Optimus - ván cược 2 tỉ USD của Elon Musk

Do Elon Musk sáng lập và điều hành, xAI là công ty khởi nghiệp AI (trí tuệ nhân tạo) đứng sau chatbot và mô hình ngôn ngữ lớn Grok, đồng thời cũng sở hữu mạng xã hội X của tỷ phú này. Đây là một phần trong vòng huy động vốn Series E của xAI với tổng giá trị khoảng 20 tỉ USD, định giá công ty là 230 tỉ USD.

“Như đã nêu trong kế hoạch tổng thể phần IV, Tesla đang xây dựng các sản phẩm và dịch vụ đưa AI vào thế giới vật lý. Trong khi đó, xAI đang phát triển các sản phẩm và dịch vụ AI kỹ thuật số hàng đầu, chẳng hạn mô hình ngôn ngữ quy mô lớn Grok của họ. Trong bối cảnh đó, và như một phần của chiến lược rộng lớn hơn của Tesla theo kế hoạch tổng thể phần IV, Tesla và xAI đã ký kết một thỏa thuận khung liên quan đến khoản đầu tư này”, trích thư gửi cổ đông Tesla.

Tesla cho biết thỏa thuận đó được xây dựng dựa trên mối quan hệ hiện có với xAI bằng cách “cung cấp khuôn khổ để đánh giá các hợp tác tiềm năng về AI giữa hai công ty”. Tesla đã giao pin Megapack để cung cấp năng lượng cho các trung tâm dữ liệu của xAI và tích hợp chatbot Grok vào một số xe điện. xAI đã thông báo với các nhà đầu tư rằng công ty có kế hoạch xây dựng AI cho robot hình người như Optimus của Tesla.

Trong nhiều năm qua, Giám đốc điều hành Elon Musk liên tục nhấn mạnh rằng Tesla không nên được nhìn nhận đơn thuần là một hãng xe điện. Theo tỷ phú giàu nhất thế giới, xe điện chỉ là sản phẩm đầu tiên còn đích đến cuối cùng của Tesla là AI (trí tuệ nhân tạo) và robot.

Khoản đầu tư 2 tỉ USD của Tesla vào xAI vì thế không phải là một thương vụ tài chính thông thường, mà là mảnh ghép then chốt trong tham vọng dài hạn xây dựng một hệ sinh thái AI vật lý, nơi phần mềm thông minh được gắn trực tiếp vào các thực thể có khả năng hành động trong thế giới thực. Trung tâm của tham vọng đó chính là robot hình người Optimus.

Elon Musk lưu ý rằng Tesla có thể tự thực hiện nhiều nhiệm vụ. “Nhưng nếu có những việc mà xAI có thể giúp chúng tôi đẩy nhanh tiến độ thì tại sao lại không tận dụng điều này? Đó là lý do tại sao chúng tôi đã tiến hành khoản đầu tư này, bởi đây là một phần của sáng kiến chiến lược”, ông giải thích.

“Khoản đầu tư này, cùng với thỏa thuận khung đi kèm, nhằm tăng cường khả năng của Tesla trong việc phát triển và triển khai các sản phẩm, dịch vụ AI vào thế giới vật lý ở quy mô lớn”, Tesla cho biết trong thư gửi cổ đông. Dự kiến, thương vụ đầu tư sẽ hoàn tất trong quý 1/2026.

Trong buổi báo cáo kết quả kinh doanh quý 4/2025, Elon Musk và Vaibhav Taneja (Giám đốc tài chính Tesla) cho biết công ty sẽ tiếp tục có thêm các khoản chi đầu tư vốn lớn để phục vụ sứ mệnh dài hạn.

“Năm nay sẽ là thời điểm Tesla thực hiện những bước đi lớn đầu tiên, khi chúng tôi nâng cao mức độ tự chủ của xe và bắt đầu sản xuất robot Optimus ở quy mô lớn. Chúng tôi đang thực hiện những khoản đầu tư rất lớn. Đây sẽ là một năm chi tiêu vốn cực kỳ đáng kể và điều đó là có chủ ý, bởi chúng tôi đang đầu tư mạnh cho một tương lai mang tính bước ngoặt”, Elon Musk tiết lộ.

xAI của Elon Musk sẽ xây dựng AI cho robot hình người Optimus - Ảnh: MTG

Đặt cược lớn hơn vào tương lai

Quyết định rót tiền vào xAI diễn ra trong bối cảnh Tesla đang đối mặt với nhiều áp lực ngắn hạn: Thị trường xe điện cạnh tranh khốc liệt hơn, biên lợi nhuận suy giảm và kỳ vọng của nhà đầu tư ngày càng khó đáp ứng. Tuy nhiên, với Elon Musk, đây là thời điểm cần đặt cược lớn hơn vào tương lai. Ông tin rằng giá trị dài hạn của Tesla không nằm ở số lượng xe điện bán ra mỗi năm, mà là khả năng làm chủ AI và triển khai công nghệ này vào những hệ thống tự động hóa có quy mô chưa từng có. Nếu xe tự lái là bước chuyển đầu tiên thì robot hình người Optimus mới là bước nhảy vọt mang tính cách mạng.

