềm tin của người hâm mộ và xây dựng một nền thể thao trong sạch.