Những nước quy định lái xe có nồng độ cồn là tội phạm

Ngày 6-1, phát biểu khi chủ trì hội nghị tổng kết công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông năm 2025 và phương hướng năm 2026, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh cần coi hành vi điều khiển phương tiện khi có nồng độ cồn là nguy hiểm, tội phạm, để đảm bảo an toàn giao thông.

Vậy những nước nào trên thế giới coi hành vi điều khiển phương tiện khi có nồng độ cồn là tội phạm và quy định xử phạt ra sao?

Nhật Bản

Nhật dự kiến đặt ra các tiêu chí để truy tố hành vi lái xe nguy hiểm, bao gồm giới hạn nghiêm ngặt về việc uống rượu bia trong chiến dịch siết chặt xử lý các vụ tai nạn giao thông mang tính ác ý, theo đài NHK.

Ngày 9-12-2025, Bộ Tư pháp Nhật đã trình dự thảo các tiêu chuẩn định lượng mới tại một tiểu ban của Hội đồng Lập pháp – cơ quan tư vấn cho Bộ trưởng Tư pháp – nhằm sửa đổi các điều kiện áp dụng tội danh lái xe nguy hiểm gây chết người hoặc thương tích.

Lái xe có nồng độ cồn là tội phạm:? Ảnh: INTERNET

Theo đề xuất, các tiêu chí này sẽ áp dụng đối với tai nạn do người lái xe gây ra khi nồng độ cồn trong máu tương đương với việc uống 2 chai bia lớn, hoặc khi lái xe vượt quá tốc độ cho phép hơn 50 km/giờ trên đường thông thường và hơn 60 km/giờ trên đường cao tốc.

Tiểu ban dự kiến sẽ hoàn tất kết luận vào cuối năm nay.

Bộ Tư pháp Nhật đặt mục tiêu trình dự luật sửa đổi luật trừng phạt hành vi lái xe nguy hiểm gây chết người hoặc thương tích tại kỳ họp thường kỳ của Quốc hội trong năm nay

Mức hình phạt tối đa đối với hành vi lái xe nguy hiểm gây chết người hoặc thương tích là 20 năm tù, nghiêm khắc hơn so với mức tối đa 7 năm tù đối với hành vi lái xe bất cẩn gây chết người hoặc thương tích.

Theo luật hiện hành, tội danh này được áp dụng khi người lái xe gây tai nạn trong tình trạng việc uống rượu bia khiến việc lái xe bình thường trở nên khó khăn, hoặc khi chạy ở tốc độ khiến việc kiểm soát phương tiện trở nên khó khăn.

Do các điều kiện này còn mơ hồ, nhiều vụ việc lẽ ra phải được xử lý theo tội danh lái xe nguy hiểm lại bị truy tố dưới dạng bất cẩn, khiến gia đình các nạn nhân kêu gọi cải cách.

Bộ Tư pháp Nhật bắt đầu thảo luận vấn đề này tại tiểu ban của Hội đồng Lập pháp từ tháng 3-2025 và đã đưa ra hai phương án tiêu chuẩn định lượng cho việc uống rượu bia và chạy quá tốc độ vào tháng 9-2025.

Sau đó, Bộ đã thu hẹp phạm vi, tập trung vào các tiêu chuẩn có ngưỡng định lượng cao hơn, đặt ra điều kiện áp dụng nghiêm ngặt hơn.

Mục tiêu là coi những hành vi lái xe đặc biệt ác ý và nguy hiểm là tội phạm cố ý, thay vì bất cẩn, qua đó áp dụng mức hình phạt tương đương với các tội danh như hành hung hoặc gây thương tích chết người.

Đối với việc uống rượu bia, Bộ Tư pháp Nhật làm rõ mức độ khiến việc lái xe bình thường trở nên khó khăn bằng cách đặt ra ngưỡng định lượng: nồng độ cồn trong hơi thở từ 0,5 miligam trở lên trên mỗi lít.

