Nuôi trồng, xuất khẩu mặt hàng chiến lược của thủy sản Việt Nam

Giá cá tra nguyên liệu tại vùng đồng bằng sông Cửu Long đang tăng cao, mang lại lợi nhuận tốt cho người nuôi. Để duy trì đà tăng trưởng, giữ vững thị phần xuất khẩu trong năm 2027, ngành hàng "tỷ đô" này cần chủ động nguồn nguyên liệu, kiểm soát dịch bệnh và nâng cao giá trị chế biến.

Giá cá tra nguyên liệu tại Đồng bằng sông Cửu Long duy trì ở mức cao, mang lại lợi nhuận tốt cho người nuôi. (Ảnh: LÊ HOÀNG VŨ)

Giá cá tra nguyên liệu tại Đồng bằng sông Cửu Long duy trì ở mức cao, mang lại lợi nhuận tốt cho người nuôi. (Ảnh: LÊ HOÀNG VŨ)

Tín hiệu tích cực cho người nuôi

Những ngày gần đây, người nuôi cá tra ở nhiều tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long phấn khởi khi giá cá thương phẩm duy trì ở mức cao kỷ lục, khoảng 38.000 đồng/kg, tạo tín hiệu tích cực cho người nuôi sau những giai đoạn thị trường biến động. Những hộ đến kỳ thu hoạch có cơ hội bù đắp thua lỗ từ các vụ trước, trong khi doanh nghiệp chế biến đẩy mạnh thu mua cá nguyên liệu để thực hiện đơn hàng cuối năm, phục vụ các nhu cầu lễ hội tại các nước phương Tây và khu vực châu Á.

Từ góc độ thị trường, bà Tô Thị Tường Lan, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, thị trường Trung Quốc tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng của ngành. Trong 9 tháng năm 2026, xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc đạt 480 triệu USD, tăng 28% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng tháng 9/2026, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 63 triệu USD. Phân khúc cá tra phi lê đông lạnh chất lượng cao ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, cho thấy dư địa phát triển đối với các sản phẩm đáp ứng tốt yêu cầu của người tiêu dùng. Thị trường Liên minh châu Âu (EU) cũng có tín hiệu khả quan, với mức tăng trưởng cao.

Trong 10 tháng năm 2026, ngành cá tra đạt sản lượng thu hoạch khoảng 1,63 triệu tấn, hoàn thành hơn 88% kế hoạch năm. (Ảnh: TRẦN KIM LUẬN)

Trong 10 tháng năm 2026, ngành cá tra đạt sản lượng thu hoạch khoảng 1,63 triệu tấn, hoàn thành hơn 88% kế hoạch năm. (Ảnh: TRẦN KIM LUẬN)

Việt Nam hiện là nước dẫn đầu về tổng lượng cá tra xuất khẩu trên thế giới, chiếm khoảng 92% thị phần. Trong 10 tháng năm 2026, ngành cá tra đạt sản lượng thu hoạch khoảng 1,63 triệu tấn, hoàn thành hơn 88% kế hoạch năm. Kim ngạch xuất khẩu đạt gần 2 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vai trò là ngành hàng chủ lực của thủy sản Việt Nam.

Việc giá cá tra duy trì ở mức cao giúp người nuôi cải thiện hiệu quả kinh tế, nhất là đối với những cơ sở đã đầu tư ao nuôi, thả giống từ trước và có cá đạt kích cỡ thương phẩm đúng thời điểm thị trường cần nguyên liệu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu lại phải chịu chi phí đầu vào cao hơn, khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp bị thu hẹp.

Nâng cao giá trị chế biến

Lợi ích của người nuôi và doanh nghiệp chế biến gắn chặt trong cùng chuỗi sản xuất. Giá cá xuống thấp khiến người dân giảm thả nuôi, dẫn đến nguy cơ thiếu nguyên liệu ở vụ sau. Ngược lại, giá tăng quá cao cũng có thể khiến sản phẩm giảm sức cạnh tranh, ảnh hưởng đến sức mua. Do đó, hài hòa lợi ích giữa các khâu trong chuỗi là yêu cầu quan trọng để duy trì sản xuất ổn định.

