Phát huy vai trò của cơ sở trong thu dung học viên trốn cai nghiện

Thu dung học viên trốn - yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn

Cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện là một trong những nhiệm vụ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chiến lược phòng, chống và giảm cầu ma túy. Đây không chỉ là giải pháp giúp người nghiện từ bỏ ma túy mà còn là “hàng rào” ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa, góp phần bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và sự phát triển bền vững của địa phương.

Thực hiện chủ trương thống nhất quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy theo mô hình mới, Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Sơn La (đơn vị trực thuộc Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy) Công an tỉnh đã nhanh chóng tiếp cận, tiếp quản và triển khai toàn diện các nhiệm vụ được giao. Quá trình này không chỉ đặt ra yêu cầu ổn định tổ chức, duy trì hoạt động thường xuyên mà còn đòi hỏi giải quyết triệt để những tồn tại kéo dài từ giai đoạn trước khi lực lượng công an tiếp nhận quản lý.

Hơn 300 học viên tại Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Sơn La tham dự phiên tòa lưu động xét xử về ma túy.

Một trong những nhiệm vụ khó khăn, phức tạp nhất là việc rà soát, xác minh và thu dung 143 học viên đã bỏ trốn khỏi Cơ sở cai nghiện ma túy trước thời điểm bàn giao về lực lượng công an. Đây là những trường hợp không chấp hành quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính của Tòa án nhân dân, tiềm ẩn nguy cơ cao tái nghiện, vi phạm pháp luật, gây mất an ninh trật tự tại địa bàn cư trú.

Trước thực trạng đó, Cơ sở cai nghiện ma túy đã chủ động tham mưu lãnh đạo Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Ban Giám đốc Công an tỉnh Sơn La ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, yêu cầu công an cấp xã phối hợp chặt chẽ với Cơ sở cai nghiện và chính quyền địa phương tổ chức rà soát, xác minh, truy tìm, vận động, đưa số học viên trốn quay trở lại tiếp tục cai nghiện theo đúng quy định của pháp luật.

Triển khai đồng bộ các giải pháp xác minh, thu dung và thanh loại học viên bỏ trốn.

Mục tiêu được xác định rõ ràng: phấn đấu thu dung tối đa số học viên đủ điều kiện quay lại Cơ sở cai nghiện; đồng thời thực hiện thanh loại hồ sơ đúng trình tự, thủ tục pháp luật đối với các trường hợp đủ căn cứ, bảo đảm kỷ cương, tính nghiêm minh của pháp luật và tác dụng giáo dục, phòng ngừa chung.

Phát huy vai trò cơ sở

Để công tác thu dung, thanh loại đạt hiệu quả thực chất, Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Sơn La xác định rõ phương châm hành động: khẩn trương, linh hoạt, dựa vào cơ sở. Trong đó, vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và công an cấp xã - lực lượng gần dân, sát dân, nắm chắc địa bàn - được đề cao hơn bao giờ hết.

Quy trình xác minh được triển khai đồng bộ, toàn diện thông qua nhiều kênh thông tin: mối quan hệ nhân thân, bạn bè, thói quen sinh hoạt, lịch sử hành vi và các địa điểm từng cư trú của học viên trốn. Trên cơ sở đó, lực lượng công an xã phối hợp với Cơ sở cai nghiện ma túy xây dựng phương án tiếp cận phù hợp với từng trường hợp cụ thể, bảo đảm vừa đúng pháp luật, vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Phát huy vai trò của cơ sở trong việc rà soát, xác minh và vận động các học viên đi cai nghiện trên địa bàn.

Đáng chú ý, bên cạnh các biện pháp nghiệp vụ, công tác này còn thể hiện rõ tính nhân văn. Lực lượng chức năng chú trọng tuyên truyền, vận động, cảm hóa, giáo dục; trực tiếp gặp gỡ, trao đổi, giải thích cho người thân và bản thân học viên hiểu đầy đủ, chính xác quy định của pháp luật, quyền và nghĩa vụ khi chấp hành quyết định cai nghiện bắt buộc. Nhờ đó, nhiều trường hợp đã tự giác quay trở lại Cơ sở cai nghiện để tiếp tục thực hiện quy trình cai nghiện theo quy định.

Để bảo đảm tính nghiêm túc và khả thi, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã tham mưu Ban Giám đốc Công an tỉnh Sơn La ban hành 3 văn bản chỉ đạo, đôn đốc, trong đó đề ra chỉ tiêu, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể gắn với phương châm “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả, rõ trách nhiệm”. Cùng với đó, là cơ chế thi đua, khen thưởng, kỷ luật rõ ràng đối với tập thể, cá nhân và người đứng đầu, thể hiện quyết tâm cao, không để sót lọt các trường hợp vi phạm, không để hồ sơ tồn đọng kéo dài.

Nhờ sự chỉ đạo quyết liệt và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các lực lượng, công tác thu dung, xác minh và thanh loại học viên trốn đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận. Tính đến ngày 21/01/2026, lực lượng chức năng đã thu dung, xác minh và thanh loại được 62/143 trường hợp; trong đó, 39 học viên trốn đã quay trở lại tiếp tục quy trình cai nghiện, 23 trường hợp được xác minh, làm rõ và thanh loại hồ sơ theo đúng quy định pháp luật.

Mở phiên tòa lưu động xét xử về ma túy nhằm răn đe, phòng ngừa chung.

Một điểm nhấn quan trọng trong đợt cao điểm này là công tác “thanh loại” được thực hiện chặt chẽ, nghiêm minh, đúng trình tự, thủ tục, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Việc thanh loại không đơn thuần là loại khỏi danh sách truy tìm mà phải có căn cứ pháp lý vững chắc. Cụ thể, đối với học viên đã mất, công an cấp xã phải cung cấp trích lục khai tử để làm căn cứ đình chỉ theo quy định. Đối với học viên bỏ trốn và phạm tội mới, bị Tòa án tuyên phạt tù không hưởng án treo, thời gian chấp hành án phạt tù được tính để miễn chấp hành thời gian cai nghiện còn lại, với điều kiện phải thu thập đầy đủ bản án hoặc giấy chứng nhận chấp hành xong án phạt tù.

Với sự chỉ đạo sát sao của Ban Giám đốc Công an tỉnh Sơn La, sự hướng dẫn nghiệp vụ bài bản của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy và tinh thần trách nhiệm cao của lực lượng công an cấp xã, công tác thu dung, thanh loại học viên trốn tại Cơ sở cai nghiện ma túy tỉnh Sơn La đã và đang đạt được những kết quả quan trọng.

Với tinh thần tập trung, quyết liệt trong thời gian tới, công tác này được kỳ vọng sẽ hoàn thành xuất sắc mục tiêu đề ra, góp phần làm trong sạch địa bàn, giữ vững an ninh trật tự, đồng thời mở ra cơ hội làm lại cuộc đời cho những người lầm lỡ, giúp họ hướng thiện, sống có ích cho gia đình và xã hội.

Xuân Lâm - Phòng PC04, Công an tỉnh Sơn La