Phạt đến 600 triệu đồng nếu thi công dự án không có giấy phép môi trường
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 412/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, thay thế Nghị định 45/2022/NĐ-CP. Điểm đáng chú ý là các dự án đã thi công nhưng chưa vận hành, hoặc cơ sở đang hoạt động mà không có giấy phép môi trường, không đăng ký môi trường có thể bị phạt đến 600 triệu đồng. Với dự án thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ, mức phạt có thể lên đến 1 tỷ đồng.

Mức phạt tiền tối đa cho một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là 1 tỷ đồng đối với cá nhân và 2 tỷ đồng đối với tổ chức. Ảnh: chinhphu.vn
Nghị định số 412/2026/NĐ-CP do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng thay mặt Chính phủ ký ban hành ngày 14/11/2026 và có hiệu lực ngay từ ngày ký. Nghị định gồm 4 chương, 87 điều. Văn bản quy định các hành vi vi phạm, hình thức và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản và xử phạt, cách xác định vi phạm đã kết thúc hay đang thực hiện, cùng việc tổ chức thi hành.
Phạm vi điều chỉnh khá rộng, bao gồm: đăng ký môi trường, đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường; gây ô nhiễm môi trường; quản lý chất thải và trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất, nhập khẩu; nghĩa vụ bảo vệ môi trường của cơ sở sản xuất, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng nghề; nhập khẩu, du lịch, lễ hội, khai thác khoáng sản; chất ô nhiễm khó phân hủy; quan trắc, dữ liệu và báo cáo môi trường; ứng phó sự cố, giảm phát thải khí nhà kính và thị trường carbon; đa dạng sinh học; và hành vi cản trở hoạt động thanh tra, kiểm tra.
Nghị định số 412/2026/NĐ-CP quy định mức xử phạt đối với dự án đầu tư đã triển khai thi công công trình xây dựng nhưng chưa đi vào vận hành hoặc cơ sở đang hoạt động mà không có giấy phép môi trường theo quy định. Cụ thể, đối với dự án, cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh hoặc UBND cấp tỉnh, hành vi không có giấy phép môi trường bị phạt từ 200 - 400 triệu đồng đối với cá nhân. Trường hợp tổ chức thực hiện cùng hành vi, mức phạt từ 400-800 triệu đồng.
Đối với dự án, cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mức phạt đối với cá nhân tăng lên từ 400-600 triệu đồng. Nếu chủ thể vi phạm là tổ chức, mức phạt tương ứng từ 800 triệu đồng - 1,2 tỷ đồng.
Ngoài hành vi không có giấy phép môi trường, Nghị định cũng quy định chế tài đối với các vi phạm liên quan đến công trình bảo vệ môi trường. Theo đó, hành vi không vận hành, không vận hành thường xuyên hoặc vận hành không đúng quy trình công trình bảo vệ môi trường có thể bị phạt từ 400 - 600 triệu đồng đối với cá nhân thuộc nhóm dự án do cấp tỉnh cấp phép; từ 600 - 800 triệu đồng đối với nhóm dự án thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Đối với hành vi không có công trình xử lý chất thải đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường; xây lắp thiết bị, đường ống hoặc các đường thải khác nhằm xả chất thải chưa qua xử lý hoặc xả chất thải sau xử lý không đạt quy chuẩn kỹ thuật ra môi trường, mức phạt đối với cá nhân từ 600-800 triệu đồng ở nhóm thuộc thẩm quyền cấp phép của cấp tỉnh và từ 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng ở nhóm thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Tổ chức vi phạm chịu mức phạt gấp 2 lần.
Nghị định cũng tăng chế tài đối với trường hợp đã bị xử phạt về hành vi không có giấy phép môi trường nhưng tiếp tục tái phạm.
Cụ thể, dự án đầu tư, cơ sở thuộc thẩm quyền cấp phép của cấp tỉnh hoặc nhóm tương đương thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an tái phạm bị phạt từ 600 - 800 triệu đồng đối với cá nhân. Đối với dự án thuộc thẩm quyền cấp phép của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc nhóm tương đương thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, mức phạt từ 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng đối với cá nhân. Mức phạt đối với tổ chức gấp 2 lần, tương ứng có thể lên đến 2 tỷ đồng.
Ngoài phạt tiền, Nghị định quy định nhiều hình thức xử phạt bổ sung đủ sức răn đe. Cơ sở xả thải khi chưa có giấy phép môi trường có thể bị đình chỉ hoạt động xả thải từ 1–3 tháng. Cơ sở gây ô nhiễm có thể bị đình chỉ hoạt động từ 2 - 4 tháng (dự án thuộc thẩm quyền cấp tỉnh) hoặc 4–6 tháng (dự án thuộc thẩm quyền của Bộ).
Đặc biệt, cơ quan chức năng có thể buộc chủ đầu tư thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường; phá dỡ công trình, thiết bị được xây lắp trái quy định để xả chất thải ra môi trường. Với những dự án, cơ sở không có giấy phép môi trường mà địa điểm triển khai không phù hợp với quy hoạch, phân vùng môi trường hoặc khả năng chịu tải của môi trường đã được phê duyệt, chủ đầu tư còn có thể bị buộc di dời toàn bộ dự án, cơ sở hoặc một phần diện tích đến địa điểm phù hợp.
Nghị định số 412/2026/NĐ-CP đồng thời quy định mức phạt tiền tối đa đối với một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường là 1 tỷ đồng đối với cá nhân và 2 tỷ đồng đối với tổ chức.
Việc nâng mức phạt và phân tầng theo quy mô dự án cho thấy quan điểm nhất quán: thủ tục môi trường phải đi trước, không thể “thi công trước, xin phép sau”. Các chủ dự án, cơ sở sản xuất, kinh doanh cần rà soát lại hồ sơ đăng ký môi trường, giấy phép môi trường và tình trạng vận hành công trình xử lý chất thải, tránh rủi ro bị xử phạt nặng, đình chỉ hoạt động, thậm chí phải di dời dự án./.
