Phim ngắn AI: 'Cái bẫy' cảm xúc và công thức gây nghiện trên mạng xã hội

Càng xem càng “ức”

Lướt mạng xã hội thời gian gần đây, không khó để bắt gặp những video kể chuyện bằng hình ảnh AI. Có khi đó là chuyện tình cảm, gia đình; có khi là những câu chuyện cổ trang, hào môn, xuyên không hay những tình huống đời thường được đẩy lên mức kịch tính.

Công thức khá quen thuộc: nhân vật chính thường gặp bất hạnh, bị hiểu lầm hoặc chèn ép; trong khi nhân vật phản diện liên tục giành phần thắng. Người tốt càng nhẫn nhịn, người xem càng bức xúc. Một tập phim kết thúc đúng lúc nhân vật chính chuẩn bị phản công, người xem lại phải tìm phần tiếp theo. Cứ thế, câu chuyện được kéo dài qua hàng chục đoạn video ngắn.

Điều thú vị là những tình tiết này đôi khi không quá mới, thậm chí người xem có thể đoán được diễn biến tiếp theo. Nhưng chính cảm giác “biết là thế nào cũng có lúc kẻ xấu bị trả giá, chỉ là chưa biết bao giờ” lại giữ chân họ.

Những bộ phim ngắn AI níu chân người xem bất kể ngày đêm.

Cô Ma Thị Huyền, phường Thục Phán chia sẻ, ban đầu cô chỉ xem cho vui, nhưng không ít lần bị cuốn theo lúc nào không hay. Nhiều phim nội dung khá giống nhau, xem một lúc là đoán được kết thúc. Nhưng nhân vật phản diện cứ làm người ta tức, đến đoạn nhân vật chính chuẩn bị được minh oan thì lại hết tập. Thế là mình muốn xem tiếp. Có hôm định xem vài phút nhưng cuối cùng ngồi xem đến hết cả câu chuyện.

Công thức đơn giản nhưng tạo hiệu ứng mạnh

Sức hút của dạng phim này không nằm ở chất lượng hình ảnh hay câu chuyện mới lạ, mà ở cách các video liên tục tạo ra sự chờ đợi. Nhân vật chính càng chịu thiệt, khán giả càng muốn nhìn thấy công bằng được lập lại. Kẻ xấu càng đắc ý, người xem càng chờ khoảnh khắc hắn bị trừng phạt.

Cao trào thường không xuất hiện ngay mà được “để dành” đến gần cuối. Mỗi tập chỉ giải quyết một phần nhỏ, đồng thời mở ra một nút thắt mới. Ai sẽ thắng? Kẻ xấu bao giờ bị phát hiện? Nhân vật chính khi nào mới được minh oan? Những câu hỏi liên tục ấy chính là lý do khiến người xem bấm sang video tiếp theo.

Những nền tảng chuyên sản xuất và phát hành phim ngắn AI.

Bên cạnh đó, việc tìm tập tiếp theo gần như không đòi hỏi bất kỳ nỗ lực nào. Các đoạn phim được sắp xếp sẵn thành danh sách phát, tự động chuyển tập ngay khi kết thúc. Không cần nhớ tên phim hay tra cứu, khoảng cách giữa hai tập gần như bằng không. Sự thuận tiện ấy kết hợp với tình tiết lấp lửng tạo thành một vòng lặp khiến người xem không thể dứt ra.

“Biết là vô lý nhưng vẫn xem”

Những người lớn tuổi, ít hiểu về công nghệ lại là những khán giả trung thành của dòng phim này. Ông Đinh Văn Thàm, phường Tân Giang, thường xem các đoạn phim ngắn khi bắt gặp trên mạng xã hội, cho biết: Ban đầu tôi chẳng biết đây là AI hay gì, chỉ thấy các tình tiết gay cấn nên cứ thế bị cuốn theo. Tôi xem nhiều lắm, chủ yếu là thấy hiện trên trang nào là cứ bấm vào là có ngay tập mới để xem, có những bộ làm y như thật, con cháu nói tôi mới biết đấy là do AI.

Lỗi logic thường gặp trong các bộ phim ngắn AI.

Ở góc độ này, phim ngắn AI không đòi hỏi chiều sâu điện ảnh. Chỉ cần mâu thuẫn đủ mạnh và mỗi tập dừng đúng lúc, video đã có thể giữ chân khán giả. Đáng chú ý, sự cuốn hút này không đồng nghĩa với việc người xem đánh giá cao chất lượng tác phẩm. Nhiều người vừa xem vừa để lại bình luận chê bài tình tiết vô lý, nhưng vẫn tiếp tục nhấn xem tập kế tiếp.

Ranh giới nào cho nội dung mạng?

Sự phát triển của các công cụ AI giúp việc sản xuất video ngắn trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Không cần đoàn phim, diễn viên hay bối cảnh thực tế, người tạo nội dung có thể nhanh chóng xuất bản hàng loạt tập phim. Sự dễ dàng này mở ra cơ hội sáng tạo, nhưng cũng khiến thị trường tràn ngập những sản phẩm chủ yếu thiết kế để "câu view" và giữ chân người dùng.

Đáng lo ngại hơn, hình ảnh AI ngày càng chân thực khiến ranh giới giữa hư cấu và thực tế dần mờ nhòe. Khi công nghệ này được dùng để dựng lên các câu chuyện liên quan đến người thật hoặc vấn đề xã hội nhạy cảm, nguy cơ thao túng cảm xúc dư luận là rất lớn.

Nếu ví phim ngắn AI như một món ăn, đó hẳn là thức ăn nhanh: tiện lợi, kích thích vị giác tức thì, nhưng càng "dung nạp" nhiều, "sức khỏe tinh thần" và thói quen thưởng thức của khán giả lại càng bị suy giảm.