Khoản đầu tư vào xAI giúp Tesla tiếp cận trực tiếp mô hình ngôn ngữ lớn Grok đang được phát triển với tham vọng cạnh tranh các sản phẩm AI hàng đầu thế giới như của OpenAI, Google và Anthropic. Grok được xAI phát triển không chỉ để hiểu và phản hồi bằng ngôn ngữ tự nhiên mà còn chú trọng đến khả năng suy luận, đưa ra quyết định và tự học hỏi trong những môi trường phức tạp.

Đây chính là những năng lực cốt lõi mà một robot hình người cần có nếu muốn hoạt động linh hoạt trong không gian của con người. Không giống robot công nghiệp truyền thống chỉ làm một nhiệm vụ lặp đi lặp lại trong môi trường được kiểm soát chặt chẽ, Optimus được thiết kế để bước vào thế giới thật: Đi lại trong nhà máy, cầm nắm vật thể đa dạng, hiểu chỉ dẫn bằng ngôn ngữ tự nhiên và tự thích nghi với những tình huống không được lập trình sẵn.

Elon Musk nhiều lần mô tả Optimus là “sản phẩm quan trọng nhất mà Tesla từng phát triển”. Nghe có vẻ cường điệu nếu so với doanh thu hàng trăm tỉ USD của Tesla từ xe điện, nhưng xét ở góc độ dài hạn, nhận định này phản ánh rõ tầm nhìn của ông. Nếu xe điện thay đổi cách con người di chuyển, robot hình người có thể thay đổi cách con người lao động và sinh hoạt.

Tỷ phú 54 tuổi người Mỹ từng lập luận rằng trong tương lai, nguồn lực khan hiếm nhất của xã hội không còn là năng lượng hay nguyên liệu mà là lao động. Một robot hình người đủ thông minh và đủ rẻ có thể trở thành lời giải cho bài toán này.

Tiến bộ rõ rệt

Optimus được Tesla giới thiệu lần đầu như một ý tưởng táo bạo, thậm chí từng bị hoài nghi khi các nguyên mẫu ban đầu còn thô sơ. Song qua từng năm, robot hình người này dần cho thấy sự tiến bộ rõ rệt về cơ khí, cảm biến và khả năng điều khiển. Phiên bản thế hệ thứ ba được Tesla trình diễn cho thấy Optimus có thể đi lại tương đối tự nhiên, sử dụng bàn tay để nhặt và sắp xếp đồ vật, cũng như thực hiện một số thao tác tinh vi hơn so với thế hệ đầu. Đằng sau những chuyển động đó là một hệ thống AI ngày càng phức tạp, kết hợp giữa thị giác máy tính, học tăng cường và mô hình ngôn ngữ lớn.

Chính tại đây, mối liên hệ giữa xAI và Optimus trở nên rõ nét. Tesla đã có nhiều năm tích lũy dữ liệu và kinh nghiệm huấn luyện AI cho xe tự lái, đặc biệt là khả năng nhận thức môi trường thông qua camera và cảm biến. Tuy nhiên, robot hình người đòi hỏi nhiều hơn thế, không chỉ cần nhìn và tránh va chạm mà còn phải hiểu ngữ cảnh, mục đích và ý định của con người. Việc tích hợp mô hình AI tiên tiến Grok vào Optimus được kỳ vọng sẽ giúp robot này tiến gần hơn đến khả năng tương tác tự nhiên với thế giới xung quanh.

Một điểm đáng chú ý trong tham vọng của Elon Musk là Optimus không được thiết kế như một sản phẩm xa xỉ hay chỉ phục vụ nghiên cứu. Ngược lại, Tesla đặt mục tiêu sản xuất hàng loạt robot hình người với chi phí đủ thấp để triển khai ở quy mô lớn. Nếu đạt được mức giá này, Optimus sẽ không chỉ xuất hiện trong video quảng cáo mà có thể trở thành một công cụ quen thuộc trong đời sống và sản xuất.

Mạng lưới nhà cung cấp linh kiện từ Trung Quốc

Để làm được điều đó, Tesla cần một chuỗi cung ứng linh kiện hiệu quả và có khả năng mở rộng nhanh chóng.

