Nội dung Việt Nam vừa giành HCV đầu tiên tại ASIAD 20

VĐV Nguyễn Ngọc Trâm. Ảnh: AKF.

Chiều 22/9, Nguyễn Ngọc Trâm, Bùi Ngọc Nhi và Hoàng Thị Thu Uyên đánh bại đội Iran 5-0 trong trận chung kết kata đồng đội nữ tại nhà thi đấu Toyohashi (Aichi, Nhật Bản), qua đó mang về huy chương vàng đầu tiên cho đoàn Việt Nam tại ASIAD 20.

Lựa chọn bài quyền Tomari Bassai, các cô gái Việt Nam thể hiện những động tác mạnh mẽ, dứt khoát nhưng vẫn giữ trọn sự uyển chuyển và đồng bộ. Đặc biệt, phần bunkai - biểu diễn ứng dụng các kỹ thuật đối kháng - được thực hiện giàu sức mạnh, liên tục nhận những tràng pháo tay tán thưởng từ khán đài.

Ở hai kỳ ASIAD gần nhất, huy chương vàng kata đồng đội nữ đều thuộc về karate Việt Nam.

Kata là một thuật ngữ tiếng Nhật, có thể hiểu là “hình dạng, hình thức và khuôn mẫu”. Trong karate, kata là một bài đối luyện được xây dựng sẵn, trong đó người tập lần lượt ứng phó với nhiều đối thủ tưởng tượng. Bài tập này tập hợp đầy đủ các kỹ thuật như đá, đấm, đánh, đỡ, quét chân, cùng nhiều chuyển động như bước, xoay người, hạ người xuống đất và bật nhảy.

Tuy nhiên, kata không phải là một điệu múa. Mục đích của bài tập là rèn luyện tâm thế của một chiến binh trong môi trường an toàn. Người tập được yêu cầu hình dung các đòn tấn công của đối phương và cách mình đáp trả như thể những tình huống đó đang thực sự xảy ra.

Mỗi kỹ thuật đều được thực hiện với khả năng trở thành một đòn đánh chí mạng, đồng thời người tập phải chú ý đến hình thức, thời điểm và nhịp điệu của từng động tác.

Khi chủ động hình dung đối thủ, cảm nhận đòn tấn công và phản ứng với sự dứt khoát, người tập từng bước phát triển hai yếu tố quan trọng trong karate là kime - sức mạnh bùng nổ - và zanshin - trạng thái cảnh giác vẫn được duy trì sau khi thực hiện động tác.

Do đó, điều quan trọng trong kata không phải là thực hiện động tác sao cho đẹp mắt, mà là thực hiện với sự tập trung, chủ đích và sức mạnh của một cuộc đối đầu thực sự.

Theo trang Hakua-kai Karate, hiện nay có khoảng 100 bài kata. Một số bài được truyền lại qua nhiều thế hệ, trong khi những bài khác mới được phát triển tương đối gần đây.

Kata có nhiều mức độ dài và khó khác nhau. Những bài dài đòi hỏi người tập ghi nhớ và thực hiện nhiều động tác phức tạp. Việc luyện tập đều đặn, kết hợp với sự tập trung đúng cách, giúp người tập hiểu sâu hơn các nguyên tắc chiến đấu.

Các bài kata có thể được chia thành hai nhóm lớn. Nhóm thứ nhất phù hợp với việc phát triển thể chất, tăng cường sức mạnh của xương và cơ bắp. Dù thoạt nhìn có vẻ đơn giản, những bài kata này đòi hỏi người tập phải giữ được sự điềm tĩnh và khi thực hiện đúng sẽ thể hiện sức mạnh cùng sự đĩnh đạc.

Nhóm thứ hai gồm những kata phù hợp để phát triển phản xạ nhanh và khả năng di chuyển linh hoạt. Những chuyển động nhanh trong các bài kata này gợi liên tưởng đến tốc độ bay của chim én.

Dù thuộc nhóm nào, kata đều đòi hỏi và giúp rèn luyện nhịp điệu, khả năng phối hợp động tác. Luyện kata cũng không chỉ là quá trình rèn luyện thể chất. Khi thực hiện, người cần thể hiện sự mạnh dạn, tự tin nhưng đồng thời phải giữ sự khiêm nhường, nhẹ nhàng và đúng mực.