Phi hành đoàn mô phỏng sao Hỏa của NASA hoàn tất 378 ngày sống biệt lập

Các thành viên thuộc sứ mệnh CHAPEA số 2 của NASA trải qua một năm sống trong môi trường biệt lập và chật hẹp tại Trung tâm Vũ trụ Johnson của NASA ở Houston. Từ trái sang: James Spicer, Matthew Montgomery, Ellen Ellis và Ross Elder. Ảnh: NASA

Đây là nỗ lực nhằm chuẩn bị tiền đề cho khả năng các phi hành gia của NASA thực hiện chuyến thám hiểm tới hành tinh láng giềng của Trái Đất trong tương lai.

Sĩ quan y tế của sứ mệnh CHAPEA (viết tắt của cụm từ Mô phỏng Khám phá Sức khỏe và Hiệu suất Phi hành đoàn), bà Ellen Ellis, chia sẻ tại Trung tâm Vũ trụ Johnson sau khi rời khu biệt lập cùng ba đồng đội vào ngày 31/10: “Đó là một năm vô cùng đáng nhớ - chúng tôi, những người tham gia môi trường mô phỏng, đã tự nguyện chọn cách sống trong sự biệt lập này”.

Theo truyền thông quốc tế, 4 thành viên đã bắt đầu bước vào khu sinh hoạt rộng 158 m² được xây dựng bằng công nghệ in 3D từ ngày 19/10/2025. Tại đây, họ thực hiện các nhiệm vụ như trồng cây trong môi trường đất nhân tạo mô phỏng đất sao Hỏa, đồng thời duy trì liên lạc với các chuyên gia NASA kèm khoảng thời gian trễ tương tự như độ trễ truyền tín hiệu thực tế giữa hai hành tinh. NASA - cơ quan từng thám hiểm sao Hỏa qua các robot tự hành và tàu quỹ đạo - đang đặt mục tiêu đưa con người lên hành tinh đỏ sớm nhất vào thập niên 2030. Trước đó, cơ quan này cũng có kế hoạch đưa các phi hành gia tái đổ bộ Mặt Trăng lần đầu tiên kể từ năm 1972.

Bà Ellis nhận định: “Cơ hội duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực không gian đang dần thu hẹp lại”.

Bà Ellis cũng đề cập đến sáng kiến thành lập một học viện chuyên đào tạo các hoạt động không gian - đề xuất từng được chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump thúc đẩy song hành cùng kế hoạch xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng. Bà nhấn mạnh: “Hãy nắm lấy thế chủ động, dẫn dắt bằng các nghiên cứu khoa học mang lại lợi ích kinh tế, đồng thời bảo đảm vị thế không gian cho các thế hệ tương lai”. Các thành viên còn lại của phi hành đoàn gồm có Trưởng sứ mệnh Ross Elder, Sĩ quan khoa học Matthew Montgomery và Kỹ sư bay James Spicer.

Phát biểu sau khi rời khỏi môi trường giả lập, ông Elder cho biết: “Đối với sao Hỏa, rủi ro là rất lớn. Tuy nhiên, thông qua việc tìm kiếm tri thức, tầm nhìn, năng lực lãnh đạo, sự sáng tạo, tính kiên định, nỗ lực làm việc cùng một nền tảng vững chắc, mục tiêu đưa con người lên sao Hỏa không chỉ khả thi mà còn là điều tất yếu”.

Sau khi kết thúc thời gian cách ly, phi hành đoàn sẽ tham gia hai tuần đánh giá và tổng kết sứ mệnh cùng các nhà khoa học của NASA. Đại diện NASA cho biết cơ quan này đang thu thập các dữ liệu chi tiết về những yếu tố cần thiết phục vụ cho các chuyến bay dài ngày ngoài không gian.

Đây là sứ mệnh CHAPEA thứ hai của NASA. Trước đó, một phi hành đoàn gồm bốn người khác cũng đã trải qua 378 ngày sống tách biệt tại Trung tâm Vũ trụ Johnson trong giai đoạn 2023–2024.

Vanessa Wyche, Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Johnson, đã chào đón các thành viên phi hành đoàn khi họ rời khỏi khu vực cách biệt. Bà Wyche cho biết họ đã xoay xở để sinh sống với nguồn tài nguyên hạn chế, duy trì môi trường sống và thực hiện các hoạt động mô phỏng trên sao Hỏa.

Bà Wyche cũng lưu ý cách phi hành đoàn xử lý các tình huống liên lạc liên hành tinh giả định, với độ trễ thời gian giữa việc gửi thông điệp và nhận phản hồi.

“Những độ trễ này đòi hỏi sự kiên nhẫn, lập kế hoạch cẩn thận và tính độc lập cao hơn – đây là những phẩm chất thiết yếu đối với các phi hành gia trong tương lai khi họ di chuyển cách xa Trái Đất hàng triệu kilomet”, bà Wyche chia sẻ.

Bà Wyche khẳng định rằng những bài học rút ra từ phi hành đoàn CHAPEA cùng các trải nghiệm của họ sẽ góp phần mở đường cho các sứ mệnh hướng tới Mặt Trăng và “một ngày nào đó là sao Hỏa”.