Phát triển nghệ thuật tác chiến phòng không, không quân trong điều kiện mới - Bài 1: Nâng cao khả năng trinh sát, phát hiện

Nhiệm vụ trọng tâm hiện nay của Quân chủng PK-KQ là quản lý và bảo vệ vững chắc vùng trời Tổ quốc; luôn ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao, đánh bại mọi cuộc tiến công hỏa lực đường không của đối phương, bảo vệ an toàn các mục tiêu trọng yếu của quốc gia; không để bị động, bất ngờ, lỡ thời cơ trước các tình huống trên không. Xuất phát từ yêu cầu đó, việc nâng cao năng lực nghiên cứu, dự báo, trinh sát, phát hiện từ sớm, từ xa trong mọi điều kiện đang được Quân chủng tổ chức triển khai bài bản, đồng bộ.

Hệ thống ra-đa cảnh giới của Quân chủng Phòng không-Không quân được bố trí liên hoàn, bảo đảm phát hiện, thông báo mục tiêu trên không từ sớm, từ xa. Ảnh: ĐỨC LƯU

Nắm chắc đối tượng tác chiến là nền tảng quan trọng để Quân chủng PK-KQ hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ bảo vệ vững chắc bầu trời Tổ quốc. Trung tướng Vũ Hồng Sơn, Tư lệnh Quân chủng PK-KQ nhấn mạnh: Thực tiễn đã chứng minh, kết quả của một cuộc chiến tranh, thậm chí cục diện chiến tranh, có thể được quyết định bởi tác chiến đường không với sự hỗ trợ của các hoạt động tác chiến khác. Vì vậy, ngay từ thời bình, phải đặc biệt coi trọng việc nghiên cứu, nắm chắc âm mưu, thủ đoạn, tính năng kỹ thuật, khả năng tác chiến của các loại vũ khí, trang bị; kịp thời đánh giá những thay đổi về đối tượng tác chiến, hình thái chiến tranh, phương thức và thủ đoạn tiến công hỏa lực đường không. Trên cơ sở đó, chủ động củng cố, điều chỉnh thế bố trí lực lượng PK-KQ trên từng hướng chiến trường và trên phạm vi cả nước phù hợp với tình hình mới, nhất là trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Hệ thống ra-đa cảnh giới của Quân chủng Phòng không-Không quân được bố trí liên hoàn, bảo đảm phát hiện, thông báo mục tiêu trên không từ sớm, từ xa. Ảnh: ĐỨC LƯU

Để nâng cao chất lượng nghiên cứu đối tượng tác chiến, hiện nay, Quân chủng PK-KQ đã thành lập ban nghiên cứu địch các cấp. Các ban này có nhiệm vụ thường xuyên theo dõi, thu thập, phân tích tình hình; nắm chắc âm mưu, thủ đoạn, phương thức tác chiến của đối phương; dự báo xu hướng phát triển của các phương tiện tiến công đường không; rà soát, bổ sung, hoàn thiện cách đánh, cụ thể hóa vào các văn kiện tác chiến, phương án chiến đấu sát với yêu cầu nhiệm vụ và thực tiễn chiến trường. Đại tá Đỗ Xuân Thắng, Phó sư đoàn trưởng, Tham mưu trưởng Sư đoàn 361 cho biết: Ban nghiên cứu địch của Sư đoàn do Sư đoàn trưởng làm trưởng ban, có nhiệm vụ thu thập thông tin trên không, trên biển, mặt đất trong khu vực bằng nhiều nguồn tin khác nhau; kết luận tình hình, dự báo hoạt động của đối phương trong thời gian tới và đề xuất các biện pháp đối phó hiệu quả.

Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, nhất là những năm gần đây, nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu và quản lý vùng trời được Đảng, Nhà nước và Quân đội đặc biệt quan tâm, giao trọng trách cho Bộ đội PK-KQ. Để bảo vệ vững chắc bầu trời Tổ quốc, không để bị động, bất ngờ trước các tình huống trên không, nhiệm vụ trinh sát, phát hiện địch từ sớm, từ xa có ý nghĩa then chốt. Trong thời bình, đó là công tác tổ chức, giám sát, quản lý và điều phối các hoạt động bay, bảo đảm an ninh, an toàn cho hàng không quân sự và dân dụng, đồng thời sử dụng hiệu quả không phận quốc gia. Trong thời chiến, giành và giữ quyền làm chủ trên không là nhiệm vụ có ý nghĩa quyết định, tác động trực tiếp đến kết quả của toàn bộ chiến cục.

Hệ thống ra-đa cảnh giới của Quân chủng Phòng không-Không quân được bố trí liên hoàn, bảo đảm phát hiện, thông báo mục tiêu trên không từ sớm, từ xa. Ảnh: ĐỨC LƯU

Đại tá Trần Ngọc Sơn, Trưởng phòng Khoa học quân sự, Bộ Tham mưu Quân chủng PK-KQ dẫn chứng: Trong Chiến dịch Phòng không Hà Nội-Hải Phòng cuối năm 1972, Đại đội Radar 45, Trung đoàn 291 đã phát hiện sớm máy bay B-52 của không quân Mỹ bay vào đánh phá Hà Nội trước 35 phút, tạo điều kiện để quân và dân ta chủ động bước vào chiến đấu, bắn rơi nhiều máy bay ném bom chiến lược trên bầu trời miền Bắc. Từ thực tiễn chiến đấu và những bài học rút ra qua các cuộc chiến tranh, xung đột quân sự gần đây trên thế giới và trong khu vực, có thể khẳng định rằng, trong cả thời bình và thời chiến, nhiệm vụ trinh sát, phát hiện sớm các mục tiêu trên không luôn là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm của Quân chủng.

