Nỗi ám ảnh sạt lở dưới chân Núi Một: 'Một lần là thấy sợ rồi'

Mưa kéo dài, người dân tất tả lo dọn đồ

Với những hộ dân dưới chân Núi Một (phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai) cứ thấy mưa lớn kéo dài là bắt đầu tất tả dọn đồ. Người già, trẻ nhỏ dắt nhau đi tá túc. Không ai còn dám ở lại trong ngôi nhà của mình, đặc biệt là sau trận mưa bão số 13 năm 2025 làm 5 ngôi nhà sập hoàn toàn.

Sạt lở ở khu vực Núi Một, phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai đe dọa trực tiếp tới hàng chục ở dân ở tổ dân phố 19 và tổ dân phố 20.

"Trời mưa kéo dài là chúng tôi dọn đồ. Treo từ chỗ thấp lên chỗ cao, người thì khuân đồ gửi chỗ này một ít, chỗ kia một ít. Trời tạnh ráo lại mang về. Cả năm nay rồi đều như vậy. Ám ảnh sau trận sạt lở hồi tháng 11 năm ngoái", ông Võ Văn Minh nói.

Gia đình ông Minh ở đường Tháp Đôi, tổ 20, phường Quy Nhơn. Ông nhớ rõ ngày cơn bão Kalmaegi đổ bộ, mưa lớn kéo dài, nước bùn tuôn như suối từ sườn núi xuống, kéo theo đó là lớp đất đá.

"Đêm mưa hôm đó, cả xóm chúng tôi thấp thỏm, nằm nghe mưa rơi mà run, tầm 1h30 sáng chúng tôi không còn dám ở trong nhà mà tỏa ra đường di dời tới những nhà an toàn. Khoảng 9h sáng, đất đá từ trên Núi Một tuôn xuống vùi luôn 5 ngôi nhà quanh khu vực này. Từ đó, vợ chồng tôi cũng không dám về ở nữa, thuê trọ ở đường Trần Thị Kỷ (thuộc phường Quy Nhơn) cách đây chừng 3km để ở. Thi thoảng về xem nhà", ông Minh nhớ lại.

Ông Võ Văn Minh, tổ dân phố 20, nói về nỗi ám ảnh sạt lở dưới chân núi vào đầu tháng 11 năm 2025.

Trò chuyện với chúng tôi, trong mắt ông vẫn không giấu được nỗi sợ hãi của trận sạt lở đầu tháng 11 năm ngoái. "Một lần là thấy sợ rồi", ông Minh nói.

Theo ông Minh, nỗi sợ ấy còn đến từ những gì ông xem trên báo, mạng xã hội, nhiều nơi bão lũ đã cướp đi sinh mạng của nhiều người. Đặc biệt là sạt lở vùi lấp nhiều ngôi làng, nhà cửa. "Tài sản thì có thể làm lại được chứ tính mạng con người thì lấy gì bù đắp. Ở đây đều là dân lao động hết, hoàn cảnh khó khăn. Không phải ai cũng có điều kiện thuê nhà nhiều ngày hay có sẵn chỗ để đi. Nên nhiều gia đình vẫn bám trụ, mưa lớn thì đi tá túc. Hết mưa, họ quay về", ông Minh nói.

Gia đình ông Minh kê dọn đồ lên cao, đi nơi khác thuê trọ sống, thi thoảng về thăm nhà.

Nếu ở dưới chân Núi Một, sạt lở trở thành nỗi ám ảnh thì ở phía ngay trên sườn núi, nỗi sợ cũng "bao" lấy người dân.

Ông Lê Văn Bình (tổ 19) cho biết, sạt lở ăn dần vào núi, nhiều gia đình đã bắt đầu dọn đi. "Nguy hiểm chứ. Con đường này đã chia thành 2 bên, một bên sạt lở, người dân di dời dần rồi, còn bên này kiên cố hơn nên nhiều gia đình vẫn bám trụ. Phường từng hỗ trợ một khoản kinh phí để các hộ ở phía bên đường di dời, gia đình chú cũng trong diện di dời. Nhưng mà cụ thể hỗ trợ di dời đi đâu, ở đâu, sinh kế như thế nào vẫn còn là nỗi lo", ông Bình nói.

