Phạt hành chính có thể tăng lên 1,5 tỉ đồng, những ai cần lưu ý?

Ngày 14.9, tại Hà Nội, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội tổ chức phiên họp thẩm tra sơ bộ dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Trung tướng Phạm Công Nguyên, Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an) trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) tại Phiên họp thẩm tra sơ bộ dự án luật này ngày 14.9. Ảnh: Quochoi.vn

Theo Trung tướng Phạm Công Nguyên, Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an), sau 13 năm triển khai, Luật Xử lý vi phạm hành chính đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Trong bối cảnh kinh tế - xã hội có nhiều thay đổi, việc sửa đổi toàn diện Luật được đặt ra nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Dự thảo gồm 6 phần, 128 điều, tăng 3 điều so với Luật hiện hành; kế thừa 31 điều, sửa đổi, bổ sung 94 điều và bổ sung mới 4 điều. Một trong những thay đổi được quan tâm nhất là điều chỉnh mức phạt tiền tối đa.

Theo đề xuất, mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính sẽ tăng từ 1 tỉ lên 1,5 tỉ đồng đối với cá nhân, và từ 2 tỉ lên 3 tỉ đồng đối với tổ chức. Dự thảo đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết mức phạt tiền tối đa trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước.

Đáng chú ý, đề xuất này không có nghĩa mọi hành vi vi phạm hành chính đều có thể bị phạt tới 1,5 tỉ đồng hoặc 3 tỉ đồng. Đây là mức trần chung trong dự thảo; mức phạt cụ thể vẫn phải căn cứ vào hành vi, lĩnh vực và quy định xử phạt tương ứng.

Những nhóm cần đặc biệt lưu ý là cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực có mức xử phạt cao, nhất là môi trường, an toàn thực phẩm, khoáng sản, an ninh mạng, an toàn thông tin mạng, phòng cháy, chữa cháy... Theo cơ quan soạn thảo, ở một số lĩnh vực, lợi ích thu được từ hành vi vi phạm có thể lớn hơn đáng kể mức phạt tối đa hiện nay, làm giảm tính răn đe của chế tài.

Dự thảo còn đề xuất một số lĩnh vực có thể áp dụng mức phạt cao hơn, tối đa không quá 2 lần mức phạt chung đối với cùng hành vi tại địa bàn thuộc các thành phố và khu kinh tế đặc biệt. Đây là nội dung cần được các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh tại những địa bàn này đặc biệt quan tâm khi quy định được cụ thể hóa.

Không chỉ tăng mức phạt, dự thảo còn kéo dài thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính tối đa từ 2 năm lên 3 năm, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết đối với từng lĩnh vực.

Với những vi phạm đơn giản, dự thảo cũng đề xuất nâng ngưỡng được xử phạt không lập biên bản từ 500.000 đồng lên 1 triệu đồng đối với cá nhân, và từ 1 triệu đồng lên 2 triệu đồng đối với tổ chức. Đáng chú ý, thủ tục này có thể được áp dụng đối với cả những vi phạm được phát hiện bằng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ, tức mở rộng sang một số trường hợp “phạt nguội”.

Ở chiều ngược lại, dự thảo bổ sung một số trường hợp miễn trách nhiệm về hành vi vi phạm hành chính, đồng thời sửa đổi các quy định về tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và cắt giảm một số thủ tục không cần thiết trong quá trình xử phạt.

Đáng chú ý với người dân và doanh nghiệp là nhóm biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt được đề xuất mở rộng. Cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh trong một số trường hợp; niêm phong trụ sở, địa điểm, cơ sở hoặc bộ phận của cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; ngừng cung cấp điện, nước để cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt hoặc biện pháp khắc phục hậu quả.

Ảnh minh họa. Tuấn Đông

Trong lĩnh vực giao thông, dự thảo còn đề xuất các biện pháp tạm dừng đăng kiểm, tạm dừng đăng ký phương tiện và tạm dừng cấp giấy phép điều khiển phương tiện để cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt trong một số lĩnh vực giao thông.

Như vậy, điểm đáng chú ý của dự thảo không chỉ nằm ở con số 1,5 tỉ đồng, mà ở việc cơ chế xử phạt được thiết kế theo hướng tăng sức răn đe, mở rộng công cụ cưỡng chế và rút ngắn một số thủ tục xử lý. Người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp cần theo dõi các quy định cụ thể của từng lĩnh vực thay vì chỉ quan tâm đến mức trần xử phạt.

Hiện dự án Luật đang được lấy ý kiến từ ngày 10–30.9, trước khi được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI dự kiến diễn ra trong tháng 10. Các mức phạt nêu trên hiện mới là đề xuất trong dự thảo, chưa phải quy định có hiệu lực.

Những điểm đáng chú ý trong dự thảo:

Mức phạt tối đa: Cá nhân từ 1 tỉ lên 1,5 tỉ đồng; tổ chức từ 2 tỉ lên 3 tỉ đồng.
Một số địa bàn đặc thù: Có thể áp dụng mức phạt tối đa không quá 2 lần mức phạt chung đối với cùng hành vi tại thành phố, khu kinh tế đặc biệt.
Thời hiệu xử phạt tối đa: Đề xuất tăng từ 2 năm lên 3 năm.
Xử phạt không lập biên bản: Cá nhân tối đa 1 triệu đồng, tổ chức tối đa 2 triệu đồng; dự kiến mở rộng với một số trường hợp phát hiện qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật.
Cưỡng chế mới: Có thể tạm hoãn xuất cảnh, niêm phong cơ sở, ngừng cung cấp điện, nước trong những trường hợp dự thảo quy định.
Trong lĩnh vực giao thông: Đề xuất tạm dừng đăng kiểm, đăng ký phương tiện và cấp giấy phép điều khiển phương tiện để cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt trong một số trường hợp.
Đây mới là dự thảo Luật, đang được lấy ý kiến; các mức phạt chưa phải quy định áp dụng hiện hành.