Phát huy thiết chế văn hóa, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho bộ đội

Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng biểu diễn văn nghệ phục vụ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân khu vực biên giới huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước (nay là xã Tân Tiến, tỉnh Đồng Nai). Ảnh: Tú Trịnh

Thiết chế văn hóa là môi trường tổng hợp của giáo dục, rèn luyện, lan tỏa giá trị; nơi mỗi quân nhân được trải nghiệm, trưởng thành và khẳng định chính mình. Hệ thống thiết chế văn hóa trong Bộ đội Biên phòng thời gian qua được kiện toàn theo hướng đồng bộ, hiệu quả, hiện đại, gắn với đặc thù nhiệm vụ của từng địa bàn, đơn vị. Từ phòng Hồ Chí Minh, thư viện và phòng đọc, tủ sách pháp luật, sân thể thao, câu lạc bộ văn nghệ, phòng truyền thống đến các mô hình sáng tạo như “Tổ 3 người”, “Ba lô sách”, “Tủ sách thao trường”, “Góc văn hóa dân tộc”, “Câu lạc bộ pháp luật cộng đồng biên giới”... đều thực sự trở thành hạt nhân văn hóa tinh thần, góp phần hình thành bản lĩnh, phong cách của quân nhân Bộ đội Biên phòng thời kỳ mới.

Từ chủ trương chung, nhiều đơn vị đã cụ thể hóa bằng mô hình, cách làm sáng tạo, như tại Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang, hệ thống thiết chế văn hóa được tổ chức bài bản từ cấp đồn Biên phòng đến Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh. Không gian thư viện, phòng đọc với hàng nghìn đầu sách chuyên ngành; sinh hoạt chuyên đề giới thiệu sách định kỳ; mô hình đọc sách trong giờ giải lao trên thao trường; câu lạc bộ văn nghệ kết nối quân dân... góp phần tạo môi trường rèn luyện toàn diện. Thượng tá Nguyễn Di Khải, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang khẳng định: “Chúng tôi coi thiết chế văn hóa là không gian sống tinh thần của bộ đội. Khi cán bộ, chiến sĩ có điểm tựa, có nơi để nuôi dưỡng giá trị sống, rèn kỹ năng và khơi dậy niềm tin, thì họ sẽ yên tâm bám trụ, gắn bó và trưởng thành cùng đơn vị”.

Mỗi đơn vị, mỗi tuyến biên giới lại có cách làm riêng, phù hợp với điều kiện địa bàn, duy trì linh hoạt và đa dạng phương thức chăm lo đời sống văn hóa tinh thần như: văn nghệ, thể dục, thể thao, trò chơi dân gian, giao lưu quân dân, hành quân dã ngoại kết hợp tuyên truyền pháp luật..., tạo thành chuỗi hoạt động văn hóa đồng bộ. Song song với đó là các chế độ thông báo thời sự, chính trị, đối thoại dân chủ, sinh hoạt chuyên đề; các mô hình “Tổ 3 người”, “Tổ tư vấn tâm lý, pháp luật quân nhân”, “Ngày Chính trị và văn hóa tinh thần”, “Mỗi tuần một câu hỏi, một đáp án”... góp phần nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin, làm chủ tư tưởng và bồi dưỡng “sức đề kháng tinh thần” trước tác động tiêu cực của thông tin xã hội.

Tại Đồn Biên phòng Nậm Nhừ, Bộ đội Biên phòng tỉnh Điện Biên, việc xây dựng thiết chế văn hóa được thực hiện theo phương châm “Gọn, cơ động, linh hoạt, gần bộ đội”. Phòng Hồ Chí Minh kiêm phòng đọc; góc văn hóa dân tộc gắn với không gian trưng bày nhạc cụ, trang phục truyền thống; tủ sách pháp luật được bố trí cạnh phòng trực để bộ đội dễ tra cứu; không gian sinh hoạt chung được tận dụng làm sân khấu mini phục vụ sinh hoạt chính trị, văn hóa tinh thần mỗi tuần. Thiếu tá Đỗ Xuân Điềm, Chính trị viên Đồn Biên phòng Nậm Nhừ cho biết: “Ứng dụng công nghệ chỉ là nội dung hỗ trợ, điều cốt lõi vẫn là tạo dựng môi trường văn hóa tích cực cho bộ đội ngay tại đơn vị. Một buổi đọc sách chung đôi khi giá trị hơn cả buổi sinh hoạt hội trường”.

Cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn Huấn luyện - Cơ động, Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang cùng nhau đọc sách báo, chia sẻ thông tin, kiến thức sau giờ huấn luyện. Ảnh: Di Khải

Không chỉ cán bộ chủ trì, mà ngay cả quân nhân trẻ cũng cảm nhận rõ giá trị của đời sống văn hóa tinh thần. Hạ sĩ Y Pha A Yun, chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn Huấn luyện - Cơ động, Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk tâm sự: “Được đơn vị tổ chức sinh nhật cùng đồng đội giữa rừng biên giới, rồi cùng nhau đọc sách, xem thời sự buổi tối, tôi thấy như có gia đình thứ hai. Điều đó giúp tôi vượt qua nỗi nhớ nhà, tự tin hơn và quyết tâm phấn đấu tốt hơn”. Những cảm xúc mộc mạc đó phản ánh sinh động sức mạnh của môi trường văn hóa quân sự nhân văn, ấm áp, làm điểm tựa tinh thần vững chãi cho bộ đội.

Việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động thiết chế văn hóa cũng được tiến hành hợp lý, có trọng tâm: ứng dụng hệ thống giao ban trực tuyến; khai thác thư viện số nội bộ; tra cứu tài liệu chuyên ngành qua thiết bị di động; xây dựng cơ sở dữ liệu số phục vụ công tác tuyên huấn... nhưng không làm thay đổi bản chất của môi trường văn hóa quân sự truyền thống. Công nghệ đóng vai trò bổ trợ, nhằm nâng cao khả năng tiếp cận tri thức, tạo thuận lợi cho học tập, nâng cao trình độ cán bộ, chiến sĩ.

Đáng lưu ý, hoạt động văn hóa luôn gắn chặt với nhiệm vụ dân vận, tuyên truyền đặc biệt, xây dựng thế trận lòng dân ở khu vực biên giới. Các mô hình như giao lưu văn nghệ quân dân, chiếu phim lưu động phục vụ đồng bào, hướng dẫn pháp luật cộng đồng, kết nghĩa cụm dân cư, hỗ trợ an sinh xã hội, chăm lo Tết cho hộ gia đình khó khăn... Qua đó, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng trở nên gần gũi, tin cậy, trở thành “điểm tựa” tinh thần vững chắc cho nhân dân.

Từ thực tiễn có thể khẳng định, thiết chế văn hóa là nền tảng tạo sức mạnh tinh thần cho Bộ đội Biên phòng, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng, củng cố niềm tin và ý chí quyết tâm. Khi sức mạnh quân sự đi đôi với sức mạnh văn hóa, lực lượng sẽ vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ, xứng đáng là lực lượng nòng cốt, chuyên trách bảo vệ biên cương Tổ quốc.

Thanh Xuân