Pháp, Đức muốn EU mạnh tay hơn trước sức ép thương mại từ Trung Quốc

Trụ sở Ủy ban châu Âu ở Brussels, Bỉ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Đức đang thúc đẩy Liên minh châu Âu (EU) tăng cường các công cụ phòng vệ thương mại, thậm chí có thể hạn chế hàng hóa và dịch vụ của một nước tiếp cận thị trường chung nếu nước đó có những hành vi gây mất cân bằng nghiêm trọng trong cạnh tranh.

Theo tờ Le Monde và nhật báo kinh tế Les Echos ngày 5/10, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã gửi thư tới Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen, đề xuất bổ sung một loạt công cụ nhằm bảo vệ thị trường EU trước các hành vi cạnh tranh không công bằng.

Sáng kiến được đưa ra ngay trước chuyến thăm Trung Quốc ngày 8-9/10 của Ủy viên châu Âu phụ trách Thương mại và An ninh kinh tế Maros Sefcovic, trong đó ông dự kiến gặp Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào.

Dù không nêu đích danh Trung Quốc trong thư, Paris và Berlin bày tỏ lo ngại về việc thương mại ngày càng bị sử dụng như một công cụ gây sức ép, cùng những hành vi làm sai lệch cạnh tranh trên thị trường. Hai nước cho rằng các biện pháp hiện có của EU nhằm chống trợ cấp, bán phá giá và cạnh tranh không công bằng không còn đủ để xử lý những mất cân đối ngày càng lớn.

Một trong những đề xuất đáng chú ý nhất là trao cho EC quyền hành động khi một nước ngoài EU cố tình sử dụng các biện pháp chính trị hoặc kinh tế làm tổn hại nghiêm trọng đến môi trường cạnh tranh công bằng trong thị trường chung. Trong trường hợp cần thiết, EU có thể hạn chế, thậm chí không cho hàng hóa và dịch vụ của nước đó tiếp cận thị trường châu Âu. Paris nhấn mạnh quyền tiếp cận thị trường chung EU không phải là điều đương nhiên nếu các đối tác không tuân thủ các nguyên tắc cạnh tranh công bằng.

Pháp và Đức đồng thời muốn EU giảm mức độ phụ thuộc vào một nhà cung cấp hoặc một quốc gia, đặc biệt đối với pin xe điện, nguyên liệu thô thiết yếu và các linh kiện phục vụ sản xuất năng lượng sạch. Mục tiêu là tránh để sự phụ thuộc trong chuỗi cung ứng trở thành điểm yếu có thể bị các đối tác sử dụng để gây sức ép kinh tế.

Tỷ giá cũng là vấn đề được Paris và Berlin đặc biệt quan tâm. Hai nước cho rằng việc một số đồng tiền bị định giá thấp tạo thêm lợi thế về giá cho hàng xuất khẩu của các nước này, qua đó làm gia tăng mất cân đối thương mại với EU. Theo Les Echos, đồng nhân dân tệ được ước tính thấp hơn giá trị thực khoảng 15% theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), thậm chí tới 30% theo đánh giá của Thủ tướng Đức Friedrich Merz.

Sáng kiến trên cũng cho thấy sự thay đổi đáng kể trong lập trường của Đức. Trong nhiều năm, Berlin thận trọng với các biện pháp phòng vệ thương mại do nền kinh tế phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và nhiều tập đoàn công nghiệp Đức có lợi ích quan trọng tại Trung Quốc. Tuy nhiên, sức ép cạnh tranh ngày càng mạnh từ hàng hóa Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực ô tô và máy móc, đang khiến giới công nghiệp Đức thay đổi quan điểm.

Liên đoàn Chế tạo Máy và Thiết bị Đức (VDMA), vốn là một trong những tổ chức ủng hộ mạnh mẽ thương mại tự do, cho rằng các công cụ phòng vệ hiện nay không còn đủ sức đối phó hiệu quả với tình trạng cạnh tranh thiếu công bằng từ các nhà cung cấp Trung Quốc. Ngay cả ngành ô tô Đức, lâu nay phản đối các rào cản thương mại, cũng bắt đầu chấp nhận khả năng sử dụng các biện pháp phòng vệ khi cạnh tranh bị bóp méo quá mức. Sự thay đổi diễn ra trong bối cảnh các hãng xe lớn của Đức mất mạnh thị phần tại Trung Quốc, kéo theo hàng chục nghìn việc làm bị cắt giảm.

Bên trong nhà máy sản xuất xe điện ở tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. (Ảnh: THX/TTXVN)

EU đã áp thuế bổ sung đối với xe điện Trung Quốc và triển khai các biện pháp bảo vệ ngành thép, song Paris và Berlin cho rằng châu Âu cần phản ứng nhanh hơn. Các lĩnh vực khác có thể cần được bảo vệ gồm dược phẩm, hàng không, ô tô, máy công cụ và hóa chất. Hai nước vẫn chủ trương duy trì đối thoại với Bắc Kinh, nhưng muốn EU có khả năng nhanh chóng triển khai các biện pháp cần thiết nếu đàm phán không mang lại kết quả.

EC đã hoan nghênh sáng kiến của Pháp và Đức, coi đây là đóng góp phù hợp với định hướng nâng cao sức cạnh tranh và tăng khả năng tự bảo vệ của EU. Việc Paris và Berlin đạt được tiếng nói chung được xem là một bước tiến đáng chú ý, sau nhiều năm hai nền kinh tế lớn nhất EU thường có quan điểm khác nhau về chính sách thương mại.

Mức độ đồng thuận của EU đối với cách tiếp cận cứng rắn hơn có thể được thể hiện rõ hơn tại Hội nghị thượng đỉnh EU ở Brussels ngày 15-16/10, nơi các vấn đề thương mại dự kiến nằm trong chương trình nghị sự. Sáng kiến chung của Pháp và Đức cho thấy trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn, EU đang tìm cách vừa duy trì một thị trường mở, vừa bảo vệ ngành sản xuất trong nước và giảm sự phụ thuộc vào các nguồn cung bên ngoài./.