Nơi xa xôi nhất trên Trái Đất

Điểm Nemo được gọi là nơi cô đơn nhất trên hành tinh. Ảnh: Kelly Plannet

Nằm cách đất liền gần nhất tới 2.688 km, điểm Nemo được xem là nơi cô độc nhất hành tinh. Ở đây không có đảo, không có tàu thuyền qua lại, không có cộng đồng sinh sống. Trong nhiều thời điểm, những "người hàng xóm" gần điểm Nemo nhất lại là các phi hành gia trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), khi trạm bay ngang qua khu vực này ở độ cao khoảng 400 km.

Cái tên mang ý nghĩa “không ai cả”

Theo Geographical, điểm Nemo được xếp vào nhóm "cực bất khả tiếp cận", thuật ngữ dùng để chỉ những khu vực khó tiếp cận nhất trên hành tinh bằng cả đường bộ lẫn đường biển.

Về mặt địa lý, tọa độ này nằm tại vĩ độ 48°52,6′ Nam và kinh độ 123°23,6′ Tây.Điểm Nemo nằm trọn trong vòng xoáy Nam Thái Bình Dương, một khu vực biển rộng lớn có diện tích ước tính gấp đôi Bắc Mỹ.

Điểm Nemo nằm trọn trong vòng xoáy Nam Thái Bình Dương, một khu vực biển rộng lớn có diện tích ước tính gấp đôi Bắc Mỹ. Vòng xoáy này được hình thành bởi sự kết hợp của nhiều hệ thống hải lưu quy mô lớn, gồm dòng hải lưu vòng quanh Nam Cực, dòng Humboldt và dòng gió Tây. Sự tương tác của các dòng chảy tạo nên một "bức tường tự nhiên", ngăn nước giàu dinh dưỡng từ vùng ven bờ lan vào khu vực trung tâm đại dương.

Tên gọi “Nemo” được lấy từ tiếng Latinh, mang nghĩa là “không một ai”. Ảnh: Ainhoa Sanchez

Hệ quả là vùng biển quanh điểm Nemo trở nên nghèo nàn về sinh học. Lượng sinh vật phù du, nền tảng của chuỗi thức ăn đại dương, ở đây thấp hơn nhiều so với các khu vực khác.

Ba mảnh đất ở gần điểm Nemo nhất là đảo Ducie (thuộc quần đảo Pitcairn) ở phía bắc, đảo Motu Nui gần đảo Phục Sinh ở phía đông bắc và đảo Maher của Nam Cực ở phía nam. Tuy nhiên, tất cả đều nằm cách điểm này hàng nghìn km.

Điểm Nemo được kỹ sư khảo sát người Croatia, Hrvoje Lukatela xác định lần đầu vào năm 1992, khi ông sử dụng các mô hình máy tính để tính toán điểm trên đại dương có khoảng cách xa đất liền nhất theo mọi hướng. Tên gọi "Nemo" được lấy từ tiếng Latinh, mang nghĩa là "không một ai".

Cái tên này đồng thời là sự tri ân đến thuyền trưởng Nemo, nhân vật chính trong tiểu thuyết "Hai vạn dặm dưới đáy biển" của nhà văn Jules Verne, người đã từ bỏ thế giới loài người để sống cuộc đời cô độc dưới đại dương sâu thẳm, tương đồng một cách kỳ lạ với bản chất của điểm Nemo.

“Hàng xóm’ là những phi hành gia

Sự cô lập tuyệt đối của điểm Nemo tạo ra một nghịch lý hiếm gặp trên Trái Đất. Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), khi ISS bay ngang qua khu vực này, các phi hành gia trên trạm chính là những con người ở gần điểm Nemo nhất.

Trong khi đó, những cộng đồng dân cư gần nhất trên đất liền vẫn cách điểm này hàng nghìn km. Điều này khiến điểm Nemo trở thành một trong số rất ít nơi mà khoảng cách từ con người đến không gian còn ngắn hơn khoảng cách giữa con người với đồng loại của mình trên mặt đất.

Do nằm ngoài các tuyến hàng hải chính, không có tài nguyên kinh tế và điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, điểm Nemo thường được mô tả như một “sa mạc đại dương”. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature cho thấy mật độ sinh vật phù du và các dạng sống biển tại đây ở mức rất thấp so với phần lớn đại dương, do thiếu nguồn dinh dưỡng cần thiết.

Dù được mệnh danh là nơi tĩnh lặng nhất hành tinh, điểm Nemo từng khiến giới khoa học chấn động vào năm 1997. Các máy thu âm dưới nước của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) đã ghi lại được một âm thanh tần số thấp nhưng có cường độ cực lớn, được đặt tên là "The Bloop".

Âm thanh này mạnh đến mức các cảm biến cách đó hơn 5.000 km vẫn có thể thu nhận rõ ràng. Trong một thời gian dài, nhiều giả thuyết về sự tồn tại của những loài quái vật biển khổng lồ đã được đặt ra, bởi cường độ của nó lớn hơn nhiều so với bất kỳ loài động vật biển nào từng được biết đến.

Tuy nhiên, sau nhiều năm nghiên cứu, các nhà khoa học xác định đó thực chất là tiếng nứt gãy của những tảng băng khổng lồ từ Nam Cực.Dẫu bí ẩn đã được giải mã, "The Bloop" vẫn là một phần trong huyền thoại về sự cô độc và khắc nghiệt của tọa độ này.

Lê Huyên