Phát huy thành tựu về quốc phòng, an ninh trong 40 năm đổi mới

Trong đó, Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày tại đại hội đã khẳng định: "Độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước, môi trường hòa bình được giữ vững; chính trị-xã hội ổn định; quốc phòng, an ninh (QPAN), trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm; đối ngoại, hội nhập quốc tế được mở rộng, nâng tầm, đi vào chiều sâu"...

Những thành tựu về QPAN là điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế-xã hội và là cơ sở để đất nước vững bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Lữ đoàn Công binh 543 (Quân khu 2) huấn luyện bảo đảm vượt sông. Ảnh: TRƯỜNG DŨNG

Bước phát triển toàn diện về tư duy lý luận bảo vệ Tổ quốc

Trước hết, nhận thức lý luận của Đảng về bảo vệ Tổ quốc (BVTQ) có những bước phát triển, ngày càng toàn diện, đầy đủ hơn. Mục tiêu, nhiệm vụ BVTQ không chỉ là bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa (XHCN) mà còn bảo vệ công cuộc đổi mới, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bảo vệ lợi ích quốc gia-dân tộc, bảo vệ nền văn hóa dân tộc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định chính trị, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ “an ninh con người”, xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh để phát triển đất nước. Đảng ta nhấn mạnh, bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia-dân tộc lên trên hết, trước hết; đồng thời, bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ uy tín, vị thế quốc tế của đất nước, bảo vệ an ninh kinh tế, an ninh mạng, triệt tiêu các nhân tố gây mất ổn định chính trị từ bên trong...

Đảng xác định rõ, BVTQ bằng sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; sức mạnh tổng hợp của đất nước về chính trị, kinh tế, văn hóa, QPAN, đối ngoại, sức mạnh của cả hệ thống chính trị đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý tập trung, thống nhất của Nhà nước, sự đồng lòng, thống nhất về quyết tâm và ý chí của toàn dân. Trong đó, sức mạnh bên trong của đất nước, sức mạnh của chế độ chính trị, của nền kinh tế và tiềm lực quốc gia, sự trong sạch của đội ngũ cán bộ, đảng viên và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc là nhân tố quyết định. Lực lượng BVTQ là toàn dân, cả hệ thống chính trị, trong đó Quân đội nhân dân (QĐND) và Công an nhân dân (CAND) là nòng cốt.

Đại tướng Phan Văn Giang kiểm tra khu trưng bày của Bộ Quốc phòng tại Triển lãm thành tựu đất nước “80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc”, tháng 9-2025. Ảnh: VIỆT TRUNG

Thủ trưởng Bộ Quốc phòng kiểm tra cán bộ, chiến sĩ luyện tập diễu binh, diễu hành thực hiện nhiệm vụ A80, năm 2025. Ảnh: HUY SƠN HƯNG

Về phương thức BVTQ, chúng ta sử dụng tổng hợp và kết hợp chặt chẽ đấu tranh vũ trang và đấu tranh phi vũ trang; kết hợp giữa bảo vệ với xây dựng, lấy xây dựng để bảo vệ; coi trọng đấu tranh chống “diễn biến hòa bình” và phòng, chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ.

Nhận thức lý luận về bảo vệ an ninh quốc gia cũng có sự phát triển toàn diện. Xác định nguy cơ, thách thức đối với an ninh quốc gia gồm cả an ninh truyền thống và an ninh phi truyền thống, trên bộ, trên biển, trên không, vũ trụ và không gian mạng. Bảo vệ an ninh quốc gia bao gồm bảo vệ an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh văn hóa-tư tưởng, an ninh thông tin, an ninh tôn giáo, dân tộc, an ninh nông thôn, đô thị và các vùng chiến lược, an ninh lãnh thổ, an ninh mạng...

Đặc biệt, chúng ta đã chuyển từ xác định bạn-thù sang đối tác-đối tượng, trong đối tượng có đối tác và ngược lại. Đây là bước tiến quan trọng về nhận thức, tư duy lý luận. Theo đó, những ai tôn trọng lợi ích quốc gia-dân tộc, độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam; sẵn sàng hợp tác bình đẳng, cùng có lợi, cùng phát triển với Việt Nam đều là đối tác. Bất kỳ thế lực nào có âm mưu, hành động chống phá sự nghiệp xây dựng và BVTQ của ta đều là đối tượng. Không những thế, Đảng ta đã tiếp cận vấn đề đối tác-đối tượng rất biện chứng, linh hoạt: Trong mỗi đối tác có thể tồn tại những mặt mâu thuẫn với lợi ích quốc gia-dân tộc cần đấu tranh; trong mỗi đối tượng có thể có những mặt cần tranh thủ, hợp tác, thuyết phục, chuyển hóa. Theo tinh thần đó, Việt Nam đã nỗ lực thúc đẩy hợp tác, giảm bất đồng, kiểm soát xung đột nhằm đạt được lợi ích cao nhất cho sự nghiệp xây dựng và BVTQ.

