Nông dân Nghệ An biến rác thành… vàng

Hồi sinh những thứ tưởng bỏ đi

Với những người nông dân tại Nghệ An, câu chuyện hàng nghìn tấn rơm rạ, lá cây sau mỗi vụ mùa bị bỏ lại trên những cánh đồng hoặc đốt bỏ giờ có lẽ đã chìm vào dĩ vãng. Họ đang tận dụng nguồn phụ phẩm này xử lý thành phân hữu cơ để đưa ngược trở lại chuỗi sản xuất nông nghiệp.

“Trước đây chủ yếu dùng phân hóa học dẫn đến đất ruộng ngày càng chai cứng, lúa phát triển không đều. Từ khi chuyển sang sử dụng phân ủ bằng men vi sinh, đất tơi xốp hẳn, cây lúa phát triển khỏe mạnh, ít sâu bệnh”, chị Phan Thị Nguyệt, xóm Hồng Sơn 4, xã Lương Sơn nói.

Hướng dẫn nông dân ủ phân hữu cơ bằng men vi sinh từ rơm rạ

Rơm rạ, thân cây, lá cây, phân chuồng thời gian trước thường được đốt bỏ, xử lý sơ sài, không chỉ gây lãng phí, còn góp phần tạo ra khói bụi, ô nhiễm môi trường. Những người nông dân nhận thấy bất cập, bắt đầu chuyển sang ủ phân hữu cơ bằng men vi sinh từ những thứ tưởng như bỏ đi. Với ưu điểm nguyên liệu sẵn có, dễ thực hiện, chỉ sau khoảng vài tuần, phân hoai mục, phế phẩm trước đó qua xử lý đơn giản đã có thể đưa ngược lại sử dụng cho cây trồng.

“Bón phân ủ từ men vi sinh giúp đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng, cây sinh trưởng khỏe, giảm sâu bệnh, cải tạo đất được lâu dài. Điều này không chỉ góp phần giảm thiểu chi phí sản xuất, mà còn hướng đến nền sản xuất nông nghiệp bền vững”, chị Nguyễn Thị Hồng, xóm Hồng Sơn 3, xã Lương Sơn cho hay.

Người nông dân giờ thay đổi tư duy đối với phụ phẩm nông nghiệp

Một số chi hội nông dân tại Nghệ An giờ đây đã tổ chức thành các tổ nhóm cùng thu gom phụ phẩm để ủ phân tập trung nhằm nâng cao hiệu quả, góp phần xây dựng cảnh quan nông thôn, hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường.

Không gây lãng phí tài nguyên, tạo áp lực cho môi trường

Thống kê của ngành nông nghiệp, mỗi năm, ngành nông nghiệp Việt Nam thải ra khoảng 156 đến 159 triệu tấn phụ phẩm, phần lớn vẫn bị bỏ phí hoặc bán ở dạng thô với giá trị thấp, bao gồm rơm rạ, thân cây, vỏ cây, bã....Thời điểm hiện tại, tỷ lệ tận dụng phụ phẩm mới chỉ đạt khoảng 10 - 35%, còn lại vẫn được đốt ngoài đồng hoặc xử lý chưa phù hợp, gây lãng phí tài nguyên, tạo áp lực lên môi trường.

Lượng phụ phẩm khổng lồ này nếu không được xử lý đúng cách chiếm tới 20% tổng phát thải khí metan toàn quốc khi bị đốt bỏ hoặc phân hủy tự nhiên trên đồng ruộng.

Thực tế từ những mô hình chỉ ra với sự thay đổi trong tư duy của người nông dân, nếu được thu gom và xử lý hiệu quả, phụ phẩm nông nghiệp có thể trở thành nguồn lực góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Bón phân ủ từ men vi sinh giúp đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng, cây sinh trưởng khỏe, giảm sâu bệnh

Bộ Nông nghiệp và Môi trường mới đây đã xây dựng Đề án ứng dụng khoa học, công nghệ thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp giai đoạn 2026 - 2030, dự kiến triển khai tại 12 tỉnh, thành phố. Đề án hướng tới đẩy mạnh đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, khai thác tốt hơn nguồn phụ phẩm nông nghiệp, góp phần phát triển nền nông nghiệp xanh, bền vững.

Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050, việc tái định nghĩa phụ phẩm nông nghiệp ngoài là giải pháp bảo vệ môi trường, còn là cơ hội để nâng cao giá trị nông sản, cải thiện thu nhập cho người nông dân, xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, có khả năng thích ứng cao trước thách thức.

Đại diện Hội Nông dân xã Lương Sơn, tỉnh Nghệ An cho hay cùng với tuyên truyền, vận động hội viên thay đổi thói quen canh tác, đơn vị này còn phối hợp tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn hội viên quy trình ủ phân bằng men vi sinh, gắn với định hướng phát triển nền nông nghiệp bền vững.