UBND tỉnh Đồng Tháp vừa ban hành kế hoạch tổ chức Lễ hội cá tra Đồng Tháp lần thứ I năm 2026. Theo kế hoạch, sự kiện diễn ra trong 4 ngày, từ ngày 3-6/12/2026, tại phường Hồng Ngự và phường An Bình.

Với chủ đề “Từ dòng Mê Công đến bàn ăn thế giới”, lễ hội nhấn mạnh định hướng đưa sản phẩm cá tra từ vùng nguyên liệu Đồng bằng sông Cửu Long tiếp cận rộng hơn với thị trường trong nước và quốc tế. Đây cũng là thông điệp gắn kết hoạt động sản xuất với chế biến, tiêu thụ, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm.

Theo ông Trần Thanh Phong, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Cá tra Việt Nam, ngành cá tra tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong sản xuất, chế biến và xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, sự phục hồi của thị trường và giá nguyên liệu tăng chưa đồng nghĩa với việc toàn bộ chuỗi ngành hàng đều đạt hiệu quả cao. Ngành cá tra đang đối mặt với một số khó khăn, như chất lượng con giống, chi phí đầu vào, liên kết chuỗi chưa đồng bộ, tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng còn hạn chế. Đặc biệt, chi phí thức ăn, năng lượng và logistics tăng đang gây sức ép trực tiếp lên giá thành sản xuất.

Theo đánh giá của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, tỷ lệ sống trong các giai đoạn từ cá bột lên cá giống và nuôi thương phẩm còn thấp, dao động từ 5-20%. Hao hụt lớn không chỉ làm tăng giá thành mà còn ảnh hưởng đến khả năng chủ động nguồn nguyên liệu.

Để giải quyết khó khăn, phát triển nuôi trồng cá tra, người nuôi cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và các mô hình nuôi thân thiện với môi trường. Người dân không nên ồ ạt mở rộng diện tích khi giá cá đang cao, bởi nguồn cung tăng vượt nhu cầu có thể khiến giá giảm sâu trong những vụ tiếp theo.

Là ngành hàng chủ lực của thủy sản Việt Nam, sau 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá tra tiến sát mốc 2 tỷ USD. (Ảnh: VŨ SINH)

Là ngành hàng chủ lực của thủy sản Việt Nam, sau 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá tra tiến sát mốc 2 tỷ USD. (Ảnh: VŨ SINH)

Về phía doanh nghiệp, xây dựng chuỗi cung ứng khép kín từ con giống, thức ăn, vùng nuôi đến chế biến sẽ giúp kiểm soát chất lượng và giá thành. Theo VASEP, các doanh nghiệp cần tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng cơ hội tại Trung Quốc, EU, Brazil, Anh và các thị trường mới, đồng thời duy trì vị thế tại những thị trường truyền thống quan trọng. Ngoài sản phẩm phi lê đông lạnh, ngành cá tra nên phát triển các sản phẩm tiện lợi, giàu giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào sản phẩm sơ chế.

Bên cạnh đó, để duy trì lợi thế, ngành hàng cần chủ động nguồn nguyên liệu, kiểm soát tốt giá thành, chất lượng con giống và nâng cao giá trị chế biến để mở rộng thị trường. Khi người nuôi, doanh nghiệp cùng chia sẻ lợi ích và trách nhiệm, ngành hàng cá tra sẽ duy trì tăng trưởng, nâng cao giá trị xuất khẩu bền vững.

BÌNH YÊN

Nguồn Nhân Dân: https://nhandan.vn/nuoi-trong-xuat-khau-mat-hang-chien-luoc-cua-thuy-san-viet-nam-post1003658.html