Phát triển văn hóa, xây dựng con người thời kỳ mới

Thu hẹp khoảng cách thụ hưởng văn hóa

Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong đời sống cộng đồng, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh tại Tây Ninh.

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh Trần Anh Minh, tỉnh xác định hệ giá trị quốc gia gồm hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc; hệ giá trị văn hóa gồm dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học; hệ giá trị gia đình gồm ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh. Chuẩn mực con người Việt Nam được cụ thể hóa với các phẩm chất yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương và sáng tạo.

Đối với Tây Ninh, các giá trị này được gắn với đặc trưng con người địa phương hướng tới các phẩm chất “Đoàn kết, tự cường, sáng tạo, nghĩa tình, trách nhiệm”. Đây cũng là cơ sở để tỉnh cụ thể hóa những yêu cầu về đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử phù hợp với từng nhóm đối tượng, ngành nghề, lĩnh vực và địa bàn.

Nét đẹp văn hóa dân tộc được gìn giữ, phát huy, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đặc trưng và sức hấp dẫn của du lịch Tây Ninh.

Theo ông Trần Anh Minh, việc cụ thể hóa hệ giá trị phải tránh tình trạng hình thức, tránh chạy theo các chỉ tiêu đơn thuần mà thiếu tác động thực chất đến đời sống. Một trong những hướng triển khai đáng chú ý của tỉnh là xây dựng và nhân rộng các mô hình thực hành hệ giá trị tại gia đình, nhà trường, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, khu dân cư, thiết chế văn hóa và môi trường số trong giai đoạn 2026-2030. Tỉnh đưa việc thực hành các hệ giá trị đến gần hơn với đời sống người dân, nhất là tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới.

Tây Ninh định hướng nâng cao chất lượng danh hiệu “Gia đình văn hóa”, “Ấp/Khu phố văn hóa” theo hướng thực chất, bền vững; từng bước thu hẹp khoảng cách thụ hưởng văn hóa giữa thành thị, nông thôn và khu vực biên giới. Cùng với đó là xây dựng môi trường văn hóa trong gia đình, học đường, công sở, doanh nghiệp và cộng đồng; đề cao văn hóa học tập, văn hóa lao động, kỷ cương, tác phong chuyên nghiệp và khả năng thích ứng với chuyển đổi số, hội nhập quốc tế.

Học sinh mầm non tại Tây Ninh tham gia hoạt động tuyên truyền, giáo dục về quê hương và giá trị văn hóa, truyền thống.

Trong giáo dục, các hệ giá trị được tích hợp vào hoạt động chính khóa, ngoại khóa, phong trào thi đua, giáo dục đạo đức, lối sống, văn hóa ứng xử; phát huy vai trò gia đình - nhà trường - xã hội trong hình thành phẩm chất, năng lực, lối sống tích cực, nhân văn cho thế hệ trẻ. Trong y tế, các hệ giá trị được gắn với đạo đức nghề nghiệp, văn hóa ứng xử, trách nhiệm và thái độ phục vụ nhân dân. Tây Ninh cũng gắn các hệ giá trị với văn hóa doanh nghiệp, doanh nhân, kinh doanh thượng tôn pháp luật và quảng bá sản phẩm OCOP, sản phẩm đạt thương hiệu quốc gia.

Gắn văn hóa với du lịch và phát triển kinh tế

Du khách tìm hiểu lịch sử bằng công nghệ 3D mapping tại Khu di tích lịch sử văn hóa quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Tây Ninh xác định không gian mạng vừa là môi trường lan tỏa các giá trị tích cực, vừa đặt ra yêu cầu tăng cường khả năng nhận diện, phòng ngừa những tác động tiêu cực đến đạo đức, lối sống và nhận thức xã hội. Tỉnh đổi mới phương thức truyền thông, tăng cường nền tảng số, mạng xã hội và các sản phẩm sáng tạo, xây dựng thông điệp ngắn gọn, thiết thực, phù hợp từng nhóm đối tượng, nhất là giới trẻ; triển khai chương trình “Gia đình Việt” và “An ninh văn hóa không gian mạng”.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa cho biết, việc triển khai đồng bộ các hệ giá trị là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, trong đó bồi dưỡng và phát triển con người toàn diện vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển kinh tế - xã hội. Tỉnh đặt mục tiêu đưa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thấm sâu vào đời sống, gắn với đặc trưng con người Tây Ninh và yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số.

Một vấn đề đặt ra trong quá trình thực hiện là làm thế nào để các tiêu chí về văn hóa, đạo đức, ứng xử không dừng ở tuyên truyền mà trở thành những hành vi cụ thể, có thể kiểm chứng. Giải quyết vấn đề này, tỉnh yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát thường xuyên và theo chuyên đề; kịp thời phát hiện, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, uốn nắn những lệch lạc; đồng thời phát hiện, tôn vinh và nhân rộng các mô hình, cá nhân tiêu biểu trong thực hành hệ giá trị.

Du khách tham quan không gian sinh thái gắn với các giá trị lịch sử, văn hóa tại Khu di tích lịch sử văn hóa quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, giai đoạn 2026-2030, tỉnh tập trung nguồn lực thực hiện Quy hoạch tu bổ, tôn tạo tổng thể Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Căn cứ Trung ương Cục miền Nam, hướng tới phát huy giá trị nơi đây thành “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống; hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Khu du lịch Quốc gia núi Bà Đen trở thành trung tâm du lịch tâm linh - sinh thái đặc sắc quốc tế. Chuỗi giá trị văn hóa - du lịch được định hướng kết nối với Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát, hồ Dầu Tiếng, Tòa Thánh Cao Đài. Tỉnh tiếp tục hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO ghi danh Lễ vía Bà Linh Sơn Thánh Mẫu vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Cùng với đó, tỉnh thúc đẩy ngoại giao văn hóa gắn với xúc tiến du lịch, thương mại và thu hút đầu tư; tăng cường giao lưu, hợp tác văn hóa với các tỉnh giáp biên của Campuchia, góp phần xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định, hợp tác cùng phát triển. Các sản phẩm đặc trưng như bánh tráng phơi sương Trảng Bàng, muối tôm Tây Ninh, mãng cầu Bà Đen được định hướng chuẩn hóa chất lượng, quảng bá rộng hơn tại thị trường khu vực và quốc tế.

Khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen, một trong những điểm đến tiêu biểu gắn với định hướng phát triển du lịch tâm linh - sinh thái của Tây Ninh.

Theo định hướng này, văn hóa không chỉ được nhìn nhận là lĩnh vực thụ hưởng mà còn là nguồn lực phát triển. Những giá trị yêu nước, nghĩa tình, trách nhiệm, sáng tạo, tự cường và đoàn kết được kỳ vọng trở thành nền tảng hình thành con người Tây Ninh trong thời kỳ mới: có ý thức công dân, thượng tôn pháp luật, có năng lực số, tư duy đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng, học tập suốt đời và tinh thần hội nhập.

Việc triển khai đồng bộ các hệ giá trị vì vậy được Tây Ninh đặt trong một quá trình lâu dài, với yêu cầu xuyên suốt là đưa giá trị vào hành vi, lấy con người làm trung tâm và lấy hiệu quả thực chất trong đời sống làm thước đo. Đây cũng là cơ sở để tỉnh vừa bảo tồn bản sắc, vừa xây dựng môi trường văn hóa hiện đại, tạo nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững trong giai đoạn mới.