Phát huy hiệu quả hoạt động giáo dục tăng cường và theo nhu cầu người học

Giờ học tại phân hiệu Trường THPT Đào Duy Từ (Thanh Hóa).

Ngày 30/9/2026, Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BGDĐT quy định về hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông. Quy định tạo cơ sở để nhà trường tổ chức các hoạt động phù hợp với nhu cầu, sở thích và sự phát triển năng lực của học sinh. Để triển khai hiệu quả, các cơ sở giáo dục cần chú trọng tính thiết thực của chương trình, công khai kế hoạch, kinh phí và bảo đảm điều kiện tổ chức.

Tổ chức hoạt động thiết thực, gắn với thực tiễn

Ông Nguyễn Văn Dương, Hiệu trưởng Trường PTNT TH&THCS Na Mèo (Thanh Hóa), đánh giá Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT là khung pháp lý để nhà trường chủ động tổ chức các nội dung giáo dục tăng cường, giúp học sinh được tiếp cận toàn diện những kiến thức, kỹ năng cần thiết.

Các nội dung này bao gồm giáo dục đạo đức, nhân cách, lý tưởng, trách nhiệm xã hội, lịch sử, ngoại ngữ, văn hóa, thể chất, thẩm mỹ; giáo dục pháp luật, an toàn giao thông; phòng, chống đuối nước, tai nạn thương tích; ứng phó với thiên tai, phòng tránh xâm hại trẻ em. Bên cạnh đó là các nội dung về khoa học, công nghệ, tin học, năng lực số, trí tuệ nhân tạo và những hoạt động trải nghiệm, thực hành giúp học sinh vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn.

Từ thực tiễn tại Trường THCS Phạm Văn Đồng (TP Huế), thầy Trần Công Nhật nhận định 85/2026/TT-BGDĐT có nhiều điểm phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Việc phân định rõ hoạt động giáo dục tăng cường không thu phí và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học mang tính tự nguyện, có thể thu phí, góp phần bảo đảm quyền lợi học sinh, tăng tính minh bạch trong các khoản thu, đồng thời tạo điều kiện để nhà trường tổ chức hoạt động phát triển năng lực, năng khiếu và sở thích của các em.

Những năm qua, Trường THCS Phạm Văn Đồng đã chủ động xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tế, khảo sát nhu cầu học sinh, công khai nội dung và kinh phí, bảo đảm tính tự nguyện đối với các hoạt động có thu phí. Nhà trường cũng phát huy nguồn lực sẵn có tại địa phương để tổ chức hoạt động trải nghiệm, thực hành, giúp học sinh vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

Chẳng hạn, với giáo dục lịch sử và văn hóa địa phương, trường chủ động kết nối với các bảo tàng, di tích trên địa bàn TP Huế để đề xuất chương trình tham quan, trải nghiệm miễn phí hoặc giảm phí vé cho học sinh; phối hợp với đơn vị quản lý di tích xây dựng nội dung phù hợp với chương trình học. Cách làm này mở rộng không gian học tập, đồng thời hạn chế gánh nặng chi phí cho phụ huynh.

Theo thầy Nhật, để duy trì thường xuyên những hoạt động như vậy, cần có cơ chế phối hợp rõ ràng và sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý, thay vì chỉ dựa vào sự vận động hay thiện chí của từng đơn vị.

Bảo đảm nguồn lực, công khai và quyền lựa chọn của học sinh

Để quy định mới được triển khai hiệu quả, thầy Trần Công Nhật cho rằng cần quan tâm bảo đảm nguồn lực tổ chức. Hoạt động giáo dục tăng cường không thu tiền người học là chủ trương cần thiết, song việc tổ chức vẫn cần kinh phí, cơ sở vật chất và công sức của giáo viên.

Thông tư đã quy định chế độ đối với giáo viên tham gia từng nhóm hoạt động. Theo thầy Nhật, nguồn kinh phí thực hiện, từ dự toán chi thường xuyên đến học liệu dùng chung và các nguồn hợp pháp khác, cần được hướng dẫn cụ thể, bảo đảm tính khả thi, nhất là với những trường còn khó khăn về điều kiện tổ chức.

Cùng với đó, ranh giới giữa hai nhóm hoạt động cần được hiểu và thực hiện thống nhất để các cơ sở giáo dục thuận lợi khi triển khai, tránh tình trạng đổi tên hoạt động nhằm thu tiền không đúng quy định. Việc thực hiện nghiêm quy định không ép buộc học sinh tham gia, không lấy sự tham gia làm căn cứ đánh giá, thi đua cũng là yêu cầu quan trọng để bảo đảm tính tự nguyện trên thực tế.

“Để Thông tư đi vào cuộc sống, rất cần sự đồng hành của cơ quan quản lý các cấp trong hướng dẫn chuyên môn, tháo gỡ khó khăn về kinh phí và bảo đảm chế độ cho giáo viên. Bởi một chính sách tốt không chỉ cần quy định rõ ràng mà còn phải có đủ điều kiện để thực hiện. Bảo đảm quyền lợi học sinh là mục tiêu, nhưng muốn đạt được mục tiêu ấy cũng không thể bỏ qua điều kiện thực tế của nhà trường và công sức của người thầy”, thầy Trần Công Nhật chia sẻ.

Ông Nguyễn Văn Dương thì lưu ý nội dung giáo dục cần bảo đảm tính liên thông, phù hợp với mục tiêu của Chương trình giáo dục phổ thông, có sự liên hệ và vận dụng nội dung các môn học, hoạt động giáo dục. Nhà trường cần ưu tiên hoạt động thực hành, trải nghiệm, tạo điều kiện để học sinh áp dụng kiến thức vào cuộc sống; vận dụng linh hoạt nguồn lực sẵn có và lực lượng hỗ trợ giáo dục từ xã hội, đồng thời bảo đảm an toàn cho người học.

Hiệu trưởng xây dựng phương án cụ thể, giải trình rõ thời lượng, đối tượng và nội dung khi đề xuất hoạt động tăng cường trên cơ sở tự nguyện của học sinh và phụ huynh. Kế hoạch, hình thức tổ chức phải được niêm yết công khai để phụ huynh, học sinh nắm rõ.

Cũng từ góc độ quản lý nhà trường, bà Trần Thị Bích Hạnh, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hạ Hòa (Phú Thọ), đề xuất các giải pháp triển khai quy định mới có hiệu quả tại cơ sở giáo dục.

Trước hết, cần thống nhất nhận thức và có hướng dẫn chuyên môn để các cơ sở giáo dục hiểu, thực hiện đúng quy định. Nhà trường cần khảo sát nhu cầu học sinh trước khi xây dựng kế hoạch; đồng thời xây dựng chương trình thực chất, không chạy theo số lượng hoạt động.

Bà Hạnh cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm nguồn lực, có cơ chế tài chính minh bạch, phát triển đội ngũ giáo viên và sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội. Trong quá trình tổ chức, nhà trường cần bảo đảm quyền lựa chọn, sức khỏe và sự công bằng của học sinh; đồng thời đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá hiệu quả.