Ông Trump bất ngờ ủng hộ Thủ tướng Netanyahu sát ngày bầu cử, cục diện có đảo chiều?

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ảnh: IRNA/TTXVN

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Tổng thống Trump cho biết ông Netanyahu “là vị thủ tướng chiến binh tuyệt vời đồng thời là đối tác vì hòa bình xuất sắc hơn nữa trong cuộc chiến chống lại Iran”.

Về phần Thủ tướng Netanyahu, ông đã viết phản hồi trên X: “Cảm ơn ông, Tổng thống Trump, vì sự ủng hộ to lớn và những nỗ lực chúng ta đã cùng thực hiện. Chúng ta sẽ cùng nhau hoàn thành sứ mệnh này!”.

Việc không nhận được sự ủng hộ từ ông Trump từng là một đòn giáng đối với Thủ tướng Netanyahu thuộc đảng Likud – người vốn luôn coi mối quan hệ thân thiết với nhà lãnh đạo Mỹ là lợi thế để duy trì quyền lực.

Người dân Israel sẽ đi bỏ phiếu vào ngày 27/10, trong cuộc tổng tuyển cử đầu tiên kể từ khi xung đột Israel – Hamas bùng phát vào ngày 7/10/2023.

Theo truyền thông Israel, chỉ vài phút sau khi Tổng thống Trump đăng bài trên mạng xã hội Truth Social ngày 18/10, tuyên bố ủng hộ Thủ tướng Netanyahu, nhóm vận động tranh cử của nhà lãnh đạo Israel đã tung ra đoạn video dài 30 giây, tổng hợp những lần nhà lãnh đạo Mỹ Trump dành lời khen ngợi cho ông Netanyahu trong vài năm qua.

Tuy nhiên, liệu sự ủng hộ của Tổng thống Trump có đủ sức làm thay đổi cục diện?

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ảnh: IRNA/TTXVN

Giảng viên Ilana Shpaizman tại Đại học Bar-Ilan (Israel) nhận định: “Tôi không nghĩ điều này sẽ tạo ra thay đổi”. Theo bà, chắc chắn ông Netanyahu sẽ tận dụng cơ hội này để khẳng định vị thế của bản thân.

Một số chuyên gia bình luận trên các phương tiện truyền thông Israel chỉ trích Tổng thống Trump vì đã “can thiệp” vào cuộc bầu cử tại Israel. Trong khi đó, những người khác cho rằng nguyên nhân bắt nguồn từ việc Tổng thống Trump không muốn nước Mỹ phải quay lại cảnh đơn độc đối đầu với Iran trong trường hợp ông Netanyahu vốn có quan điểm cứng rắn với Iran bị thay thế bởi một người ít sẵn sàng sử dụng biện pháp quân sự hơn.

Trong khi đó, cựu cố vấn của Thủ tướng Netanyahu – ông Aviv Bushinsky lưu ý rằng sự ủng hộ này mang lại lợi ích cho Thủ tướng Netanyahu theo hai hướng. Thứ nhất, nó cho thấy Tổng thống Trump coi ông Netanyahu là người phù hợp nhất cho chiếc ghế Thủ tướng Israel. Thứ hai, nó giúp chiến dịch tranh cử của ông Netanyahu đi đúng hướng trở lại, bằng cách chuyển trọng tâm sự chú ý sang một vấn đề mà ông Netanyahu vốn có thế mạnh – đó là Iran.

Ông Bushinsky cho biết trong vài ngày gần đây, cuộc tranh luận chính trị tại Israel đã chuyển hướng sang các vấn đề khác, chẳng luật nghĩa vụ quân sự, cùng những nỗ lực gây tranh cãi của chính phủ sắp mãn nhiệm nhằm cải tổ hệ thống tư pháp. “Sự ủng hộ này chính là cú hích mạnh mẽ nhất cho chiến dịch tranh cử của Thủ tướng Netanyahu”, ông Bushinsky nhận định. Tuy nhiên, cú hích đó có lẽ vẫn chưa đủ. Ông Bushinsky bày tỏ quan điểm: “Tôi cho rằng điều này có thể mang lại cho ông Netanyahu thêm một ghế, nhưng cũng chỉ đến thế mà thôi”.

Phần lớn các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy khối đối lập, do cựu Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) Gadi Eisenkot dẫn đầu, đang vượt lên trước liên minh cầm quyền của ông Netanyahu. Tuy nhiên, không khối nào giành đủ số ghế cần thiết 61 trên tổng số 120 ghế tại Quốc hội (Knesset) để có thể thành lập chính phủ mới.

Giáo sư Tamar Hermann tại Trung tâm Nghiên cứu Chính sách và Dư luận Viterbi thuộc Viện Dân chủ Israel, cho rằng thời điểm Tổng thống Trump bày tỏ sự ủng hộ đối với ông Netanyahu trong cuộc đua bầu cử này vừa là “quá muộn”, lại vừa là “quá sớm”.

Bà nhận định: “Quá muộn bởi cử tri về cơ bản đã xác định được lựa chọn chính trị của mình. Họ có thể thay đổi quan điểm trong nội bộ từng khối cử tri, nhưng sẽ không vì chuyện này mà chuyển sang ủng hộ khối đối lập. Song cũng có thể nói là quá sớm, bởi vẫn còn 9 ngày nữa mới đến ngày bầu cử”.

Bà đánh giá: “Theo quan điểm của tôi, sự ủng hộ này sẽ không tạo ra thay đổi lớn nào. Nó chỉ củng cố thêm vị thế cho những người ủng hộ Thủ tướng Netanyahu; họ sẽ coi đây là dấu hiệu cho thấy ông ấy vẫn là nhân vật có tầm ảnh hưởng quốc tế, đến mức ngay cả Tổng thống Mỹ cũng phải lên tiếng ủng hộ”.

Tổng thống Trump và Thủ tướng Netanyahu từ lâu đã là những đồng minh thân cận, và mối quan hệ này càng trở nên gắn kết hơn bao giờ hết sau các cuộc tấn công chung giữa Mỹ và Israel nhắm vào các cơ sở hạt nhân của Iran vào năm 2025.

Tuy nhiên, trong suốt cuộc chiến kéo dài gần tám tháng với Iran kể từ tháng 2 năm nay, hai nhà lãnh đạo đã nảy sinh bất đồng. Tổng thống Trump từng chỉ trích quyết định của Israel khi tấn công một mỏ khí đốt quan trọng của Iran ngay trong những tuần đầu của cuộc chiến. Vào tháng 6, ông không hài lòng và cho rằng cuộc giao tranh của Israel với Hezbollah tại Liban cản trở đàm phán hòa bình với Iran.

Liên quan đến vấn đề Gaza, vào tháng 8, Thủ tướng Netanyahu đã bác bỏ kế hoạch mới của Tổng thống Trump nhằm thúc đẩy thỏa thuận ngừng bắn vốn đang bị đình trệ. Kế hoạch này yêu cầu Israel rút quân khỏi các vùng lãnh thổ đang kiểm soát tại Gaza trước khi Hamas bị giải giáp. Đây là đề xuất mà Thủ tướng Netanyahu đã thẳng thừng từ chối.