Những tiêm kích hàng đầu thế giới không đến từ Mỹ

Trong hai thập niên qua, nhiều quốc gia đã đầu tư mạnh mẽ để phát triển các dòng tiêm kích tiên tiến, đủ sức cạnh tranh hoặc bổ sung những năng lực mà Mỹ không độc quyền nắm giữ. Nổi bật nhất trong số đó là năm cái tên: Sukhoi Su-57 của Nga, Chengdu J-20 của Trung Quốc, Dassault Rafale của Pháp, Eurofighter Typhoon của châu Âu và Saab JAS 39 Gripen của Thụy Điển. Mỗi máy bay đại diện cho một triết lý thiết kế khác nhau, phản ánh nhu cầu chiến lược và năng lực công nghiệp của quốc gia sản xuất.

Su-57 Felon: Tiêm kích tiên tiến nhất của Nga

Tiêm kích Su-57. (Nguồn: Shutterstock)

Su-57 Felon là máy bay chiến đấu tàng hình thế hệ thứ năm đầu tiên của Nga, chính thức đưa vào biên chế từ năm 2020. Được thiết kế cho cả nhiệm vụ giành ưu thế trên không lẫn tấn công đa nhiệm, Su-57 là nỗ lực lớn nhất của Moscow nhằm thu hẹp khoảng cách với các tiêm kích thế hệ mới của phương Tây.

Với khung thân tối ưu hóa cho khả năng tàng hình, thiết kế khí động học cho phép bay siêu cơ động và hệ thống vòi phun điều hướng lực đẩy, Su-57 được đánh giá rất cao về khả năng không chiến tầm gần. Máy bay có thể mang vũ khí trong khoang trong thân để duy trì độ bộc lộ radar thấp, bao gồm các tên lửa không đối không tiên tiến như R-77M, R-37M hay đạn dẫn đường chính xác tầm xa như Kh-59MK2.

Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất của Su-57 không nằm ở thiết kế mà ở năng lực sản xuất. Số lượng máy bay được chế tạo vẫn còn khá ít, trong khi các phiên bản hiện tại vẫn phải sử dụng động cơ AL-41F1 – giải pháp tạm thời, chờ động cơ thế hệ mới Izdeliye 30 hoàn thiện. Dù vậy, ngay cả trong trạng thái hiện nay, Su-57 vẫn là một tiêm kích rất đáng gờm nhờ khả năng cơ động, tầm hoạt động xa và hỏa lực mạnh.

J-20 Mighty Dragon: Bước ngoặt của không quân Trung Quốc

Tiêm kích J-20. (Nguồn: Wikimedia Commons)

Được đưa vào hoạt động từ năm 2017 và sản xuất với số lượng lớn, Chengdu J-20 Mighty Dragon là tiêm kích thế hệ thứ năm đầu tiên của Bắc Kinh và cũng là chương trình thành công nhất của nước này trong lĩnh vực hàng không quân sự hiện đại.

J-20 được thiết kế chủ yếu cho nhiệm vụ đánh chặn tầm xa và giành ưu thế trên không, với thân máy bay lớn, cánh tam giác kết hợp cánh mũi, giúp tăng tầm bay và khả năng mang nhiên liệu. Radar AESA, hệ thống hợp nhất dữ liệu và phần mềm tác chiến hiện đại cho phép J-20 hoạt động hiệu quả trong môi trường tác chiến mạng – điện tử phức tạp.

Việc J-20 đã được sản xuất hàng loạt và triển khai rộng rãi cho thấy năng lực công nghiệp của Trung Quốc đã đạt đến một tầm cao mới. Máy bay này đóng vai trò then chốt trong chiến lược chống tiếp cận/chống xâm nhập (A2/AD), đặc biệt tại khu vực Tây Thái Bình Dương và được dự đoán sẽ là xương sống của không quân Trung Quốc trong nhiều thập kỷ tới.

Dassault Rafale: 'Con bài chủ lực' của châu Âu

Tiêm kích Dassault Rafale. (Nguồn: Shutterstock)

Dassault Rafale không phải là tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm, nhưng lại được xem là máy bay chiến đấu đa năng toàn diện nhất châu Âu hiện nay. Kể từ khi đưa vào biên chế đầu những năm 2000, Rafale đã chứng minh giá trị trong nhiều chiến dịch thực tế và đạt thành công lớn trên thị trường xuất khẩu.

Phiên bản mới nhất Rafale F4 được nâng cấp mạnh về khả năng kết nối, tác chiến mạng trung tâm, cũng như bảo trì có hỗ trợ trí tuệ nhân tạo. Máy bay có thể đảm nhiệm cùng lúc nhiều vai trò: không chiến, tấn công mặt đất, trinh sát, tác chiến hải quân và thậm chí là răn đe hạt nhân.

Dù từng gây tranh cãi trong các sự kiện xung đột gần đây, Rafale vẫn được đánh giá cao nhờ độ tin cậy, khả năng linh hoạt và hệ sinh thái vũ khí phong phú, từ tên lửa không đối không MICA NG đến tên lửa hành trình SCALP. Với nhiều hợp đồng xuất khẩu đang được thực hiện, Rafale tiếp tục là "át chủ bài" của công nghiệp quốc phòng Pháp.

Eurofighter Typhoon: Tiêm kích thích ứng cao của châu Âu

Tiêm kích Eurofighter Typhoon. (Nguồn: Shutterstock)

Eurofighter Typhoon là sản phẩm hợp tác quốc phòng giữa Anh, Đức, Italia và Tây Ban Nha. Dù ra đời từ đầu những năm 2000, Typhoon vẫn giữ được vị thế nhờ thiết kế khí động học xuất sắc và khả năng nâng cấp linh hoạt.

Với tốc độ tối đa vượt Mach 2 và khả năng cơ động cao, Typhoon đặc biệt mạnh trong vai trò không chiến. Kiến trúc mô-đun cho phép máy bay dễ dàng tích hợp radar, vũ khí và hệ thống điện tử mới, giúp kéo dài vòng đời hoạt động đến tận những năm 2040.

Không chỉ là một tiêm kích phòng không, Typhoon ngày nay còn được tối ưu cho nhiệm vụ tấn công mặt đất chính xác, khiến nó trở thành trụ cột quan trọng trong hệ thống phòng thủ của nhiều quốc gia châu Âu.

JAS 39 Gripen: Hiệu quả và tiết kiệm chi phí

Tiêm kích JAS 39 Gripen. (Nguồn: Shutterstock)

Khác với các "gã khổng lồ" kể trên, Saab JAS 39 Gripen của Thụy Điển theo đuổi triết lý hiệu quả – linh hoạt – chi phí thấp. Đặc biệt ở phiên bản JAS 39E mới, Gripen được nâng cấp toàn diện về động cơ, cảm biến và tác chiến điện tử.

Radar AESA Raven ES-05, hệ thống tìm kiếm và theo dõi bằng hồng ngoại Skyward-G và bộ tác chiến điện tử hiện đại giúp Gripen có khả năng sống sót cao trong môi trường bị đối phương gây nhiễu mạnh. Máy bay có thể cất hạ cánh trên đường băng ngắn, bảo trì đơn giản và chi phí vận hành thấp, những yếu tố cực kỳ hấp dẫn với các quốc gia có ngân sách quốc phòng hạn chế.

Dù không phải là tiêm kích mạnh nhất về hỏa lực hay tàng hình, Gripen lại nổi bật nhờ sự cân bằng giữa hiệu năng và chi phí, trở thành lựa chọn thực tế cho nhiều lực lượng không quân trên thế giới.

Xuân Minh