Phát triển hệ máy quang phổ dải rộng tại Đài thiên văn Quy Nhơn

Hội thảo nằm trong khuôn khổ đề tài khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo hệ máy quang phổ dải rộng đa chức năng phục vụ nghiên cứu và đào tạo tại Đài thiên văn Quy Nhơn”.

Hệ thống kính thiên văn CDK600 tại Đài thiên văn Quy Nhơn. Ảnh: Ngọc Hóa

Đây là dịp để nhóm nghiên cứu báo cáo kết quả triển khai, đánh giá khả năng vận hành, tích hợp thiết bị với kính thiên văn hiện có và đề xuất hướng hoàn thiện trong thời gian tới.

Tại hội thảo, chủ nhiệm đề tài trình bày kết quả đánh giá hệ thống kính thiên văn CDK600 tại Đài thiên văn Quy Nhơn và quá trình thiết kế, chế tạo máy quang phổ theo kiến trúc mô-đun.

Thiết kế này cho phép tháo lắp linh hoạt các bộ phận, đáp ứng yêu cầu về khối lượng thiết bị và sự khác biệt giữa các cảm biến, đồng thời hướng đến khả năng khảo sát nhiều dải sóng.

Kết quả thử nghiệm cho thấy, nguyên mẫu máy quang phổ đạt độ phân giải khoảng 20.000, vượt mục tiêu đề ra là trên 18.000. Thiết bị đã được thử nghiệm quan sát sao Mộc, ghi nhận đặc điểm vạch quang phổ liên quan đến hiệu ứng Doppler để tính toán vận tốc tự quay của hành tinh; đồng thời thu nhận tín hiệu quang phổ từ sao chổi C2025 R3, phục vụ phân tích các dải phát xạ phân tử carbon.

Các kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng ứng dụng của hệ máy trong nghiên cứu thiên văn, phân tích đặc tính vật lý của các thiên thể và xử lý dữ liệu quan sát. Tuy nhiên, thiết bị cần tiếp tục được hoàn thiện, kiểm chứng và xây dựng quy trình vận hành, hiệu chuẩn, bảo dưỡng phù hợp.

Cũng tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về khả năng tích hợp hệ máy với kính thiên văn CDK600; phạm vi khai thác ở các dải sóng tử ngoại, khả kiến và hồng ngoại gần cũng như yêu cầu đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và xử lý dữ liệu.

Các nhà khoa học đồng thời đề xuất những nội dung nghiên cứu, thực hành và hình thức hợp tác giữa Trung tâm Khám phá khoa học và Đổi mới sáng tạo với các viện, trường nhằm khai thác hiệu quả thiết bị.

Hệ máy quang phổ dải rộng đa chức năng phục vụ nghiên cứu và đào tạo tại Đài thiên văn Quy Nhơn. Ảnh: Ngọc Hóa

Thông qua hội thảo, Trung tâm Khám phá khoa học và Đổi mới sáng tạo hướng đến hoàn thiện và nâng cao khả năng làm chủ công nghệ, từng bước đưa hệ máy vào phục vụ nghiên cứu, đào tạo.

Qua đó, phát huy hiệu quả cơ sở vật chất tại Đài thiên văn Quy Nhơn, tạo điều kiện để học sinh, sinh viên và người học tiếp cận thiết bị, tham gia quan sát và làm việc với dữ liệu khoa học thực tế.