Phẫu thuật robot tiến gần chuẩn y học hiện đại

Các bác sĩ tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội triển khai hệ thống robot trong phẫu thuật thay khớp gối toàn phần. Ảnh: BVCC.

Lâu nay, robot không còn là khái niệm xa lạ trong y học Việt Nam. Từ các bệnh viện tuyến trung ương đến một số cơ sở đào tạo – điều trị lớn, robot phẫu thuật đang dần được đưa vào thực hành lâm sàng, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ phẫu thuật truyền thống sang phẫu thuật công nghệ cao, dựa trên dữ liệu, hình ảnh và độ chính xác vượt trội.

Một trong những dấu mốc gần đây là việc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội triển khai hệ thống robot hỗ trợ phẫu thuật thay khớp gối toàn phần. Với những bệnh nhân thoái hóa khớp gối giai đoạn nặng, có biến dạng trục chi phức tạp, robot đóng vai trò như “tai mắt” của phẫu thuật viên, giúp tái tạo hình ảnh giải phẫu theo thời gian thực và hỗ trợ đặt khớp nhân tạo với sai số rất thấp. Nhờ đó, phẫu thuật trở nên chính xác hơn, mức độ xâm lấn giảm và quá trình phục hồi của người bệnh được rút ngắn đáng kể.

Theo PGS.TS Đào Xuân Thành - Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, trong phẫu thuật thay khớp truyền thống, việc xác định chính xác trục xương và độ cân bằng phần mềm phụ thuộc rất nhiều vào kinh nghiệm cá nhân của phẫu thuật viên. Sự hỗ trợ của robot giúp chuẩn hóa các thông số kỹ thuật, cá thể hóa điều trị cho từng người bệnh, từ đó nâng cao tính an toàn và độ bền của khớp nhân tạo sau mổ.

Không chỉ trong lĩnh vực chỉnh hình, robot cũng đang cho thấy vai trò ngày càng rõ nét ở các chuyên ngành ngoại khoa phức tạp. Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, robot Da Vinci Xi đã được sử dụng trong phẫu thuật bóc tách các khối u nằm ở vị trí “hiểm hóc” trong lồng ngực – nơi tập trung nhiều cấu trúc giải phẫu quan trọng như thực quản, khí quản và các mạch máu lớn. Với khả năng xoay linh hoạt của cánh tay robot và hệ thống hình ảnh phóng đại, phẫu thuật viên có thể tiếp cận những vùng mà phương pháp nội soi thông thường gặp nhiều hạn chế, giảm nguy cơ tổn thương ngoài ý muốn.

Một xu hướng mới đang được giới chuyên môn đặc biệt quan tâm là sự kết hợp giữa robot phẫu thuật và trí tuệ nhân tạo (AI). PGS.TS Phạm Văn Bình - Phó Giám đốc Bệnh viện K cho biết, AI đang giúp robot phẫu thuật vượt ra khỏi vai trò “thực hiện theo lệnh”, trở thành một hệ thống thông minh có khả năng phân tích, hỗ trợ ra quyết định trong mổ. Trong một số lĩnh vực, AI có thể hỗ trợ phân biệt mô ung thư và mô lành với độ chính xác rất cao, giúp phẫu thuật viên tối ưu hóa đường cắt và bảo tồn mô lành tối đa.

Ở lĩnh vực ghép tạng – một trong những đỉnh cao của ngoại khoa, robot cũng được kỳ vọng sẽ mở ra những bước tiến mới. TS.BS Lê Trung Hiếu - Phó Giám đốc Trung tâm Ghép tạng (Bệnh viện Trung ương Quân đội 108) cho biết, các dữ liệu bước đầu cho thấy phẫu thuật robot giúp giảm lượng máu mất, giảm nhu cầu truyền máu và giảm nguy cơ nhiễm trùng sau mổ. Những lợi ích này đặc biệt có ý nghĩa trong ghép gan – nơi yêu cầu khắt khe cả về kỹ thuật lẫn an toàn cho người hiến và người nhận.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng robot không phải “đũa thần” thay thế con người. Hiệu quả của phẫu thuật robot phụ thuộc lớn vào trình độ phẫu thuật viên, quy trình đào tạo, kiểm soát chất lượng và khả năng tiếp cận công nghệ một cách có chọn lọc. Việc đầu tư robot y tế cần gắn với chiến lược phát triển nhân lực, nghiên cứu khoa học và chuyển giao kỹ thuật, tránh chạy theo hình thức hoặc thương mại hóa quá mức.

Trong bối cảnh đó, việc robot từng bước được ứng dụng tại nhiều cơ sở y tế ở Việt Nam cho thấy một xu hướng rõ ràng: y học đang chuyển dịch từ “phẫu thuật dựa trên kinh nghiệm” sang “phẫu thuật dựa trên dữ liệu và công nghệ”. Sự thay đổi này không diễn ra trong một sớm một chiều, nhưng từng ca mổ chính xác hơn, từng bệnh nhân hồi phục nhanh hơn chính là minh chứng cho quá trình chuyển mình âm thầm nhưng bền bỉ của y tế Việt Nam trong kỷ nguyên công nghệ cao.

Đức Trân