Theo các chỉ số của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mức này làm suy giảm khả năng tập trung và làm chậm thời gian phản ứng của người lái xe.

Mức này tương đương với tình trạng một người đàn ông nặng 60 kg hoặc một phụ nữ nặng 50 kg đã uống hai chai bia lớn.

Singapore

Năm 2019, Luật Giao thông đường bộ Singapore đã được sửa đổi nhằm tăng mức hình phạt có thể áp dụng đối với các hành vi lái xe sau khi uống rượu bia, theo chuyên trang luật PKWA.

Theo khoản 1 Điều 67 Luật Giao thông đường bộ Singapore, việc lái xe khi đang chịu ảnh hưởng của rượu bia hoặc ma túy là hành vi phạm tội hình sự. Một người có thể bị kết tội nếu:

. Nồng độ cồn trong hơi thở hoặc trong máu vượt quá mức giới hạn cho phép theo luật; hoặc
. Người đó không đủ khả năng lái xe do tình trạng say xỉn khiến họ không thể kiểm soát phương tiện một cách an toàn. Trong trường hợp này, người lái xe không nhất thiết phải vượt quá mức giới hạn nồng độ cồn theo luật;

. Người đó chịu ảnh hưởng của ma túy và/hoặc các chất gây say khác.

Tại Singapore, nếu cơ quan chức năng có căn cứ hợp lý để nghi ngờ một người đang chịu ảnh hưởng của rượu bia, người đó buộc phải cung cấp mẫu máu hoặc thực hiện kiểm tra nồng độ cồn bằng máy đo hơi thở. Nếu cá nhân đó, không có lý do chính đáng, từ chối tuân thủ yêu cầu của cơ quan chức năng, họ sẽ bị coi là đã phạm tội lái xe khi say theo khoản 4 Điều 70 Luật Giao thông đường bộ.

Sau khi Luật Giao thông đường bộ được sửa đổi và có hiệu lực từ ngày 1-11-2019, hình phạt đối với hành vi lái xe sau khi uống rượu bia đã được nâng lên. Người vi phạm lần đầu có thể phải đối mặt với mức phạt tiền từ 2.000 đến 10.000 SGD (40 - 205 triệu đồng), hoặc bị phạt tù tối đa 12 tháng, hoặc cả hai. Tòa án cũng sẽ cấm người đó lái xe trong thời gian tối thiểu hai năm, trừ khi có những lý do đặc biệt để không áp dụng hình phạt tước quyền lái xe.

Người tái phạm hoặc vi phạm nhiều lần sẽ phải chịu hình phạt tù bắt buộc lên đến hai năm, kèm theo mức phạt tiền từ 5.000 đến 20.000 SGD. Ngoài ra, người vi phạm sẽ bị cấm lái xe trong thời gian tối thiểu 5 năm.

Trong trường hợp bị tuyên án tù, cần lưu ý rằng thời hạn cấm lái xe chỉ bắt đầu tính từ thời điểm người đó được trả tự do.

Trung Quốc

Luật An toàn Giao thông Đường bộ của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa sửa đổi ngày 22-4-2011 và có hiệu lực từ ngày 1-5-2011 đưa ra hình thức xử phạt nghiêm khắc hơn với hành vi lái xe sau khi uống rượu và hình sự hóa hành vi lái xe trong tình trạng say xỉn, theo tờ China Daily.

Cụ thể, luật mới quy định hình phạt đối với cả hành vi “lái xe sau khi uống rượu bia” và “lái xe trong tình trạng say xỉn”.

Cảnh sát giao thông Trung Quốc đo nồng độ cồn tài xế ngày 17-6-2014. Ảnh: VCG

Người điều khiển phương tiện bị xác định là “lái xe sau khi uống rượu bia” khi nồng độ cồn trong máu từ 20 mg/100 ml đến dưới 80 mg/100 ml. Vi phạm này bị phạt tiền từ 1.000-2.000 NDT (khoảng 3,7-7,5 triệu đồng) và đình chỉ giấy phép lái xe trong 6 tháng.

