Phát hiện sỏi niệu quản sớm, điều trị kịp thời tránh biến chứng nguy hiểm
Sỏi niệu quản có thể gây đau dữ dội, nhiễm trùng, suy thận nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Nhận biết triệu chứng bệnh sớm để bảo vệ sức khỏe.
Biến chứng sỏi niệu quản chớ nên coi thường
Sỏi niệu quản là một trong những bệnh lý đường tiết niệu phổ biến, có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như đau quặn thận dữ dội, nhiễm trùng tiết niệu tái diễn, thậm chí suy thận nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Tuy nhiên trên thực tế, không ít người vẫn chủ quan cho rằng các biểu hiện ban đầu chỉ là đau lưng thông thường, mỏi người do làm việc nặng hoặc uống ít nước, từ đó bỏ qua thời điểm "vàng" để can thiệp y tế.
Theo các bác sĩ Bệnh viện Thận Hà Nội, sỏi niệu quản thường có những dấu hiệu khá đặc trưng. Trong đó, tiểu máu là triệu chứng thường gặp, nước tiểu có thể chuyển sang màu hồng, đỏ hoặc nâu, đôi khi không nhìn thấy bằng mắt thường mà chỉ được phát hiện qua xét nghiệm. Người bệnh cũng có thể xuất hiện những cơn đau quặn dữ dội vùng thắt lưng hoặc bụng, cơn đau lan xuống háng, xảy ra từng cơn và không giảm dù thay đổi tư thế nằm hay đứng.
Ảnh minh họa/bachmai.gov.vn
Ngoài ra, khi viên sỏi di chuyển xuống gần bàng quang, người bệnh thường có cảm giác tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu nhiều lần trong ngày. Các cơn đau quặn thận còn có thể đi kèm buồn nôn và nôn do sỏi kích thích thần kinh nội tạng. Trong những trường hợp nặng hơn, người bệnh có thể sốt cao, ớn lạnh, đây là dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng đường tiết niệu, tình trạng rất nguy hiểm nếu không được xử trí kịp thời. Một biểu hiện đáng lo ngại khác là tiểu ít hoặc bí tiểu bất thường, cho thấy sỏi có thể đã gây tắc nghẽn niệu quản, dẫn đến ứ nước thận và suy giảm chức năng thận.
Các phương pháp điều trị tối ưu
Theo TS.BS. Nguyễn Minh Tuấn, Trưởng khoa Phẫu thuật Tiết niệu, Bệnh viện Bạch Mai, việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào kích thước, vị trí sỏi và tình trạng sức khỏe của bệnh nhân.
Điều trị nội khoa được chỉ định cho sỏi nhỏ dưới 7mm. Bệnh nhân được khuyến cáo uống nhiều nước (2.5-3 lít/ngày), kết hợp thuốc giãn cơ trơn và giảm đau để đào thải sỏi tự nhiên. Tuy nhiên bệnh nhân cần tái khám sau thời gian dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ, nếu trường hợp điều trị nội khoa không đáp ứng, sỏi không tự đào thải được thì cần can thiệp phẫu thuật để xử lý sỏi, tránh gây ra các biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng thận và tình trạng sức khỏe chung
Với sỏi lớn hơn, trước đây tán sỏi ngoài cơ thể (ESWL) từng là lựa chọn phổ biến nhờ ưu điểm không xâm lấn. Tuy nhiên, phương pháp này có một số nhược điểm như thường chỉ áp dụng cho sỏi nhỏ trên thận hoặc niệu quản đoạn trên, có thể gây tổn thương mô xung quanh, tỷ lệ sạch sỏi sau 1 lần tán còn thấp nên có trường hợp phải tán nhiều lần, đặc biệt trường hợp viên sỏi cứng hoặc người bệnh có thể trạng béo.
Thay vào đó, nội soi tán sỏi ngược dòng bằng laser được ưu tiên cho sỏi niệu quản 1/3 dưới, 1/3 giữa hoặc bàng quang hoặc sử dụng ống nội soi mềm đưa qua đường niệu đạo (với sỏi niệu quản 1/3 trên hoặc sỏi thận <2cm) với ưu điểm vượt trội hoàn toàn giúp tán vụn sỏi mà không cần rạch da, đồng thời hạn chế những tai biến mà phương pháp tán sỏi ngoài cơ thể mang lại.
Đối với sỏi thận lớn (>2cm) hoặc sỏi san hô, tán sỏi qua da (PCNL) là giải pháp tối ưu. Bác sĩ tạo một hay nhiều đường hầm nhỏ từ da vùng thắt lưng vào thận để tiếp cận trực tiếp sỏi, tán sỏi và hút các mảnh sỏi ra ngoài. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả với sỏi cứng, sỏi kích thước lớn, với ưu điểm ít gây đau, ít xâm lấn, đường rạch da rất bé (<1cm) và rút ngắn thời gian nằm viện.
Trong trường hợp phức tạp như sỏi tái phát nhiều lần gây nhiễm khuẩn tiết niệu hoặc dị tật đường tiết niệu, phẫu thuật mở vẫn là phương án cuối cùng. Dù vậy, nhờ sự phát triển của y học hiện đại, tỷ lệ phải phẫu thuật mở đã giảm đáng kể.
Để giảm nguy cơ hình thành sỏi, bác sĩ khuyến cáo người dân nên uống đủ nước (2–2.5 lít/ngày), tăng cường bổ sung nước ép cam, chanh giàu citrate giúp ức chế kết tinh sỏi; Hạn chế muối, đạm động vật và thực phẩm giàu oxalat như rau bina, trà đặc, socola; Tránh nhịn tiểu để giảm nguy cơ ứ đọng cặn khoáng trong đường tiết niệu; Tập thể dục đều đặn và khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt với người có tiền sử sỏi hoặc rối loạn chuyển hóa.
Thông điệp TS.BS. Nguyễn Minh Tuấn gửi gắm đến cộng đồng: Sỏi tiết niệu hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm. Đừng chủ quan với những cơn đau lưng hay rối loạn tiểu tiện. Hãy đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay khi có dấu hiệu bất thường. Đặc biệt, uống đủ nước mỗi ngày chính là ‘vắc-xin’ đơn giản nhất để phòng tránh căn bệnh này.