Người dân mong được sớm được di dời

Trò chuyện với phóng viên, ông Minh cũng như các hộ trong vành đai sạt lở đều chung một tâm trạng chờ đợi kế hoạch di dời tới nơi ở mới.

"Mong muốn lớn nhất của bà con một năm qua là được an cư. Một số nhà sập hoàn toàn đã được di dời, số nhà còn lại nằm ngay trong vành đai đã sạt lở thì không còn là nguy cơ nữa. Chúng tôi mong chính quyền các cấp sớm có hướng giải quyết, thông tin cho bà con rõ ràng", ông Minh cho hay.

Những căn nhà bị đất đá vùi lấp dưới chân núi sau đợt mưa bão số 13 năm 2025.

Tương tự, ông Bình cũng mong muốn sớm được di dời khỏi nơi ở hiện tại để bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, ông vẫn băn khoăn vì thông tin về phương án di dời chưa rõ ràng.

"Người dân phải nắm được thông tin cụ thể thì mới có thể quyết định. Chẳng hạn, nếu được bồi thường nhà đất bằng tiền thì số tiền là bao nhiêu, có đủ để mua nơi ở mới hay không. Nếu được bố trí đất tái định cư, bà con cũng mong biết rõ vị trí, diện tích và khoản chi phí phải đóng thêm. Có thông tin cụ thể về các khoản này, người dân mới tính toán, sắp xếp cuộc sống", ông Bình nói.

Theo UBND phường Quy Nhơn, Núi Một là ngọn núi độc lập nằm cạnh sông Hà Thanh, kéo dài dọc đường Hoa Lư, từ cầu Đôi đến cầu Chữ Y. Khu dân cư tại đây đã hình thành 20 năm. Phía lưng chừng núi là tổ dân phố 19, dưới chân núi là tổ dân phố 20, có khoảng 52 hộ dân với 200 nhân khẩu đang sinh sống ở đây.

Ông Lê Văn Bình, tổ dân phố 19, vẫn bám trụ, dù nhà ông trong diện di dời do nguy cơ cao sạt lở.

Ông Nguyễn Đức Toàn, Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn, cho hay, địa phương đang khẩn trương làm việc với Sở Xây dựng và Sở Nông nghiệp và Môi trường để xây dựng phương án di dời các hộ dân có nhà trong vùng nguy cơ cao sạt lở. Đồng thời, phường nghiên cứu cải tạo, chỉnh trang khu vực này theo hướng đảm bảo an toàn lâu dài.

Dưới núi thì nhà bị vùi lấp, còn tại lưng chừng núi, những vết sạt lở ăn dần vào lối đi.

Trước mắt, để đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản của bà con nhân dân, phường đã chủ động xây dựng kịch bản ứng phó và sẵn sàng sơ tán dân đến nơi an toàn trong mùa mưa bão. Theo ông Toàn, quan điểm địa phương là bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người dân, không chủ quan, lơ là, chậm cảnh báo khi thiên tai tới.

"Phường sẽ chủ trì làm việc với sở, ngành liên quan để tính toán cụ thể phương án, lộ trình thực hiện", ông Toàn trao đổi thêm với phóng viên.

Ông Nguyễn Bảo Nguyên, Trưởng phòng Kinh tế Hạ tầng Đô thị phường Quy Nhơn, thông tin thêm, đối với các hộ dân ở Núi Một, trong quá trình thực hiện phải chuẩn bị quỹ đất tái định cư và có 2 khó khăn chính. Thứ nhất, theo thống kê có khoảng 228 hộ dân trong khu vực, trong khi quỹ đất của phường hiện rất hạn chế, nên rất khó nếu triển khai một phương án toàn diện. Thứ hai, đối với một số hộ dân, việc bồi thường, hỗ trợ và chi phí tái lập quỹ đất tái định cư gặp nhiều khó khăn do hiện trạng sử dụng đất. Khả năng tài chính của người dân cũng rất hạn chế, khó đáp ứng được việc nộp tiền sử dụng đất khi được bố trí tái định cư. Do đó, việc di dời toàn diện cần được tính toán kỹ lưỡng, phù hợp.