Ông Trump muốn đồng minh trả chiến phí Iran, nhằm xoa dịu dư luận Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 8/11 tuyên bố Washington sẽ yêu cầu các quốc gia được Mỹ bảo vệ trong cuộc chiến với Iran hoàn trả toàn bộ chi phí quân sự.

Trong cuộc phỏng vấn với CBS News, ông khẳng định những nước này phải trả tiền vì nếu không có sự can thiệp của Mỹ, họ đã không thể tồn tại.

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh đảng Cộng hòa chịu thất bại nặng nề tại cuộc bầu cử giữa kỳ đầu tháng 11.

Ông Trump thừa nhận sự bất mãn của cử tri Mỹ đối với xung đột Iran là một trong những nguyên nhân dẫn đến kết quả này.

Tổng thống Mỹ sau đó tuyên bố cuộc chiến về cơ bản đã kết thúc về mặt quân sự, đồng thời bảo vệ quyết định phát động chiến dịch nhằm ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Theo ước tính của quân đội Mỹ, chi phí chiến tranh Iran đến giữa tháng 10 đã lên khoảng 47,1 tỷ USD.

Con số này chưa bao gồm khoản tiền sửa chữa các căn cứ quân sự bị hư hại tại Trung Đông. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ hồi tháng 9 dự báo xung đột có thể tiêu tốn thêm 2-3 tỷ USD mỗi tháng nếu tiếp diễn.

Ông Trump công khai đề cập Israel là một trong những quốc gia phải bồi hoàn. Tổng thống Mỹ cho rằng Washington đã phá hủy kho vũ khí hạt nhân của Iran và nếu không có sự can thiệp đó, Israel có thể không còn tồn tại.

Ông cũng từng nêu tên Arab Saudi, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Qatar, Bahrain và Kuwait trong danh sách các nước vùng Vịnh cần trả tiền cho sự hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, các nước vùng Vịnh vốn đã chịu thiệt hại đáng kể do những đòn đáp trả của Iran sau chiến dịch không kích Mỹ - Israel.

Trước khi xung đột bùng phát, hoạt động xuất khẩu dầu khí qua eo biển Hormuz vẫn diễn ra bình thường.

Các quốc gia thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) cũng từng kêu gọi giải quyết khủng hoảng bằng con đường ngoại giao.

Giới phân tích cho rằng, đề xuất bồi hoàn chiến phí chưa có tiền lệ và khó được các đồng minh chấp nhận dưới hình thức trực tiếp.

Neil Quilliam, chuyên gia tại Chatham House, nhận định phát biểu của ông Trump chủ yếu mang thông điệp chính trị hướng tới công chúng Mỹ hơn là một chính sách đối ngoại nghiêm túc.

Các chuyên gia khác cho rằng Washington có thể tìm cách chuyển yêu cầu bồi hoàn thành những cam kết đầu tư, mua sắm vũ khí hoặc thỏa thuận thương mại.

Với Israel, ông Trump có thể nghiêm túc hơn trong việc gây sức ép kinh tế, nhất là sau tuyên bố Mỹ sẽ chấm dứt viện trợ cho nước này vào cuối năm.

Những yêu cầu của ông Trump có nguy cơ khiến quan hệ với các đồng minh thêm căng thẳng, bởi họ cho rằng cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động đã gây tổn thất lớn cho cơ sở hạ tầng dân sự và quân sự trong khu vực.