Thực hiện nhiệm vụ đó, các đơn vị trong Quân chủng đã tăng cường huấn luyện kíp chiến đấu sở chỉ huy các cấp, kíp đài ra-đa, lực lượng quan sát mắt, đài quan sát phòng không, nâng cao khả năng phát hiện, thông báo mục tiêu, nhất là trong điều kiện chiến đấu phức tạp, mục tiêu bay thấp và cực thấp. Đồng thời, chú trọng nâng cao trình độ làm chủ vũ khí, khí tài, trang bị hiện có, đặc biệt các trang bị mới, cải tiến; tăng cường hiệp đồng với hàng không dân dụng và các lực lượng trinh sát khác nhằm nâng cao hiệu quả quan sát, phát hiện, quản lý mục tiêu trên không.

Hiện nay, Quân chủng được trang bị nhiều tổ hợp tự động trinh sát, phát hiện, theo dõi và chế áp UAV; các đài ra-đa 3D thế hệ mới; hệ thống camera ảnh nhiệt phát hiện, nhận dạng từ xa cùng một số thiết bị chế áp điện tử cầm tay. Trước sự phát triển nhanh chóng của khoa học quân sự, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu và quản lý vùng trời, Quân chủng tiếp tục nghiên cứu, chế tạo, đầu tư mua sắm các loại khí tài trinh sát hiện đại; đồng thời hoàn chỉnh, bổ sung hệ thống trinh sát, cảnh giới quốc gia, xây dựng hệ thống thông tin đa kênh trong cảnh giới phòng không, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và tự động hóa nhằm nâng cao tốc độ, hiệu quả thu thập, xử lý thông tin tại sở chỉ huy các cấp. Trong điều kiện hiện nay, việc xây dựng phương án phối hợp chặt chẽ giữa trinh sát trên không với trinh sát trên biển, trinh sát mặt đất và trinh sát kỹ thuật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Cùng với đó, tăng cường hợp tác quốc tế trong thu thập, xử lý, quản lý thông tin và dự báo tình huống, chủ động ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống.

Hệ thống ra-đa cảnh giới của Quân chủng Phòng không-Không quân được bố trí liên hoàn, bảo đảm phát hiện, thông báo mục tiêu trên không từ sớm, từ xa. Ảnh: ĐỨC LƯU

Trên cơ sở nghiên cứu, dự báo tình hình, những năm qua, Quân chủng PK-KQ đã tập trung điều chỉnh thế trận phòng không, không quân; đầu tư phát triển vũ khí, trang bị kỹ thuật phù hợp với khả năng và điều kiện thực tế. Lực lượng trinh sát phòng không, nòng cốt là lực lượng ra-đa, đã xây dựng trường ra-đa liên hoàn, khép kín, bảo đảm bao phủ các dải độ cao, vươn xa, có hệ số bội chồng lớn, đáp ứng yêu cầu trinh sát, phát hiện sớm, thông báo kịp thời cho các đơn vị hỏa lực đánh chặn, tiêu diệt mục tiêu.

Qua khảo sát tại Trạm Radar 53, Trung đoàn 293; Trung đoàn 64; Tiểu đoàn 61, Trung đoàn 236; Đại đội 73, Trung đoàn 280 thuộc Sư đoàn 361 và Sở chỉ huy Trung đoàn Không quân 927, Sư đoàn 371 cho thấy, các đơn vị đều đang sử dụng hệ thống cảnh giới và bảo vệ vùng trời quốc gia. Hệ thống này cho phép tự động thu thập, xử lý, hợp nhất thông tin từ ra-đa quân sự, ra-đa hàng không dân dụng và các nguồn dữ liệu khác, hình thành bức tranh tình huống trên không tổng thể, thống nhất trên phạm vi toàn quốc; đồng thời hỗ trợ tác chiến cho sở chỉ huy các đơn vị hỏa lực cấp dưới, cung cấp thông tin đã được nhận dạng theo thời gian thực.

Tìm bắt mục tiêu trên đài điều khiển trong diễn tập các phân đội phòng không. Ảnh: ĐỨC LƯU

Theo Đại tá Ninh Hướng Dương, Trưởng phòng Quản lý vùng trời, Bộ Tham mưu Quân chủng PK-KQ, hiện nay Quân chủng quản lý vùng trời trên diện tích gần 1,6 triệu km², bao gồm vùng trời trên đất liền, lãnh hải, các đảo và vùng đặc quyền kinh tế. Để hoàn thành tốt nhiệm vụ, Quân chủng tổ chức, bố trí lực lượng trinh sát theo dõi địa bàn được phân công, bảo đảm phát hiện, thông báo mục tiêu trên không từ sớm, từ xa.

Trung tướng Vũ Hồng Sơn khẳng định: Trên cơ sở nghiên cứu, đề xuất với Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, thời gian qua, Quân chủng từng bước điều chỉnh lực lượng PK-KQ theo thế đánh liên hoàn, rộng khắp, có chiều sâu, đủ khả năng đánh địch từ xa đến gần, trên mọi dải độ cao, ở tất cả các hướng. Đối với lực lượng không quân, việc bố trí luôn gắn chặt với hệ thống sân bay cơ bản, sân bay dự bị, sân bay dã chiến trên từng chiến trường, mang tính chiến lược lâu dài. Trên cơ sở phương án tác chiến cơ bản, yêu cầu bảo vệ mục tiêu, khả năng cơ động và hiệp đồng với các lực lượng, Quân chủng tiếp tục điều chỉnh thế bố trí lực lượng cho phù hợp, sẵn sàng đánh bại mọi mục tiêu trên không, đồng thời đáp ứng yêu cầu tác chiến đối với mục tiêu mặt đất, mặt nước trong tình hình mới.

(còn nữa)