Đảng ta cũng đã hoàn thiện tư duy chiến lược về BVTQ từ sớm, từ xa, có kế sách ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột, chú trọng giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế; nâng cao năng lực dự báo chiến lược, giữ vững thế chủ động chiến lược... Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XIII về Chiến lược BVTQ trong tình hình mới đã chỉ rõ: Kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và BVTQ. Tăng cường đầu tư thích đáng xây dựng nền quốc phòng toàn dân (QPTD), nền an ninh nhân dân (ANND) và xây dựng LLVT nhân dân, đáp ứng yêu cầu BVTQ từ sớm, từ xa, giữ nước từ khi nước chưa nguy; tuyệt đối không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống. Đảng chủ trương làm cho đất nước ngày càng mạnh lên để tạo sức mạnh răn đe, ngăn chặn, dập tắt mọi ý đồ, hành động của đối phương từ sớm, từ xa. Trong đó, phải đặc biệt chú trọng xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc, lấy “yên dân” là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của sự nghiệp xây dựng và BVTQ; xây dựng LLVT nhân dân vững mạnh, làm nòng cốt trong sự nghiệp BVTQ.

Lực lượng pháo binh của Quân đoàn 12 thực hành bắn đạn thật. Ảnh: TUẤN DŨNG

Các đoàn khách tham quan khu trưng bày trang bị, khí tài hiện đại của Quân đội nhân dân Việt Nam tại Triển lãm thành tựu đất nước “80 năm hành trình Độc lập-Tự do-Hạnh phúc”, tháng 9-2025. Ảnh: TUẤN HUY

Nhiều thành tựu nổi bật về quốc phòng, an ninh

Từ sự phát triển nhận thức, tư duy của Đảng về BVTQ với đường lối lãnh đạo đúng đắn, triển khai thực hiện linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tiễn, sáng tạo, hiệu quả, nước ta đã bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN trong bối cảnh tình hình thế giới 4 thập kỷ qua có rất nhiều biến động phức tạp. Đây là việc hệ trọng hàng đầu mà không phải quốc gia nào cũng làm được.

Thành tựu cơ bản, bao trùm về QPAN trong 40 năm đổi mới là nước ta đã bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, lợi ích quốc gia-dân tộc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ XHCN; giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội. Các mục tiêu, nhiệm vụ BVTQ được thực hiện tốt; phát huy được sức mạnh tổng hợp, vai trò, trách nhiệm của tất cả các lực lượng, của mọi tổ chức và toàn dân đối với sự nghiệp BVTQ.

Các cơ quan tham mưu chiến lược chủ động nắm chắc, đánh giá, dự báo sát, đúng tình hình để tham mưu với Đảng, Nhà nước các chủ trương, giải pháp bảo vệ lợi ích, an ninh quốc gia và nâng cao vị thế, uy tín của đất nước; hoàn thiện quan điểm, đường lối, chính sách BVTQ trong tình hình mới. Đặc biệt, 10 năm gần đây, nước ta đã xây dựng và triển khai thực hiện toàn diện, đồng bộ Chiến lược BVTQ, Chiến lược quốc phòng, Chiến lược quân sự, Chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia, Chiến lược bảo vệ biên giới quốc gia, Chiến lược BVTQ trên không gian mạng, Chiến lược an ninh mạng quốc gia và các chiến lược QPAN khác. Tổ chức tốt công tác bảo vệ an ninh chính trị; an ninh kinh tế được bảo đảm; an ninh văn hóa, an ninh thông tin truyền thông, an ninh mạng được tăng cường; chủ động đấu tranh kịp thời, hiệu quả, từng bước đẩy lùi các loại tội phạm...

Thế trận QPTD, thế trận ANND được xây dựng, củng cố ngày càng vững chắc; việc kết hợp thế trận QPTD với thế trận ANND được triển khai đồng bộ và có bước phát triển mới. Xây dựng "thế trận lòng dân" trong nền QPTD, nền ANND ngày càng được chú trọng.

