Ông Trump họp "Bộ tứ" Quad trước cuộc gặp đặc biệt với lãnh đạo Trung Quốc và Nga

Tổng thống Mỹ Donald Trump gặp lãnh đạo Ấn Độ, Nhật Bản và Australia tại Philippines, đánh dấu cuộc họp đầu tiên của Bộ tứ Quad sau hai năm.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Thủ tướng Australia Anthony Albanese chụp ảnh lưu niệm khi tham dự cuộc họp Đối thoại An ninh Tứ giác (Quad) tại khách sạn Solaire ở Paranaque, Metro Manila, Philippines, ngày 17/11. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Thủ tướng Australia Anthony Albanese chụp ảnh lưu niệm khi tham dự cuộc họp Đối thoại An ninh Tứ giác (Quad) tại khách sạn Solaire ở Paranaque, Metro Manila, Philippines, ngày 17/11. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 17/11 đã gặp lãnh đạo các đồng minh chủ chốt tại khu vực gồm Ấn Độ, Nhật Bản và Australia tại Philippines, mở đầu chuyến công du châu Á kéo dài ba ngày. Chuyến đi diễn ra trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh xuất hiện thêm những bất đồng về thương mại, công nghệ và chuỗi cung ứng, trước cuộc gặp được chờ đợi giữa ông Trump với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Ông Trump đến thủ đô Manila khi hội nghị cấp cao của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vừa kết thúc. Hoạt động ngoại giao đầu tiên trong chuyến thăm là cuộc họp của Bộ tứ Quad, gồm Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản và Australia. Đây là lần đầu tiên lãnh đạo nhóm này gặp nhau sau hai năm.

"Quốc gia chúng ta là bốn trụ cột của một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do, rộng mở, ổn định và thịnh vượng", ông Trump phát biểu.

Ngoài Philippines, hành trình ba ngày của Tổng thống Mỹ còn bao gồm việc tham dự Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại thành phố Thâm Quyến, Trung Quốc.

Chuyến công du diễn ra sau thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, trong khi chính quyền Trump còn phải đối mặt với những cáo buộc liên quan đến hoạt động gián điệp và các biện pháp hạn chế mới nhằm kiểm soát khả năng tiếp cận chip AI tiên tiến của Trung Quốc. Những diễn biến này có nguy cơ làm phức tạp thêm thỏa thuận đình chiến thương mại vốn còn mong manh giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Căng thẳng kinh tế phủ bóng trước cuộc gặp ông Tập Cận Bình

Đây là cuộc họp đầu tiên của nhóm Quad dưới thời ông Trump. Trước đó, chính quyền tiền nhiệm của Tổng thống Joe Biden từng coi việc thúc đẩy cơ chế hợp tác này là một trong những sáng kiến đối ngoại tiêu biểu của Mỹ.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, người sẽ đón tiếp ông Trump cùng các nhà lãnh đạo khác tại hội nghị APEC với sự tham gia của 21 nền kinh tế trong tuần này, từng phản đối Quad vì cho rằng đây là nỗ lực nhằm bao vây Bắc Kinh. Tuy nhiên, các thành viên của nhóm nhiều lần khẳng định cơ chế hợp tác này không nhằm vào bất kỳ quốc gia cụ thể nào.

Trong tuyên bố sau cuộc họp, lãnh đạo bốn nước Quad bày tỏ "quan ngại sâu sắc" trước tình trạng "cưỡng ép kinh tế", trong đó có việc áp đặt các biện pháp hạn chế xuất khẩu tùy tiện.

Dù không trực tiếp nêu tên quốc gia nào, tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Mỹ và Nhật Bản liên tục bày tỏ bất bình trước những hạn chế xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc. Đây là nhóm nguyên liệu quan trọng đối với hoạt động sản xuất nhiều mặt hàng công nghệ, từ ô tô điện đến điện thoại di động.

Trong gần một năm qua, Trung Quốc trên thực tế đã gần như ngừng xuất khẩu một số khoáng sản quan trọng sang Nhật Bản, trong bối cảnh quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất châu Á liên tục xấu đi.

Những bất đồng này càng làm gia tăng sức ép trước cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập tại Thâm Quyến. Hai nhà lãnh đạo dự kiến thảo luận về thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh giữa hai nước, vốn sẽ hết hiệu lực vào tháng 1/2027.

Trước đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng cáo buộc Mỹ thực hiện hành vi "cưỡng ép kinh tế" thông qua các biện pháp hạn chế mới nhất nhằm kiểm soát khả năng tiếp cận chip bán dẫn tiên tiến của Trung Quốc.

Quad thúc đẩy tập trận chung và hợp tác trí tuệ nhân tạo

Tuyên bố chung của Quad đề cập kế hoạch tổ chức các cuộc tập trận quân sự chung vào năm tới, với sự tham gia của các máy bay tuần tra hàng hải. Bốn nước đồng thời tái khẳng định cam kết đối với một chương trình thúc đẩy hợp tác, điều phối và cấp vốn cho việc phát triển trí tuệ nhân tạo (AI).

