NTK Nguyễn Phúc Tuấn khẳng định vị thế của lụa Việt tại Paris Fashion Week

NTK Nguyễn Phúc Tuấn dành nhiều tâm sức chuẩn bị cho show diễn ở Paris. (Ảnh: NVCC)

Với 31 thiết kế của bộ sưu tập “Numéro 6: Vũ khúc cố đô,” nhà thiết kế Nguyễn Phúc Tuấn mang đến Paris Fashion Week một câu chuyện được xây dựng hoàn toàn trên lụa Bảo Lộc. Từ chất liệu, kiến trúc, ký ức đến những chi tiết được làm thủ công trong nhiều tháng, nhà tạo mẫu muốn thời trang Việt xuất hiện ở Paris bằng chính những giá trị bản địa độc đáo.

Nhân dịp lụa Việt vừa có cơ hội cùng dàn mẫu “tỏa sáng” trên sàn diễn Paris Fashion Week, phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus đã có cuộc trò chuyện với nhà thiết kế Nguyễn Phúc Tuấn về bộ sưu tập đặc biệt lần này.

Một “chân dung” đậm chất Huế qua ngôn ngữ thời trang

- Ở Paris, nơi một nhà tạo mẫu có thể tìm thấy rất nhiều chất liệu và kỹ thuật để dựng một bộ sưu tập, anh lại chọn 100% lụa Bảo Lộc, là lựa chọn khá khó. Lý do là gì?

NTK Nguyễn Phúc Tuấn: Tôi muốn câu chuyện về Huế được kể bằng chính chất liệu của Việt Nam. Dùng thêm vải nhập khẩu thì dựng phom sẽ dễ hơn, nhưng như vậy lụa Việt lại chỉ đóng “vai phụ.” Tôi muốn nó là nhân vật chính. Khó hơn thì tôi học thêm cách làm, chứ không đổi nhân vật.

Với tôi, chất liệu không phải phần đứng sau thiết kế mà quyết định cảm giác, chuyển động và cả cách một bộ trang phục kể câu chuyện. Vì vậy, khi đã chọn lụa Bảo Lộc, tôi phải tìm cách làm việc với chính những giới hạn của nó để tạo ra phom dáng mình mong muốn.

Trong 31 thiết kế, tôi sử dụng các chất liệu như organza satin, taffeta, silk velvet…, cố gắng giữ được độ mềm mại, độ rủ và ánh sáng đặc trưng của lụa, đồng thời tạo ra những cấu trúc đủ mạnh để trang phục có hình khối và ngôn ngữ riêng.

(Ảnh: NVCC)

Tôi không muốn chọn giải pháp dễ chỉ để bộ sưu tập thuận lợi hơn. Nếu đã nói về chất liệu Việt thì tôi muốn chất liệu ấy phải thực sự tham gia vào thiết kế, chứ không chỉ xuất hiện như một cái tên để giới thiệu.

- Nếu bỏ đi những biểu tượng dễ nhận ra của Huế, anh nghĩ điều gì còn lại để người ta vẫn nhận ra đó là Huế? Và khi đưa những hình ảnh như cầu Trường Tiền, Linh Mụ hay cả tháp Eiffel, Versailles vào trang phục, anh làm thế nào để chúng trở thành thời trang chứ không chỉ là những biểu tượng được đặt lên quần áo?

NTK Nguyễn Phúc Tuấn: Với tôi, Huế trước hết là một cảm giác.

Huế có vẻ rất riêng trong không gian, ánh sáng, kiến trúc và cả những ký ức của người từng sống ở đó. Tôi không muốn chỉ lấy một hình ảnh nổi tiếng rồi đặt lên trang phục để nói rằng đây là Huế. Những hình ảnh ấy phải đi sâu hơn vào cách xử lý thiết kế, từ đường nét, cấu trúc đến màu sắc và cảm giác của bộ trang phục.

Trong “Numéro 6: Vũ khúc cố đô,” những kiến trúc ấy được xử lý bằng pha lê, sequin và kỹ thuật đính thủ công để tạo thành các đường nét trên trang phục. Tôi không muốn biến bộ váy thành một bức tranh kiến trúc. Khi đặt lên cơ thể, những chi tiết ấy phải có chuyển động và tạo được hiệu quả thị giác của thời trang.