Trong bức tranh này, mạng lưới nhà cung cấp, đặc biệt là các công ty Trung Quốc, đóng vai trò rất quan trọng. Dù Tesla nhấn mạnh việc lắp ráp và phát triển sản phẩm tại Mỹ, nhiều linh kiện cốt lõi của Optimus hiện vẫn phụ thuộc vào các đối tác sản xuất ở Trung Quốc, từ hệ thống truyền động, hộp giảm tốc, ổ bi, hệ thống thị giác, bánh răng chính xác, bộ phận khớp nối, quản lý nhiệt cho đến ốc vít và pin.

Trung Quốc hiện là nơi tập trung phần lớn năng lực sản xuất linh kiện robot hình người trên thế giới, với lợi thế về chi phí, quy mô và tốc độ cải tiến. Với Tesla, tận dụng chuỗi cung ứng này là cách duy nhất để hiện thực hóa tham vọng sản xuất Optimus ở quy mô hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn đơn vị mỗi năm.

“Với khoảng 50 - 70% năng lực sản xuất và chuyên môn về các linh kiện cốt lõi tập trung tại Trung Quốc, chúng tôi cho rằng các doanh nghiệp nước này sẽ đảm nhận vai trò ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng robot hình người toàn cầu. Trong một số linh kiện cốt lõi, họ chiếm ít nhất 55% tổng số chi phí linh kiện của robot hình người toàn cầu”, ông Cheng Xin, đối tác tại công ty tư vấn Bain & Co (Mỹ), cho biết.

Mới đây, Elon Musk cho biết Tesla sẽ bắt đầu thu hẹp sản xuất các mẫu ô tô điện Model S và Model X từ quý 2/2026, để tái cấu trúc nhà máy ở thành phố Fremont (bang California, Mỹ) phục vụ cho Optimus và khởi động sản xuất hàng loạt robot hình người này vào cuối năm nay. Ông nói thêm rằng mục tiêu dài hạn là sản xuất 1 triệu robot hình người mỗi năm tại nhà máy ở Fremont, đồng thời cho biết Tesla sẽ ra mắt Optimus thế hệ thứ ba vài tháng tới.

Sự kết hợp giữa AI do xAI phát triển, kinh nghiệm sản xuất phần cứng của Tesla và mạng lưới cung ứng toàn cầu tạo nên một mô hình phát triển độc đáo. Elon Musk không chỉ xây dựng robot hình người mà đang cố gắng tạo ra cả một nền tảng.

Trong nền tảng đó, Optimus có thể liên tục học hỏi từ dữ liệu thực tế, được cập nhật phần mềm giống xe điện Tesla và ngày càng thông minh hơn theo thời gian. Điều này khác biệt rõ rệt so với nhiều robot truyền thống vốn có vòng đời công nghệ dài và ít được nâng cấp sau khi bán ra.

Tham vọng đi kèm rủi ro

Tham vọng lớn luôn đi kèm rủi ro. Việc Tesla đầu tư mạnh vào xAI làm dấy lên lo ngại về xung đột lợi ích và áp lực tài chính, nhất là khi công ty AI này tiêu tốn chi phí khổng lồ cho hạ tầng tính toán và huấn luyện Grok.

Một số cổ đông Tesla lo ngại rằng công ty đang phân tán nguồn lực trong bối cảnh doanh số xe điện sụt giảm. Ngoài ra, robot hình người là bài toán khó khó cho ngành công nghệ, với nhiều tên tuổi lớn đã thất bại hoặc tiến rất chậm. Việc đưa Optimus từ nguyên mẫu sang sản phẩm thương mại vẫn là chặng đường dài, với nhiều thách thức về an toàn, độ tin cậy và khả năng hoạt động liên tục trong môi trường phức tạp.

Elon Musk dường như hiểu rõ những rủi ro này, nhưng vẫn chọn cách tiến lên. Với ông, Optimus là chìa khóa mở ra kỷ nguyên mới cho Tesla và thậm chí toàn bộ nền kinh tế. Nếu robot hình người có thể đảm nhận phần lớn các công việc tay chân, xã hội có thể chứng kiến sự thay đổi sâu sắc về năng suất, phân phối lao động và cách con người sử dụng thời gian. Trong viễn cảnh đó, Tesla không chỉ bán robot hình người mà còn có thể cung cấp dịch vụ, phần mềm và hệ sinh thái xoay quanh lực lượng lao động tự động.

Vì vậy, khoản đầu tư 2 tỉ USD vào xAI có thể được coi là một tuyên bố rõ ràng về hướng đi của Tesla. Quyết định này cho thấy Elon Musk sẵn sàng chấp nhận rủi ro và áp lực trước mắt để giành lợi thế lâu dài trong cuộc đua AI và robot.

Sơn Vân