Pháp đẩy nhanh lệnh cấm mạng xã hội với trẻ U15

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vừa tuyên bố, chính phủ Pháp sẽ đẩy nhanh tiến trình lập pháp nhằm áp dụng lệnh cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội, ngay trước khi năm học mới bắt đầu vào tháng 9 tới.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố sẽ cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội và cấm điện thoại di động trong các trường trung học. Ảnh: News X

Trong một đoạn video được kênh BFMTV đăng tải cuối tuần qua, Tổng thống Emmanuel Macron nhấn mạnh: “Não bộ của trẻ em và thanh thiếu niên không phải để mua bán. Cảm xúc của các em cũng không phải để bị thao túng, dù là bởi các nền tảng của Mỹ hay các thuật toán của Trung Quốc”.

Theo người đứng đầu Nhà nước Pháp, lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ dưới 15 tuổi sẽ đi kèm với quy định cấm sử dụng điện thoại di động trong các trường trung học. “Đây là một quy tắc rõ ràng - rõ ràng với thanh thiếu niên, với gia đình và với giáo viên”, ông Macron khẳng định.

Xu hướng siết quản lý tại các nước phương Tây

Thông báo của Tổng thống Pháp được đưa ra trong bối cảnh nhiều quốc gia phương Tây đang xem xét hoặc triển khai các biện pháp pháp lý mạnh mẽ nhằm hạn chế tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với trẻ em. Trước đó, Australia đã thông qua đạo luật mang tính bước ngoặt vào tháng 12, cấm trẻ dưới 16 tuổi sở hữu tài khoản trên các nền tảng như Instagram, TikTok, Facebook và một số mạng xã hội khác.

Tại châu Âu, chỉ vài ngày trước tuyên bố của ông Macron, Chính phủ Anh cho biết đang cân nhắc một loạt biện pháp để bảo đảm an toàn cho trẻ em trên không gian mạng, trong đó có khả năng cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội.

Xác minh độ tuổi - trọng tâm của chính sách

Tại Pháp, sáng kiến thúc đẩy lệnh cấm do bà Laure Miller, nghị sĩ thuộc đảng Phục hưng (Renaissance) của Tổng thống Macron dẫn dắt. Trả lời phỏng vấn kênh truyền hình của Quốc hội Pháp, bà Miller cho rằng một trong những vấn đề lớn hiện nay là gần như không tồn tại cơ chế xác minh độ tuổi trên các nền tảng số.

Nhiều quốc gia đang xem xét hoặc triển khai các biện pháp pháp lý mạnh mẽ nhằm hạn chế tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với trẻ em.

“Hiện nay, người dùng có thể nhập bất kỳ ngày sinh nào để truy cập mạng xã hội. Điều chúng tôi muốn áp đặt, thông qua việc thực thi nghiêm ngặt Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) của Liên minh châu Âu, là cơ chế xác minh độ tuổi thực sự khi truy cập nền tảng. Khi đó, người dùng sẽ phải chứng minh mình trên hay dưới 15 tuổi, và điều này sẽ thay đổi căn bản cách vận hành của các mạng xã hội”, bà Miller cho biết.

Dù thừa nhận rằng sẽ “luôn có cách” để lách quy định, nữ nghị sĩ nhấn mạnh Pháp cần “ít nhất đặt một bước đi đầu tiên” trong nỗ lực bảo vệ trẻ vị thành niên trên môi trường trực tuyến.

Bài học từ Australia

Kinh nghiệm từ Australia được xem là một trong những cơ sở quan trọng để các nước khác tham khảo. Theo Thủ tướng Australia Anthony Albanese, sau khi lệnh cấm có hiệu lực, hơn 4,7 triệu tài khoản mạng xã hội được xác định thuộc về người dưới 16 tuổi đã bị vô hiệu hóa hoặc gỡ bỏ.

Trả lời CNN, ông Albanese cho biết chính phủ Australia hành động vì “những tổn hại xã hội rõ ràng đang xảy ra”, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của nhà nước trong việc đáp lại mong muốn của các bậc phụ huynh cũng như tiếng nói của chính thanh thiếu niên, những người kêu gọi được “là trẻ con đúng nghĩa”.

Trước thời điểm lệnh cấm được triển khai, Thủ tướng Albanese đã gửi thông điệp tới thanh thiếu niên Australia, khuyến khích các em tham gia thể thao, học nhạc cụ hoặc đọc những cuốn sách đã bị bỏ quên trên giá.

Còn đó những tranh luận

Lệnh cấm tại Australia từng vấp phải ý kiến phản đối từ một số doanh nghiệp công nghệ. CEO Elon Musk, chủ sở hữu nền tảng X, cho rằng đề xuất này giống như “một cuộc chiến ngầm nhằm kiểm soát quyền truy cập Internet của toàn bộ người dân Australia”. Tuy vậy, X vẫn tuân thủ các quy định được ban hành.

Một giáo viên thu điện thoại di động của học sinh tại trường trung học dạy nghề Jean Mermoz ở Montsoult, Paris, ngày 14/1. Ảnh: AFP

Một động lực quan trọng dẫn tới quyết định của Australia là cuốn sách The Anxious Generation của nhà tâm lý học xã hội người Mỹ Jonathan Haidt, xuất bản năm 2024. Tác phẩm này lập luận rằng mạng xã hội đã góp phần làm suy giảm sức khỏe tinh thần của trẻ em. Theo ông Haidt, xã hội hiện đại đã “bảo vệ trẻ em quá mức trong thế giới thực, nhưng lại bảo vệ các em quá ít trên môi trường trực tuyến”.

Trong bối cảnh đó, đề xuất cấm điện thoại thông minh trong trường học và hạn chế trẻ vị thành niên sử dụng mạng xã hội đang dần trở thành một lựa chọn chính sách được nhiều quốc gia cân nhắc. Với tuyên bố mới nhất của Tổng thống Emmanuel Macron, Pháp cho thấy quyết tâm trở thành một trong những nước đi đầu tại châu Âu trong việc thiết lập các rào cản pháp lý nhằm bảo vệ trẻ em trước những tác động ngày càng phức tạp của không gian số.

Hồng Nhung