Thiết kế trên bản vẽ và thiết kế trên cơ thể là hai câu chuyện khác nhau. Có những chi tiết nhìn rất đẹp khi đứng yên nhưng sẽ trở nên nặng hoặc cứng khi cơ thể chuyển động, nên quá trình làm thực tế luôn có những điều chỉnh so với ý tưởng ban đầu.

Những biểu tượng đặc biệt trên tà thiết kế. (Ảnh: NVCC)

Tôi cũng muốn giữ lại những ký ức rất đời thường. Trong bộ sưu tập có một thiết kế về mưa Huế, bắt nguồn từ ký ức của tôi về mẹ và tuổi thơ. Thiết kế được làm hoàn toàn từ lụa Bảo Lộc, với những giọt mưa bằng pha lê và hình ảnh cánh hoa trò. Tôi muốn giữ lại cảm giác của một cơn mưa hơn là mô tả nó theo nghĩa đen.

Có lẽ khi một ký ức đủ thật, người khác có thể tìm thấy một phần ký ức của họ trong đó. Có lẽ cũng vì thế mà sau đêm diễn, một vị khách đã chọn sở hữu ngay thiết kế này khi nghe câu chuyện phía sau của tôi.

Phía sau ánh sáng của sân khấu…

- Được biết thiết kế “Merci Paris” mất khoảng hai tháng để hoàn toàn thủ công. Khi một trang phục được tạo nên từ hàng nghìn thao tác tỉ mỉ, đâu là ranh giới giữa sự cầu kỳ và vừa đủ? Và anh nghĩ thế nào về những người thợ thường đứng phía sau tên tuổi của nhà thiết kế?

NTK Nguyễn Phúc Tuấn: Đó là bài toán về sự cân bằng. Đính pha lê, sequin hay các chi tiết thủ công không phải cứ nhiều là đẹp. Nếu quá tay, trang phục có thể mất đi sự nhẹ nhàng của lụa. Tôi phải nhìn tổng thể, từ phom dáng, chất liệu, ánh sáng đến chuyển động của người mặc. Những chi tiết thủ công cần làm nổi bật thiết kế chứ không được lấn át nó.

Hai tháng ấy không phải của riêng tôi. Đó là thời gian của những người thợ cúi xuống từng hạt pha lê, không được phép sai. Mỗi lời khen dành cho thiết kế ấy, phần lớn thuộc về họ.

Một thiết kế có thể bắt đầu từ ý tưởng của nhà thiết kế nhưng để thành hình cần rất nhiều người tham gia: người xử lý chất liệu, dựng phom, đính kết và hoàn thiện từng chi tiết.

Đặc biệt với những thiết kế thủ công, sự kiên nhẫn và chính xác của người thợ quyết định rất nhiều đến chất lượng cuối cùng. Tôi muốn những đóng góp ấy được nhìn nhận đúng hơn, bởi đó cũng là một phần rất quan trọng của thời trang.

NTK cố gắng giữ được độ mềm mại, độ rủ và ánh sáng đặc trưng của lụa, đồng thời tạo ra những cấu trúc đủ mạnh để trang phục có hình khối và ngôn ngữ riêng. (Ảnh: NVCC)

- Khi bộ sưu tập được chiêm ngưỡng từ Paris, anh muốn người ta nhìn thấy một nhà thiết kế Việt Nam hay một bộ sưu tập đủ sức đứng độc lập? Theo anh, thời trang Việt cần mang theo bao nhiêu “dấu hiệu Việt Nam” để được nhận ra, và bao nhiêu khoảng trống để được nhìn như thời trang?

NTK Nguyễn Phúc Tuấn: Tôi muốn trước hết đó là một bộ sưu tập thời trang. Nhưng trong bộ sưu tập ấy có chất liệu Việt Nam, có câu chuyện về Huế và có cách làm của người Việt. Tôi nghĩ mình không cần cố gắng nói rằng đây là Việt Nam ở mọi chi tiết. Nếu chất liệu, kỹ thuật và câu chuyện đủ rõ, người xem sẽ cảm nhận được điều đó.

Tôi nghĩ không có một tỷ lệ cố định giữa những dấu hiệu văn hóa và ngôn ngữ thời trang. Nếu quá chú trọng vào việc phải cho người khác thấy thật nhiều biểu tượng Việt Nam, thiết kế dễ trở thành minh họa văn hóa.

