Những 'tay chơi' mới chia lại thị trường thầu xây dựng

Trong nhiều năm, thị trường xây dựng Việt Nam được định hình bởi những tên tuổi quen thuộc như Coteccons, Hòa Bình, Ricons, Newtecons, Vinaconex... Đây là nhóm nhà thầu đã trải qua nhiều chu kỳ thị trường, tích lũy năng lực kỹ thuật, thiết lập mạng lưới nhà thầu phụ rộng khắp và sở hữu kinh nghiệm điều hành các công trình phức hợp.

Tuy nhiên, xu hướng gia tăng của các đại đô thị hàng nghìn ha, các tổ hợp nghỉ dưỡng và dự án hạ tầng quy mô lớn đang tạo điều kiện cho một nhóm nhà thầu mới nổi mở rộng nhanh chóng. Nổi bật trong nhóm này là VinCons và Tân Minh Nhân. Trong đó, VinCons là doanh nghiệp xây dựng thuộc hệ sinh thái Tập đoàn Vingroup của tỷ phú Phạm Nhật Vượng, trong khi Tân Minh Nhân là nhà thầu "ruột" đã hợp tác lâu năm với Sun Group.

Cả 2 đơn vị này đều đang ghi nhận tăng trưởng phi mã về cả khối lượng công việc, nhân sự và quy mô các gói thầu đảm nhận. Việc có sẵn nguồn việc dồi dào từ các chủ đầu tư sở hữu quỹ dự án lớn đang tạo đòn bẩy để các doanh nghiệp này gia tăng thị phần.

Khoảng cách doanh thu dần thu hẹp

Đà tăng tốc của nhóm nhà thầu mới nổi diễn ra trong bối cảnh các nhà thầu truyền thống cũng đặt kế hoạch tăng trưởng đáng kể.

Cụ thể, trong niên độ tài chính 2026-2027, Coteccons đặt mục tiêu doanh thu 42.000 tỷ đồng. Trong khi đó, Newtecons hướng đến mức tăng trưởng doanh thu trên 40% từ nền doanh thu 13.170 tỷ đồng của năm 2025, tương đương khoảng 18.000 tỷ. Trong khi đó, Ricons đặt kế hoạch doanh thu khoảng 12.000 tỷ đồng và Hòa Bình dự kiến đạt 10.000 tỷ đồng năm nay.

Nhà thầu xây dựng Tân Minh Nhân của Sun Group thậm chí đặt mục tiêu doanh thu năm 2026 lên tới 19.500 tỷ đồng, gấp gần 5 lần so với mức thực hiện khoảng 4.000 tỷ của năm 2025 (dù kết quả năm 2025 đã tăng hơn 4 lần so với năm 2024). Kế hoạch 19.500 tỷ đồng này hiện cao hơn mục tiêu của cả Ricons lẫn Hòa Bình, đồng thời tương đương và nhỉnh hơn kế hoạch của Newtecons.

Với VinCons, doanh nghiệp không công bố kế hoạch doanh thu cụ thể năm 2026, nhưng giá trị sản lượng thực hiện (phản ánh quy mô hoạt động thi công) ghi nhận mức tăng liên tục qua từng năm. Trong 8 tháng cuối năm 2022, VinCons ghi nhận sản lượng khoảng 5.000 tỷ đồng, bàn giao 3.258 căn biệt thự thấp tầng. Con số này tăng lên gần 11.000 tỷ đồng năm 2023 và hơn 13.000 tỷ đồng năm 2024.

Đến năm 2025, tổng sản lượng của VinCons đã vượt mốc 25.000 tỷ đồng, gần gấp đôi so với năm trước đó. Sang năm 2026, với việc Vinhomes cùng các doanh nghiệp khác thuộc hệ sinh thái Vingroup tiếp tục triển khai loạt dự án quy mô lớn, không ít công trình có quy mô hàng nghìn ha, dự kiến sản lượng của Vincons vẫn neo ở mức cao.

Hai chiến lược mở rộng của nhóm nhà thầu mới

Dù cùng ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh, mô hình hoạt động của VinCons và Tân Minh Nhân lại dựa trên 2 cấu trúc vận hành khác nhau.

VinCons đi theo mô hình khép kín quy mô lớn. Cụ thể, nhà thầu này phát triển theo hướng chuyên biệt phục vụ hệ sinh thái nội bộ Vingroup. Doanh nghiệp tập trung tối đa nguồn lực vào danh mục đại dự án của tập đoàn mẹ, từ chuỗi đại đô thị Vinhomes Ocean Park 2-3, Vinhomes Vũ Yên cho đến các đại dự án đang triển khai như Cần Giờ hay Hạ Long Xanh.

Lợi thế nội bộ cũng giúp VinCons thiết lập mô hình nhân sự khác biệt. Tính đến tháng 9/2026, lực lượng lao động của nhà thầu này đã vượt 130.000 người, trong đó khoảng 120.000 công nhân cơ hữu. Công ty thậm chí hướng tới mục tiêu sở hữu 200.000 lao động cơ hữu.