Trong khi đó, tội “lái xe trong tình trạng say xỉn” cấu thành khi nồng độ cồn trong máu của người điều khiển phương tiện cao hơn 80 mg/100 ml.

Đối với tội “lái xe trong tình trạng say xỉn”, luật cũ quy định tạm giam tối đa 15 ngày, tước giấy phép lái xe từ 3-6 tháng và phạt tiền từ 500-2.000 NDT (khoảng 1,9-7,5 triệu đồng). Tuy nhiên, do hành vi này đã được xác định là tội phạm hình sự, Luật An toàn giao thông mới bãi bỏ quy định về tạm giam và phạt tiền, thay bằng nguyên tắc “phải chịu trách nhiệm hình sự”.

Người vi phạm sẽ bị thu hồi giấy phép lái xe và không được cấp lại trong vòng 5 năm, theo trang loc.gov.

Trường hợp lái xe sau khi uống rượu hoặc lái xe trong tình trạng say rượu gây tai nạn nghiêm trọng (dẫn đến chết người hoặc làm bị thương từ 2 người trở lên), sẽ bị xử lý hình sự và bị tước giấy phép lái xe vĩnh viễn.

Mỹ

Theo chuyên trang pháp lý Justia, “lái xe khi đang có chất ảnh hưởng” (DUI) là một tội phạm theo luật cấp bang tại Mỹ, nhằm kiểm soát việc điều khiển phương tiện sau khi người lái đã sử dụng rượu.

Thông thường, luật DUI quy định người đã uống quá một ngưỡng rượu nhất định không được phép lái xe. Đây là hành vi phạm tội, kéo theo những chế tài hình sự và dân sự nghiêm khắc.

Hậu quả pháp lý của hành vi lái xe khi say rượu khác nhau đáng kể giữa các bang, và có thể bao gồm cả xử phạt hình sự lẫn dân sự.

“Lái xe khi đang có chất ảnh hưởng” (DUI) là một tội phạm theo luật cấp bang tại Mỹ. Ảnh: San Diego Sheriff/X

Tại hầu hết các bang, lần vi phạm DUI đầu tiên được xếp là tội nhẹ (misdemeanor), với hình phạt phạt tiền và có thể bị phạt tù lên đến 6 tháng. Dù nhiều bang cho phép người vi phạm lần đầu tránh án tù, một số bang vẫn quy định thời gian giam giữ tối thiểu kéo dài từ vài ngày đến vài tuần nhằm răn đe hành vi lái xe sau khi uống rượu.

Trường hợp DUI gây thương tích nghiêm trọng hoặc làm chết người, tòa án có thể áp dụng mức án tù nặng hơn rất nhiều, ngay cả với lần vi phạm đầu tiên. Với các lần vi phạm DUI tiếp theo, mức xử phạt thường gia tăng, có thể dẫn tới nhiều năm tù giam.

Ngoài án tù, người lái xe còn có thể bị tạm đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép lái xe trong một khoảng thời gian nhất định, đồng thời bắt buộc tham gia các chương trình cai nghiện rượu hoặc chất kích thích. Thời gian đình chỉ giấy phép lái xe có thể chỉ 90 ngày, nhưng cũng có thể kéo dài nhiều năm đối với người tái phạm.

Ở Mỹ, điều khiển xe khi nồng độ cồn trong máu trên 80 mg/100 ml là vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, đối với người dưới 21 tuổi, độ tuổi tối thiểu được sử dụng rượu bia ở hầu hết các bang, dù nồng độ cồn thấp hơn mức 80 mg/100 ml vẫn bị phạt.

Hình phạt với người dưới 21 tuổi thậm chí còn nghiêm khắc hơn người trên 21 tuổi, có thể bị tạm giam giấy phép lái xe.

DƯƠNG KHANG

THẢO VY