Nỗi lo của Ukraine và châu Âu khi Mỹ chuyển trọng tâm sang Venezuela

Tổng thống Ukraine Volodymir Zelensky. (Ảnh: AP)

Trước khi Mỹ bắt giữ nhà lãnh đạo Nicolas Maduro, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron bày tỏ lạc quan về cuộc họp mới nhất của nhóm các quốc gia được gọi là “liên minh những nước sẵn sàng hành động”. Trong nhiều tháng qua, nhóm này đã bàn thảo các biện pháp nhằm phòng ngừa kịch bản Nga sẽ có hành động quân sự với Ukraine trong tương lai, nếu hai bên đồng ý chấm dứt giao tranh.

Trong bài phát biểu ngày 31/12/2025, ông Macron cho biết các đồng minh sẽ “đưa ra những cam kết cụ thể” tại hội nghị lần này để “bảo vệ Ukraine và bảo đảm một nền hòa bình công bằng, lâu dài”.

Văn phòng Tổng thống Pháp cho biết, cuộc họp ngày 6/1 sẽ có sự tham gia trực tiếp của số lượng đại biểu nhiều kỷ lục, với 35 người tham dự, trong đó có 27 nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ. Đoàn Mỹ dẫn đầu là các đặc phái viên tổng thống Mỹ - ông Steve Witkoff và Jared Kushner, AP đưa tin.

Theo văn phòng tổng thống Pháp, phái đoàn Mỹ ban đầu dự kiến do Ngoại trưởng Marco Rubio dẫn đầu, nhưng ông thay đổi kế hoạch vì lý do liên quan đến Venezuela.

Nội dung của hội nghị hướng tới 5 ưu tiên then chốt sau khi giao tranh chấm dứt: Cơ chế giám sát lệnh ngừng bắn; hỗ trợ lực lượng vũ trang Ukraine; triển khai lực lượng đa quốc gia trên bộ, trên biển và trên không; cam kết ứng phó nếu Nga tiếp tục có hành động quân sự; hợp tác quốc phòng dài hạn với Ukraine.

Tuy nhiên, chưa rõ các mục tiêu này có thể đạt được ngay trong ngày 6/1 hay không, khi Tổng thống Mỹ Trump đang phải xử lý hệ quả từ vụ bắt giữ lãnh đạo Venezuela.

Trước khi Mỹ thực hiện chiến dịch quân sự ở Venezuela, ông Witkoff cho biết đã có bước tiến trong các cuộc thảo luận về việc bảo vệ và trấn an Ukraine.

Trong bài đăng ngày 31/12/2025, ông Witkoff viết rằng, các cuộc trao đổi “mang tính xây dựng” giữa ông, ông Rubio và ông Kushner cùng với các cố vấn an ninh quốc gia của Anh, Pháp, Đức và Ukraine đã bàn về “tăng cường các bảo đảm an ninh và xây dựng cơ chế giảm xung đột hiệu quả nhằm giúp chấm dứt xung đột và bảo đảm xung đột không tái diễn”.

Pháp và Anh đi đầu trong điều phối nỗ lực đa quốc gia suốt nhiều tháng qua để tiến tới lệnh ngừng bắn, nhưng mới chỉ công bố những nét khái quát về phạm vi kế hoạch. Paris cho biết tuyến phòng thủ đầu tiên của Ukraine để đề phòng Nga chính là quân đội Ukraine, và liên minh sẽ tăng cường năng lực cho lực lượng này thông qua huấn luyện, vũ khí và các hỗ trợ khác.

Ông Macron cũng đề cập khả năng triển khai lực lượng châu Âu ở những khu vực xa tiền tuyến Ukraine, nhằm đề phòng Nga sẽ có những hành động khác trong tương lai.

Cuối tuần qua, Tổng thống Ukraine Volodymir Zelensky cho biết kế hoạch triển khai quân đội châu Âu vẫn gặp nhiều trở ngại, nhiều chi tiết quan trọng chưa được kết luận và “không phải tất cả các bên đều sẵn sàng” cam kết lực lượng.

Tránh làm phật ý

Hầu hết các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) đã phản ứng thận trọng với cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela vào cuối tuần qua. Theo các quan chức, sự dè dặt này xuất phát từ lo ngại về những hệ quả Ukraine sẽ phải gánh nếu EU làm phật ý chính quyền Tổng thống Trump.

Theo Irish Times, một số quan chức cấp cao Ireland xác nhận đã có nhiều thảo luận giữa các lãnh đạo EU sau hậu trường về vấn đề này, ngay sau khi có tin Mỹ thực hiện chiến dịch quân sự ở Venezuela.

Một người am hiểu vấn đề cho biết, các lãnh đạo EU đang cố gắng thể hiện “sự cân bằng tinh tế”, trước khi diễn ra hội nghị của “liên minh những nước sẵn sàng hành động” vì Ukraine.

Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas cho biết, khối này đang “theo dõi sát tình hình tại Venezuela”.

“Trong mọi hoàn cảnh, các nguyên tắc của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc phải được tôn trọng. Chúng tôi kêu gọi các bên kiềm chế”, bà nói.

Nhiều chính phủ EU khác cũng đưa ra tuyên bố tương tự, dù một số phản ứng mạnh mẽ hơn.

Thu Loan