Nguồn việc lớn và liên tục giúp đơn vị này duy trì việc làm ổn định cho lao động cơ hữu và linh hoạt điều chuyển quân số giữa các đại công trường mà không phụ thuộc quá nhiều vào các tổ đội thợ thuê ngoài.

VinCons đặt mục tiêu trở thành tổng thầu xây dựng quy mô hàng đầu trong nước. Ảnh: VinCons.

Trong khi đó Tân Minh Nhân gắn với mô hình đối tác chiến lược và đa dạng hóa khách hàng. Dữ liệu công khai không ghi nhận Tân Minh Nhân có quan hệ sở hữu với Sun Group, dù doanh nghiệp đã đồng hành cùng tập đoàn này hơn một thập niên qua tại Phú Quốc, Đà Nẵng, Ninh Bình...

Doanh nghiệp có quy mô khoảng 900 nhân sự và từng bước mở rộng năng lực từ móng, hầm, kết cấu thân đến hoàn thiện nội thất, MEP, PCCC và hạ tầng cảnh quan. Vừa qua, đơn vị này được giao vai trò tổng thầu gói Trung tâm Hành chính thuộc dự án hơn 29.600 tỷ đồng tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm do thành viên của Sun Group làm chủ đầu tư.

Tuy nhiên, song song với việc giữ vai trò nhà thầu chủ lực của Sun Group, Tân Minh Nhân vẫn chủ động mở rộng tệp khách hàng ngoài hệ sinh thái nhằm giảm rủi ro phụ thuộc vào một nguồn việc duy nhất. Doanh nghiệp đã tham gia các công trình độc lập như Masteri Waterfront, tổ hợp Trường Đại học Văn Lang, Lotte Hotel Hà Nội, Pullman Danang Resort... qua đó đưa năng lực tổng thầu tiếp cận nhiều phân khúc dự án khác nhau.

Nhóm nhà thầu kỳ cựu vẫn sở hữu thế mạnh riêng

Nói với Tri Thức - Znews, lãnh đạo một doanh nghiệp xây dựng tại Hà Nội cho hay cuộc cạnh tranh trong ngành xây dựng hiện diễn ra đồng thời ở 2 khía cạnh, vừa giành dự án và vừa bảo đảm nguồn lực triển khai.

Theo vị này, nhóm nhà thầu gắn với các chủ đầu tư lớn có lợi thế về nguồn việc đầu ra, trong khi các doanh nghiệp hoạt động độc lập lâu năm có kinh nghiệm tiếp cận nhiều phân khúc khách hàng và thích ứng với những biến động của thị trường.

Thực tế, dù chịu sức ép từ sự vươn lên của các nhà thầu mới, nhóm doanh nghiệp lâu năm như Coteccons, Newtecons, Ricons... vẫn duy trì ưu thế cạnh tranh được lượng hóa bằng số liệu giá trị hợp đồng chuyển tiếp (backlog), mức độ đa dạng hóa nguồn thu và mạng lưới thầu phụ.

Trật tự ngành xây dựng đang thay đổi lớn. Ảnh: Quỳnh Danh.

Thứ nhất, nhóm nhà thầu lâu năm sở hữu cơ cấu doanh thu đa dạng để chống chịu chu kỳ đóng băng của bất động sản nhà ở.

Tại Coteccons, giá trị backlog đến năm tài chính 2026 đạt khoảng 65.500 tỷ đồng. Doanh nghiệp này chuyển dịch mạnh sang mảng xây dựng công nghiệp với các dự án FDI chiếm khoảng 50% doanh thu, tiêu biểu là việc làm tổng thầu nhà máy LEGO có vốn đầu tư hơn 1 tỷ USD và nhà máy Pandora vốn 150 triệu USD tại khu vực Bình Dương cũ.

Tương tự, Newtecons sau khi cán mốc doanh thu 13.170 tỷ đồng năm 2025 cũng đẩy mạnh tham gia các dự án cao tầng, nghỉ dưỡng, logistics. Nhà thầu này cũng xuất hiện ở các dự án nhà xưởng công nghiệp quy mô lớn của BW Industrial hay nhà máy sản xuất ray đường sắt, thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất.

Trong khi đó, Ricons tiếp tục triển khai các dự án công nghiệp và văn phòng, bên cạnh mảng nhà ở, khu đô thị, qua đó giúp doanh nghiệp duy trì kế hoạch doanh thu 12.000 tỷ đồng.

Thứ hai, nhóm nhà thầu độc lập vẫn duy trì mô hình quản lý linh hoạt. Thay vì gánh quỹ lương khổng lồ của hàng chục nghìn công nhân cơ hữu, nhóm này sử dụng đội ngũ kỹ sư điều hành tinh gọn kết hợp mạng lưới rộng lớn nhà thầu phụ vệ tinh.

Dù vậy, mô hình này cũng có hạn chế. Phụ thuộc vào nhà thầu phụ vẫn có thể khiến các doanh nghiệp chịu sức ép về giá nhân công, chi phí thầu phụ và nguy cơ chậm tiến độ nếu đối tác không đáp ứng yêu cầu.