Việc xây dựng LLVT nhân dân luôn được quan tâm đúng mức, trong đó tập trung xây dựng QĐND và CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, một số quân chủng, binh chủng, lực lượng tiến thẳng lên hiện đại; tổ chức, biên chế theo hướng “tinh, gọn, mạnh, hoạt động linh hoạt, hiệu lực, hiệu quả”, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới, thực sự là lực lượng nòng cốt trong sự nghiệp BVTQ. Lực lượng dự bị động viên được xây dựng hùng hậu, chất lượng tổng hợp ngày càng cao; dân quân tự vệ được xây dựng vững mạnh, rộng khắp, coi trọng chất lượng.

Nước ta thực hiện ngày càng tốt hơn việc kết hợp phát triển kinh tế-xã hội với củng cố QPAN và đối ngoại. Công nghiệp QPAN phát triển mạnh mẽ, từng bước tự chủ vũ khí, trang bị cho LLVT và đến nay đã nghiên cứu, sản xuất được một số loại vũ khí, trang bị hiện đại. Kinh tế-xã hội đất nước phát triển đã tạo điều kiện tăng cường tiềm lực QPAN, khả năng dự trữ, huy động cơ sở vật chất cho nhiệm vụ BVTQ.

Thực hiện thắng lợi Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới

Những thành tựu trong 40 năm đổi mới đã tạo thuận lợi để nước ta bước vào kỷ nguyên phát triển mới. Tuy nhiên, những năm tới, dự báo tình hình thế giới, khu vực vẫn diễn biến hết sức phức tạp, khó lường; sự nghiệp xây dựng và BVTQ Việt Nam XHCN tiếp tục đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ QPAN, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân phải quán triệt sâu sắc đường lối, chủ trương đã được Đại hội lần thứ XIV của Đảng xác định và Nghị quyết Trung ương 8 khóa XIII về Chiến lược BVTQ trong tình hình mới.

Đặc biệt, phải thấu suốt và thực hiện đúng quan điểm chỉ đạo tăng cường QPAN và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên. Tập trung xây dựng nền QPTD, thế trận QPTD gắn với nền ANND, thế trận ANND, xây dựng "thế trận lòng dân" vững chắc; bảo đảm giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước; chủ động ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa, giữ nước từ khi nước chưa nguy; kiên quyết, kiên trì bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội; củng cố, tăng cường sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc kết hợp với sức mạnh thời đại, tạo thành sức mạnh tổng hợp trong sự nghiệp xây dựng và BVTQ giai đoạn mới.

Trong quá trình phát triển đất nước, phải luôn coi trọng củng cố, tăng cường sức mạnh QPAN. Phấn đấu xây dựng QĐND, CAND cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; phát triển nền công nghiệp QPAN chủ động, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại. Chủ động nghiên cứu, đánh giá, dự báo đúng tình hình, kịp thời có chủ trương, đối sách xử lý tốt các tình huống, không để bị động, bất ngờ, không để mâu thuẫn, tranh chấp phát triển thành xung đột vũ trang, chiến tranh; bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia-dân tộc. Có giải pháp hiệu quả nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và khả năng huy động nguồn lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, ứng phó thắng lợi mọi tình huống QPAN, bảo vệ vững chắc Tổ quốc và an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội để đất nước vững bước phát triển hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc như Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã xác định.

Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng xác định nội dung cơ bản về QPAN và đối ngoại: Giữ vững môi trường hòa bình, ổn định là điều kiện tiên quyết để phát triển. Phải tiếp tục củng cố QPAN; xây dựng LLVT nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; chủ động nắm chắc tình hình; nâng cao năng lực dự báo, phòng ngừa, xử lý kịp thời các tình huống; kiên quyết không để bị động, bất ngờ. Đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong bảo đảm lợi ích quốc gia-dân tộc; kiên định độc lập, tự chủ; chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế; tận dụng hiệu quả cơ hội hợp tác; đưa các quan hệ đối tác đi vào chiều sâu, thực chất; kết hợp chặt chẽ đối ngoại với QPAN và phát triển kinh tế; giữ vững nguyên tắc nhưng mềm dẻo, linh hoạt về sách lược. An ninh trong giai đoạn mới không chỉ là an ninh biên giới, lãnh thổ mà còn là an ninh chế độ, an ninh văn hóa-tư tưởng, an ninh kinh tế, an ninh tài chính, an ninh dữ liệu, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực... Vì vậy, phát triển bền vững và tự chủ chiến lược phải đặt trong tổng thể nhiệm vụ BVTQ từ sớm, từ xa, từ cơ sở, từ nơi xuất phát.