Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Đổi mới sáng tạo là 'động lực chính' hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số

Sự kiện năm nay mang chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội”, không chỉ là không gian giới thiệu các thành tựu công nghệ mới mà còn là diễn đàn để các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp tìm kiếm giải pháp chuyển hóa khát vọng sáng tạo thành hành động cụ thể.

Dư địa truyền thống đã hẹp, bắt buộc tìm kiếm "năng suất mới"

Mở đầu bài phát biểu, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhận định Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những khát vọng lớn lao và yêu cầu khắt khe hơn về tốc độ cũng như sự bền vững. Đáng chú ý, mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới không đơn thuần là chỉ tiêu về mặt lượng, mà là mệnh lệnh yêu cầu đổi mới phương thức phát triển.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu tại Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026.

Theo Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, những động lực tăng trưởng truyền thống dựa vào vốn đầu tư, lao động giá rẻ, khai thác tài nguyên hay mở rộng quy mô sản xuất hiện không còn nhiều dư địa để đóng góp cho tăng trưởng cao trong dài hạn. Thay vào đó, nền kinh tế cần tạo ra "năng suất mới, công nghệ mới, sản phẩm mới, phương thức sản xuất và kinh doanh mới".

Định hướng này hoàn toàn bám sát Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để đưa đất nước bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ rõ, đổi mới sáng tạo phải kích hoạt toàn diện: Giúp nền kinh tế tăng năng suất; giúp Nhà nước đổi mới quản trị và nâng cao chất lượng dịch vụ công; giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tiến sâu vào chuỗi giá trị; và mang lại cho người dân việc làm, thu nhập cùng chất lượng sống tốt hơn.

Những con số biết nói và "khoảng trống" công nghệ lõi

Đánh giá về bức tranh toàn cảnh, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng dẫn chứng những thành tựu đáng ghi nhận của Việt Nam trên bản đồ quốc tế. Cụ thể, theo "Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu" (GII) năm 2026, Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ 43/139 nền kinh tế (tăng 1 bậc so với năm 2025), hoàn thành mục tiêu mà Chính phủ đề ra tại Nghị quyết 02/NQ-CP.

Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo trong nước đang phát triển mạnh mẽ với hơn 4.000 doanh nghiệp và tổ chức khởi nghiệp, khoảng 208 quỹ đầu tư mạo hiểm, hơn 1.400 tổ chức hỗ trợ, cùng 20 sàn giao dịch khoa học công nghệ đang hoạt động. Hiện có 34,6% doanh nghiệp ghi nhận có hoạt động đổi mới sáng tạo.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn thẳng thắn của một nhà lãnh đạo, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ ra rằng những kết quả này vẫn chưa tương xứng với yêu cầu thực tiễn. Tỷ lệ doanh nghiệp trong nước đổi mới công nghệ còn rất thấp; phần lớn vẫn mắc kẹt ở khâu gia công, lắp ráp với giá trị gia tăng thấp và đặc biệt là chưa làm chủ được công nghệ lõi. Thị trường khoa học và công nghệ cũng như các sàn giao dịch vẫn hoạt động còn nhiều hạn chế.

Chuyển từ "có hoạt động" sang "có kết quả": 3 nhiệm vụ trọng tâm

Trích dẫn tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại phiên họp ngày 30/7/2026: "Mỗi bộ, ngành, địa phương đều phải trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực của mình", Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu cả hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp phải chuyển trọng tâm sang khâu tổ chức thực hiện. Đặc biệt, doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm, bởi đây là nơi trực tiếp nhận biết nhu cầu thị trường, đầu tư nguồn lực và đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng.

Để hiện thực hóa khát vọng này, Phó Thủ tướng đề nghị tập trung vào 3 nhiệm vụ trọng yếu: Thứ nhất, các bộ, ngành, địa phương và người đứng đầu phải xác định rõ bài toán đổi mới sáng tạo của đơn vị mình. Mục tiêu này phải được đưa vào kế hoạch phát triển, có bố trí nguồn lực và định kỳ đánh giá kết quả.

Thứ hai, cần thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp; tạo ra "dòng chảy thực sự" kết nối giữa nhu cầu của doanh nghiệp với nguồn cung công nghệ, chuyên gia, nguồn tài chính và vấn đề sở hữu trí tuệ.

Thứ ba, các trung tâm đổi mới sáng tạo phải làm tốt vai trò đầu mối kết nối. Các viện nghiên cứu, trường đại học không chỉ nâng cao chất lượng nghiên cứu mà phải đẩy mạnh thương mại hóa, ươm tạo doanh nghiệp khởi nghiệp. Việc hội nhập quốc tế phải phục vụ trực tiếp cho mục tiêu nâng cao năng lực công nghệ trong nước và định vị Việt Nam trong mạng lưới toàn cầu.

Khép lại bài phát biểu, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng gửi gắm thông điệp kỳ vọng: "Mỗi sáng kiến có giá trị sẽ có cơ hội được thử nghiệm. Mỗi công nghệ có giá trị sẽ có cơ hội trở thành sản phẩm mới, vươn ra thế giới". Với tinh thần dám nghĩ, dám làm, đổi mới sáng tạo sẽ thực sự trở thành động lực mạnh mẽ đưa nền kinh tế tự chủ, thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng bền vững hai con số, đưa đất nước tiến bước phồn vinh trong kỷ nguyên mới.