Oanh tạc cơ Tu-95MS của Nga giữ vai trò gì trong 4 năm xung đột Đông Âu?

Kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát toàn diện tháng 2/2022, oanh tạc cơ chiến lược Tu-95MS liên tục góp mặt trong các đợt tập kích tầm xa của Nga.

Dù được phát triển từ thời Liên Xô, dòng máy bay này vẫn giữ vị trí đáng kể trong lực lượng không quân tầm xa Nga nhờ khả năng mang và phóng nhiều tên lửa hành trình.

Vai trò quan trọng nhất của oanh tạc cơ Tu-95MS là mang tên lửa hành trình Kh-101, loại vũ khí được thiết kế để tấn công các mục tiêu trên mặt đất ở khoảng cách lớn.

Thay vì phải bay sâu vào vùng trời do Ukraine kiểm soát, oanh tạc cơ Nga có thể phóng tên lửa từ những khu vực nằm trong không phận Nga.

Cách thức này giúp máy bay hạn chế nguy cơ tiếp xúc trực tiếp với hệ thống phòng không đối phương, đồng thời cho phép Nga triển khai các đợt tập kích trên diện rộng.

Trong những tháng đầu xung đột, tên lửa hành trình phóng từ oanh tạc cơ Tu-95MS góp phần tạo nên các đợt tập kích quy mô lớn nhằm vào cơ sở quân sự, hạ tầng năng lượng và những mục tiêu quan trọng khác của Ukraine.

Tuy nhiên, hiệu quả của các đòn tấn công không chỉ phụ thuộc vào số lượng tên lửa được phóng mà còn chịu tác động từ năng lực đánh chặn, tác chiến điện tử và khả năng phân tán lực lượng của Ukraine.

Sau nhiều năm chiến sự, Tu-95MS cũng bộc lộ những điểm yếu đáng kể. Đây là dòng máy bay có thiết kế lâu đời, kích thước lớn và không được chế tạo để hoạt động như tiêm kích trên chiến trường.

Khả năng sống sót của chúng phụ thuộc nhiều vào việc bảo vệ căn cứ, duy trì an ninh sân bay và phóng vũ khí từ khoảng cách an toàn.

Ngày 1/6/2025, chiến dịch tập kích bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào các căn cứ không quân Nga đã gây thiệt hại cho lực lượng không quân chiến lược.

Trung tâm Nghiên cứu Phương Đông (OSW) xác nhận hình ảnh và dữ liệu vệ tinh cho thấy 8 chiếc Tu-95MS bị phá hủy hoặc hư hại trong chiến dịch này, cùng 4 oanh tạc cơ Tu-22M3.

Sự kiện cho thấy ngay cả những máy bay có khả năng tấn công từ khoảng cách xa vẫn dễ bị tổn thương khi nằm trên mặt đất.

Dù ra đời đã lâu, oanh tạc cơ Tu-95MS vẫn có giá trị đối với Nga vì đây là một trong những nền tảng phóng tên lửa hành trình chủ lực, đồng thời góp phần duy trì năng lực răn đe hạt nhân của nước này.

Nguy cơ bị tập kích vào căn cứ không quân chứa dòng máy bay này sẽ tiếp tục đặt ra thách thức đối với lực lượng không quân tầm xa Nga.

Sau 4 năm xung đột, oanh tạc cơ Tu-95MS cho thấy một nghịch lý của chiến tranh hiện đại: oanh tạc cơ có thể phóng vũ khí từ hàng nghìn kilomet, nhưng vẫn có thể bị đe dọa bởi những phương tiện không người lái tương đối nhỏ ngay tại căn cứ.

Vai trò của dòng máy bay này vì thế không chỉ phản ánh sức mạnh tên lửa tầm xa của Nga, mà còn cho thấy tầm quan trọng ngày càng lớn của việc bảo vệ căn cứ và phân tán lực lượng.