Đề cập đến kế hoạch hợp tác AI, ông Trump cho biết các nước cần bảo đảm những công nghệ chiến lược trong tương lai nằm trong tay các quốc gia có chung giá trị và lợi ích.

"Chúng ta muốn bảo đảm tương lai của công nghệ then chốt này được định hình bởi những quốc gia có chung các giá trị và lợi ích, đồng thời bảo đảm công nghệ đó phát triển theo hướng tốt nhất có thể", Tổng thống Mỹ nói.

Cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Kurt Campbell đánh giá Ngoại trưởng Marco Rubio đóng vai trò quan trọng trong việc lựa chọn thời điểm và thúc đẩy tổ chức lại cuộc họp Quad. Theo ông, cơ chế hợp tác này đã mất đi phần nào tham vọng dưới thời chính quyền Trump.

Campbell, đồng sáng lập tổ chức tư vấn The Asia Group, cho rằng việc nối lại cuộc họp Quad vào thời điểm hiện tại mang ý nghĩa đáng chú ý, nhất là trước cuộc gặp ba bên dự kiến diễn ra vào thứ Năm giữa lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga.

"Một phần trong tính toán của ông ấy (Rubio) có lẽ là đây là tín hiệu tốt nhất có thể phát đi trước khi bước vào cuộc gặp ba bên", Campbell nhận định.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cũng đánh giá cuộc họp đã tạo thêm động lực cho hợp tác giữa bốn quốc gia.

"Cuộc họp hôm nay đã tiếp thêm động lực mới cho tầm nhìn chung về một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do, rộng mở, hòa bình và thịnh vượng, với những mục tiêu cụ thể cho giai đoạn hợp tác tiếp theo", ông Modi viết trên mạng xã hội X.

Ông Trump đến Philippines đúng thời điểm hội nghị của một cơ chế hợp tác khu vực khác là ASEAN, gồm 11 quốc gia thành viên, vừa khép lại. Sau cuộc họp Quad, Tổng thống Mỹ tiếp tục tham dự Hội nghị thượng đỉnh đặc biệt Mỹ - ASEAN.

Dự kiến, ông Trump sẽ có cuộc gặp với Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr vào thứ Tư, trước khi lên đường tới Thâm Quyến.

Tại hội nghị ASEAN hôm thứ Hai, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường ca ngợi những thành tựu kinh tế mà Trung Quốc và ASEAN đạt được, bất chấp các rào cản thương mại toàn cầu. Ông mô tả những kết quả này là "thực sự phi thường", đồng thời khẳng định Bắc Kinh cam kết thúc đẩy thương mại tự do.

Ông cũng kêu gọi các bên "đoàn kết, ngăn chặn sự can thiệp và cùng nhau hợp tác".

Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN và là nguồn đầu tư quan trọng đối với khu vực. Tuy nhiên, các nền kinh tế lớn nhất trong khối, vốn có tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cộng gộp vượt 3.900 tỷ USD, vẫn muốn tăng cường quan hệ với Mỹ, bất chấp những bất ổn kéo dài về thương mại và ngoại giao dưới chính quyền Trump.

Trong ngày thứ Ba, lãnh đạo ASEAN tiếp tục tổ chức các cuộc gặp với đại diện Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Ấn Độ.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cam kết phối hợp với ASEAN nhằm nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế và hệ thống năng lượng khu vực, đồng thời củng cố chuỗi cung ứng, trong đó đặc biệt chú trọng các khoáng sản thiết yếu.

"Trong bối cảnh trật tự quốc tế đang trải qua giai đoạn bất ổn sâu sắc, Nhật Bản sẽ đảm nhận vai trò chủ động hơn nữa", bà Takaichi tuyên bố.

Mỹ và Thái Lan tiến gần thỏa thuận thương mại mới

Trong khuôn khổ chuyến công du, ông Trump cũng ký tuyên bố chung về thương mại với Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul.

Theo Tổng thống Mỹ, Thái Lan sẽ xóa bỏ toàn bộ thuế quan đối với hàng hóa xuất khẩu của Mỹ, đồng thời loại bỏ một loạt rào cản phi thuế quan đáng kể theo thỏa thuận thương mại dự kiến được hoàn tất trong những tuần tới.

Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Thái Lan. Kim ngạch hàng hóa Thái Lan xuất sang Mỹ chiếm khoảng 24% tổng lượng hàng xuất khẩu của nước này trong năm 2026.

Theo Reuters

Huyền Chi

Nguồn VietTimes: https://viettimes.vn/ong-trump-hop-bo-tu-quad-truoc-cuoc-gap-dac-biet-voi-lanh-dao-trung-quoc-va-nga-post208545.html