Phát hiện loài sinh vật phá vỡ quy luật sinh sản

Một nghiên cứu mới vừa công bố trên tạp chí Biology Open đã hé lộ những đặc điểm bất thường của loài cá mập epaulette (Hemiscyllium ocellatum) sống ở vùng biển phía bắc Australia và Papua New Guinea.

Loài cá mập này vốn được biết đến với biệt danh “cá mập biết đi” nhờ khả năng dùng vây khỏe để di chuyển trong hệ sinh thái san hô, thậm chí có thể vượt qua các rạn san hô khi thủy triều xuống.

Điều khiến các nhà khoa học ngạc nhiên là quá trình sinh sản của loài này không hề tiêu tốn năng lượng như những loài cá sụn khác (bao gồm cá đuối, cá skate, cá chimera và các loài cá mập khác).

Thông thường, nhóm cá này có chu kỳ sinh sản rất tốn kém năng lượng do thời gian mang thai dài và số lượng con ít. Ví dụ, cá mập mào (Chlamydoselachus anguineus) giữ kỷ lục về thời gian mang thai dài nhất trong giới động vật có xương sống: tới 3,5 năm.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu do tiến sĩ Jodie Rummer thuộc Đại học James Cook (JCU) dẫn đầu đã ghi nhận rằng ở cá mập epaulette, quá trình sinh sản không làm tăng tốc độ trao đổi chất.

Họ đã theo dõi 5 cá thể trong giai đoạn sinh sản bằng cách đo lượng oxy hấp thụ và hormone sinh sản. Kết quả cho thấy mức tiêu hao năng lượng hoàn toàn ổn định, không hề tăng vọt như giả định ban đầu.

Loài cá mập trẻ nhất và khả năng thích nghi đặc biệt

Cá mập epaulette được xem là loài cá mập trẻ nhất từng được biết đến, với bằng chứng di truyền cho thấy chúng chỉ xuất hiện cách đây khoảng 9 triệu năm.

Chiều dài trung bình của chúng khoảng 90 cm, và khả năng “đi bộ” trên cạn giữa các rạn san hô khiến nhiều chuyên gia đặt câu hỏi liệu cá mập có thể tiến hóa để đi trên đất liền trong tương lai.

Theo tiến sĩ Rummer, “sinh sản là khoản đầu tư tối thượng, bởi bạn đang tạo ra sự sống mới từ con số không. Chúng tôi kỳ vọng rằng khi cá mập tạo ra trứng phức tạp, mức tiêu hao năng lượng sẽ tăng mạnh. Nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại.”

Điều này mang ý nghĩa tích cực không chỉ cho loài cá mập epaulette mà còn cho cả hệ sinh thái san hô. Trong điều kiện môi trường chịu áp lực, sinh sản thường là quá trình bị ảnh hưởng đầu tiên nhằm tiết kiệm năng lượng. Nhưng loài cá mập này dường như đã thích nghi để duy trì khả năng sinh sản ngay cả khi đại dương nóng lên do biến đổi khí hậu.

Tiến sĩ Carolyn Wheeler, tác giả chính của nghiên cứu và là tiến sĩ mới tốt nghiệp tại JCU, cho biết: “Dưới áp lực môi trường, nhiều loài phải lựa chọn giữa sống sót và sinh sản. Tuy nhiên, cá mập epaulette có thể tiếp tục đẻ trứng ngay cả khi chịu tác động. Điều đó rất đáng khích lệ, bởi cá mập khỏe mạnh đồng nghĩa với rạn san hô khỏe mạnh.”

Ý nghĩa đối với tương lai hệ sinh thái biển

Phát hiện này thách thức giả thuyết lâu nay rằng sinh sản sẽ là chức năng đầu tiên bị suy giảm khi môi trường thay đổi. Khả năng duy trì mức năng lượng ổn định trong quá trình sinh sản giúp cá mập epaulette trở thành minh chứng cho sự thích nghi đặc biệt của tự nhiên.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, việc một loài cá mập có thể tiếp tục sinh sản mà không cần tiêu hao năng lượng vượt mức là tín hiệu tích cực cho sự cân bằng sinh thái.

Các nhà khoa học hy vọng rằng hậu duệ của loài “cá mập biết đi” này sẽ còn tồn tại lâu dài, góp phần bảo vệ hệ san hô và có thể một ngày nào đó tiến hóa để bước đi trên đất liền.

Theo Popular Mechanics

Hải Yến