Phí Thanh Thảo và 0,1 đơn vị đánh mất suất chung kết tại ASIAD 20

Một chiếc áo, một suất chung kết bị đánh mất

Ngày 22-9, hai xạ thủ Phí Thanh Thảo và Nguyễn Tâm Quang bước vào thi đấu nội dung 10m súng trường hơi đôi nam nữ. Cặp xạ thủ Việt Nam đạt 631,7 điểm, xếp thứ tư vòng loại, qua đó giành quyền vào chung kết. Thế nhưng, kết quả sau đó bị hủy vì trang phục thi đấu không đáp ứng quy định. Theo thông tin được công bố, chiếc áo của xạ thủ Việt Nam có độ cứng vượt giới hạn khoảng 0,1 đơn vị và đội xếp thứ năm vòng loại là Nhật Bản được thay thế vào chung kết.

Hình ảnh Phí Thanh Thảo thi đấu tại SEA Games 33. Ảnh: Ngọc Tú

Đây là kết quả nghiệt ngã đối với các xạ thủ đã nỗ lực trong từng phát bắn. Điều đáng nói, thất bại lần này không đến từ năng lực chuyên môn trên bục bắn. Phí Thanh Thảo và đồng đội đã hoàn thành phần thi với thành tích đủ để đi tiếp. Một sai số liên quan đến trang phục đã khiến toàn bộ nỗ lực ấy không được ghi nhận. Theo quy định trong bắn súng, trang phục chuyên dụng không phải phụ kiện thông thường. Đối với nội dung súng trường, áo, quần và giày thi đấu góp phần tạo độ ổn định cho cơ thể, hỗ trợ vận động viên duy trì tư thế và đường ngắm. Những yêu cầu về vật liệu, độ cứng, độ dày hay khả năng chịu lực đều được quy định chặt chẽ. Vì thế, kiểm tra trang phục phải là một phần của công tác chuyên môn, quan trọng không kém việc kiểm tra súng, đạn hay xây dựng chiến thuật thi đấu.

Xạ thủ Phí Thanh Thảo là người trực tiếp mặc chiếc áo trên trường bắn. Tuy nhiên, cô không phải người duy nhất có trách nhiệm bảo đảm điều kiện thi đấu. Phía sau mỗi vận động viên dự ASIAD là ban huấn luyện, cán bộ chuyên môn, chuyên gia và những người phụ trách trang thiết bị. Một vận động viên có thể chịu trách nhiệm cho từng phát đạn, từng tư thế và từng quyết định trong thi đấu. Nhưng việc trang phục có đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế hay không phải được kiểm soát bằng một quy trình chuyên nghiệp.

Nếu chiếc áo là thiết bị có thể khiến kết quả bị hủy, thì kiểm tra chiếc áo trước giờ thi đấu phải được xem là nhiệm vụ bắt buộc của ê-kíp hỗ trợ. Nhiều câu hỏi được đặt ra khi trọng tài phát hiện sai số mới. Đặc biệt, sự cố càng đáng suy nghĩ khi bộ trang phục của Phí Thanh Thảo không phải món đồ mới xuất hiện tại ASIAD. Theo những thông tin từng được chia sẻ, nữ xạ thủ đã sử dụng bộ đồ này ở nhiều giải đấu trong nước và quốc tế. Tại SEA Games 33, Phí Thanh Thảo từng giới thiệu về bộ trang phục chuyên dụng do mình lựa chọn, đặt may và những hiện vật "lấy may" được sử dụng trong quá trình thi đấu.

Nếu đây chính là bộ trang phục được sử dụng tại ASIAD, câu chuyện càng cần được nhìn nhận ở góc độ quản lý thiết bị. Một bộ đồ đã đồng hành cùng vận động viên qua nhiều giải đấu không có nghĩa là nó mặc nhiên đạt chuẩn ở mọi thời điểm. Vật liệu có thể thay đổi sau quá trình sử dụng, bảo quản hoặc vệ sinh. Các quy định kỹ thuật cũng cần được đối chiếu chính xác theo từng nội dung và giải đấu. Chính vì vậy, kinh nghiệm sử dụng trước đây không thể thay thế cho việc kiểm tra lại trước một đấu trường lớn.

Lỗ hổng từ quy trình?

Theo thông tin được công bố, trang phục và áo bắn của các vận động viên Việt Nam đã được kiểm tra trước thời điểm thi đấu và được xác nhận đạt tiêu chuẩn. Tuy nhiên, sau phần thi, trang phục của cặp xạ thủ Việt Nam vẫn bị phát hiện có vấn đề. Chi tiết này đặt ra yêu cầu phải rà soát toàn bộ quy trình kiểm tra.

Có thể tồn tại khác biệt về thời điểm đo, phương pháp đo, điều kiện bảo quản hoặc cách áp dụng quy chuẩn. Cũng có thể cần làm rõ liệu trang phục được kiểm tra trước đó có hoàn toàn trùng khớp với trang phục sử dụng trong nội dung thi đấu hay không?

Những câu hỏi này cần được trả lời bằng hồ sơ chuyên môn, thay vì suy đoán. Điều quan trọng là ban huấn luyện phải chủ động nhận diện các rủi ro có thể xảy ra. Với một bộ trang phục chuyên dụng, việc kiểm tra cần được thực hiện ở nhiều thời điểm trước khi lên đường, khi đến địa điểm thi đấu, trước buổi kiểm tra chính thức và ngay trước giờ tranh tài nếu quy định cho phép. Nếu trang phục đã được kiểm tra đạt chuẩn nhưng sau đó phát sinh sai số, cần xác định nguyên nhân cụ thể. Nếu khâu kiểm tra chưa đủ chặt chẽ, cần làm rõ trách nhiệm. Nếu quy trình kiểm tra có điểm bất cập, phải sửa đổi. Mục tiêu cuối cùng không phải tìm một cá nhân để quy lỗi, mà là ngăn chặn sự cố lặp lại.

Phí Thanh Thảo là một trong những gương mặt giàu triển vọng của bắn súng Việt Nam khi đã tham dự nhiều giải đấu quốc tế và tích lũy kinh nghiệm ở những sân chơi có yêu cầu chuyên môn cao. Việc thi đấu tại ASIAD là thành quả của cả quá trình tập luyện và chuẩn bị lâu dài.

Ở vòng loại nội dung 10m súng trường hơi đôi nam nữ, Thanh Thảo cùng Nguyễn Tâm Quang đã đạt thành tích đủ vào chung kết. Đó là kết quả chuyên môn đáng được ghi nhận, dù sau đó bị hủy vì lý do trang phục. Không nên để sự cố này khiến dư luận chỉ tập trung vào câu hỏi vận động viên đã mặc gì, sử dụng bộ đồ ra sao hay có tự kiểm tra trang phục hay không. Những câu hỏi ấy có thể cần thiết trong quá trình xác minh, nhưng không thể thay thế trách nhiệm của hệ thống hỗ trợ. Sự cố của Phí Thanh Thảo cho thấy trong thể thao đỉnh cao, không có chi tiết nào là nhỏ nếu chi tiết ấy có thể quyết định kết quả.

Đây là bài học cần được nhìn nhận nghiêm túc đối với bắn súng Việt Nam. Ban huấn luyện và các bộ phận chuyên môn cần rà soát quy trình quản lý trang thiết bị, tăng cường kiểm tra độc lập, lưu trữ kết quả đo và xây dựng phương án dự phòng cho các giải đấu lớn. Mỗi vận động viên phải được bảo đảm rằng trước khi bước vào trường bắn, mọi yếu tố ngoài chuyên môn đã được chuẩn bị kỹ lưỡng.