Phát hiện bị mạo danh đứng tên doanh nghiệp, người nộp thuế cần làm gì?

Bị tạm hoãn xuất cảnh vì doanh nghiệp mạo danh

Anh N.V.Q (Tp.HCM) cho biết, hồi giữa tháng 9, khi cài đặt ứng dụng eTax Mobile, anh phát hiện mình bị tạm hoãn xuất cảnh từ tháng 7/2026 do liên quan đến khoản nợ thuế gần 3 triệu đồng của một công ty.

Theo anh Q., căn cước công dân của mình đã bị người khác sử dụng để đăng ký thành lập một công ty. Hiện anh đang được ghi nhận là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp này, trong khi công ty đang ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

(Ảnh minh họa)

Anh Q. cho biết đã gửi phản ánh trên eTax Mobile, đồng thời liên hệ điện thoại với cán bộ thuế được giao xử lý. Cán bộ thuế hướng dẫn anh phải liên hệ với cơ quan công an và Sở Tài chính để xác minh thông tin công ty kia là giả mạo.

Trong khi đó, chị T.K (Hà Nội) kể lại, cách đây 2-3 năm, khi tình cờ thử lấy tên, mã số thuế cá nhân, căn cước công dân để tra cứu trên mạng, chị phát hiện mình bị mạo danh thành lập một công ty ở khu vực Hà Đông, Hà Nội. Chị K. đã phải xuống cơ quan công an ở Hà Đông trình bày, khai báo rồi làm việc với cơ quan thuế. Tuy nhiên, đến nay, khi mở eTax Mobile, chị vẫn thấy mình là chủ doanh nghiệp.

Chị K cho biết trên ứng dụng eTax Mobile có nút "Gửi phản ánh". Khi nhấn vào nút này, người dùng có thể gửi tài liệu, hồ sơ trình báo, căn cước công dân... theo hướng dẫn. "Tôi đã làm theo hướng dẫn nhưng không biết đã thoát khỏi tình trạng chủ doanh nghiệp ma hay chưa?", chị K. băn khoăn.

Trường hợp của anh Q., chị K. không phải cá biệt. Trong chiến dịch "Làm sạch mã số thuế", Cục Thuế cho biết, thông qua ứng dụng eTax Mobile và đường dây nóng, ngành Thuế đã ghi nhận khoảng 4.000 phản ánh của người dân về việc bị mạo danh thông tin cá nhân để thành lập doanh nghiệp mà họ không hề biết.

Các phản ánh đều cho biết thông tin cá nhân đã bị đánh cắp để thành lập tổ chức, doanh nghiệp mà người dân không hay biết. Họ chỉ phát hiện sau khi được cơ quan thuế thông tin hoặc khi phát sinh nghĩa vụ thuế liên quan đến một doanh nghiệp mà họ không biết.

Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp và kịp thời tháo gỡ khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, Cục Thuế khuyến cáo người nộp thuế chủ động rà soát mã số thuế cá nhân thông qua Thư ngỏ ngay khi truy cập ứng dụng eTax Mobile.

Trường hợp phát hiện bị khai khống thông tin hoặc mạo danh đứng tên doanh nghiệp, người nộp thuế có thể thực hiện phản ánh trực tuyến ngay trên ứng dụng theo các bước hướng dẫn.

Cụ thể, trường hợp người nộp thuế bị khai khống thông tin, ứng dụng hỗ trợ nhập đầy đủ thông tin cá nhân như số căn cước công dân, họ và tên, email, số điện thoại và địa chỉ cư trú. Tại bước chọn nội dung phản hồi, người dùng tích chọn vào ô "Đang bị đứng tên doanh nghiệp/HTX/Hộ kinh doanh và có dấu hiệu bị giả mạo thành lập pháp nhân".

Đề xuất cơ chế hỗ trợ người bị mạo danh trong thời gian xác minh

Cục Thuế hướng dẫn phản ánh khi phát hiện bị mạo danh đứng tên doanh nghiệp.

Theo luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín, trước đây, việc đăng ký thành lập doanh nghiệp khá dễ dàng. Cơ quan đăng ký kinh doanh chủ yếu kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ về mặt thủ tục, như hồ sơ có đầy đủ biểu mẫu, thông tin theo quy định hay không. Họ không chịu trách nhiệm xác minh toàn bộ tính xác thực của những nội dung được kê khai.

Do đó, khi các đối tượng lợi dụng kẽ hở, sử dụng giấy tờ hoặc thông tin giả để đăng ký thành lập doanh nghiệp dưới tên của người khác, về mặt thủ tục, cơ quan đăng ký kinh doanh vẫn có thể cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trên cơ sở hồ sơ được xem là hợp lệ. Cơ quan thuế sau đó cũng cấp mã số thuế dựa trên thông tin đã được đăng ký.

Ông Nguyễn Văn Được nêu rõ, chỉ cơ quan công an mới có thẩm quyền điều tra, xác minh, làm rõ hồ sơ đó có giả mạo hay không, ai là người thực hiện hành vi giả mạo, từ đó xác định trách nhiệm của những người liên quan.

Tuy nhiên, trong thời gian xác minh, người bị giả mạo vẫn có thể bị xem là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp trên hệ thống, phải đối mặt với những hệ quả pháp lý phát sinh, trong đó có việc bị tạm hoãn xuất cảnh. Đồng thời, các khó khăn chưa thể tháo gỡ, bởi các cơ quan liên quan không có cơ sở để xử lý tiếp như đóng mã số thuế, hủy giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Trước thực tế đó, Luật sư Nguyễn Văn Được đề xuất, khi có đơn thư của cá nhân bị giả mạo danh tính, cơ quan công an cần nhanh chóng tiếp nhận, xác minh và trả lời theo đúng trình tự, thời hạn pháp luật quy định (30 ngày kể từ ngày nhận đơn thư).

Theo ông Được, khó khăn hiện nay là số lượng trường hợp cần xác minh rất lớn, trong khi việc điều tra có thể mất nhiều thời gian. Vì thế, trong quá trình chờ xác minh, ông Được kiến nghị cần có cơ chế "luồng xanh" hỗ trợ người nộp thuế, đặc biệt là những trường hợp thực sự có nhu cầu xuất cảnh.

Theo đó, trong trường hợp người dân đã có đơn trình báo, sau khi đánh giá sơ bộ vụ việc, cơ quan công an có thể gửi thông báo tới cơ quan thuế để cơ quan thuế ra quyết định tạm thời chưa áp dụng việc tạm hoãn xuất cảnh. Tuy vậy, người nộp thuế cũng phải cam kết nếu có sai phạm phải chịu trách nhiệm.