Nhưng nếu bỏ hết những yếu tố ấy để chạy theo một ngôn ngữ quốc tế chung, mình lại mất đi lý do để người khác nhớ đến mình. Điều quan trọng là tìm được cách để văn hóa trở thành một phần tự nhiên của thiết kế. Khi đó, mình không cần giải thích quá nhiều mà trang phục vẫn có câu chuyện riêng.

Thời trang Việt có gì để đi xa?

- Nếu phải chọn một lợi thế mà thời trang Việt có thể cạnh tranh bằng chính mình, anh sẽ chọn chất liệu, tay nghề hay những câu chuyện văn hóa chưa được kể? Và đâu là điều chúng ta còn thiếu để những giá trị ấy đi xa hơn?

NTK Nguyễn Phúc Tuấn: Tôi nghĩ đó là sự kết hợp của cả chất liệu, tay nghề thủ công và những câu chuyện văn hóa mà Việt Nam vẫn còn rất nhiều.

Chúng ta có những chất liệu đẹp, những người thợ có kỹ năng và một nền văn hóa rất phong phú. Nhưng để đi xa hơn, các thương hiệu cũng cần xây dựng được tính nhất quán, năng lực sản xuất và hệ thống bảo vệ thiết kế, sở hữu trí tuệ.

Một bộ sưu tập có thể gây ấn tượng trong một lần xuất hiện, nhưng để tạo dựng vị trí lâu dài thì thương hiệu phải có khả năng duy trì chất lượng và ngôn ngữ của mình qua nhiều mùa.

Lụa Việt từ lâu được biết đến với chất lượng tốt, nhưng thường gắn với áo dài, khăn lụa, quà lưu niệm. “Numéro 6” đã cho thấy một vai trò khác: lụa Việt có thể dựng khối, làm nên chiếc váy cưới phom mây khép màn bằng taffeta Bảo Lộc, đi cùng lông vũ, pha lê và những kỹ thuật đính kết dày công.

Trong salon cổ điển của tòa lâu đài, giữa tường gỗ xanh ngọc viền chỉ vàng và đèn chùm pha lê, nhiều khách mời quốc tế đã dừng lại thật lâu trước các thiết kế, thốt lên “wow,” “so beautiful,” và không ít người bày tỏ mong muốn được sở hữu. Tôi cho rằng lụa Bảo Lộc trên sàn diễn Paris hoàn toàn không lép vế.

Đặc biệt, tôi nghĩ thời trang Việt không nhất thiết phải cố gắng trở thành một phiên bản của thời trang quốc tế. Điều mình cần là hiểu rõ mình có gì, làm thật tốt những gì mình có và tìm được cách đưa chúng vào một ngôn ngữ đương đại.

- Sau Paris, anh muốn người ta nhớ điều gì nhất về “Numéro 6: Vũ khúc cố đô”? Một bộ sưu tập về Huế, một câu chuyện về lụa Việt hay một cách nhìn khác về thời trang Việt?

NTK Nguyễn Phúc Tuấn: Tôi muốn người ta nhớ đến một câu chuyện về Huế được kể bằng chất liệu Việt Nam. Tôi cũng muốn người xem nhìn thấy vẻ đẹp của lụa Bảo Lộc và công việc của những người thợ đứng phía sau mỗi thiết kế. Với tôi, những điều đó không tách rời nhau.

Tôi bắt đầu từ Huế, nhưng chọn lụa Việt để kể câu chuyện ấy. Nếu người xem nhớ đến Huế qua một chất liệu của Việt Nam, đồng thời nhận ra rằng lụa Việt có thể tạo nên một bộ sưu tập thời trang như vậy, thì đó là điều tôi mong muốn.

Sau show diễn, lần đầu tiên, những thiết kế làm trọn vẹn từ lụa Bảo Lộc hiện diện trên các trang tạp chí thời trang uy tín của Pháp và Ý, như một lời khẳng định rằng chất liệu Việt hoàn toàn có thể được tôn vinh ở kinh đô thời trang thế giới.

Vì thế, tôi muốn lụa Việt không chỉ được nhắc đến như một chất liệu truyền thống mà được nhìn như một chất liệu có thể bước vào thời trang đương đại, có thể tạo ra những thiết kế mới và có đời sống trên những sân khấu quốc tế.

Với tôi, đó cũng là cách mình kể câu chuyện Việt Nam: không cần nói quá nhiều, mà để chính chất liệu, kỹ thuật và thiết kế lên tiếng.

- Cảm ơn những chia sẻ của anh./.