Phó Thủ tướng nói về thước đo thành công của giáo dục trong thời đại AI

Sáng 3/11, ĐH Quốc gia Hà Nội và ĐH Thanh Hoa (Trung Quốc) tổ chức hội thảo Giáo dục trực tuyến toàn cầu - GMC 2026 với chủ đề “Tái phân bổ trí tuệ: Chuyển đổi giáo dục vì tương lai hợp tác giữa con người và trí tuệ nhân tạo”.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhận định, thế giới đang trải qua bước ngoặt chuyển đổi. Sự phát triển của khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn đang làm thay đổi căn bản phương thức tiếp cận tri thức, đặc biệt là phương thức dạy và học.

Theo Phó Thủ tướng, tái phân bổ trí tuệ trong thời đại AI không có nghĩa là chuyển giao trí tuệ cho máy móc một cách đơn thuần, mà để công nghệ giúp con người tập trung phát triển tư duy độc lập, năng lực phản biện, sáng tạo và nuôi dưỡng tinh thần học tập suốt đời. 

“Quan trọng nhất, con người phải luôn là chủ thể định hướng giá trị và kiểm soát công nghệ. Thành công của giáo dục trong thời đại AI không được đo bằng số lượng công nghệ được đưa vào lớp học, mà bằng chính sự tiến bộ thực chất về năng lực, phẩm chất và khả năng sáng tạo của mỗi người học”, ông Châu nói.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu tại hội thảo Giáo dục trực tuyến toàn cầu - GMC 2026 do ĐH Quốc gia Hà Nội cùng ĐH Thanh Hoa (Trung Quốc) cùng tổ chức. Ảnh: Thanh Hùng

Theo ông Châu, hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang chuyển sang mô hình phát triển dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao. Việt Nam chủ trương xây dựng nền giáo dục mở, hiện đại, công bằng và hội nhập quốc tế; đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng AI trong dạy học, nghiên cứu, quản trị.

Trong tiến trình đó, giáo dục đại học giữ vai trò tiên phong trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, sáng tạo tri thức và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. 

Trước hết, theo Phó Thủ tướng, cần đổi mới mô hình giáo dục để thích ứng và dẫn dắt sự phát triển của AI. Ông cho rằng các trường đại học cần điều chỉnh chương trình, phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá và quản trị; đồng thời phát triển học liệu số, năng lực sử dụng AI có trách nhiệm, tư duy phản biện, sáng tạo và khả năng hợp tác liên ngành, giải quyết vấn đề thực tiễn.

Bên cạnh đó, cần lấy việc phát triển toàn diện năng lực của người học và giảng viên làm trọng tâm của quá trình chuyển đổi.

“Yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ nhà giáo là vừa đảm bảo năng lực làm chủ công nghệ mới, vừa giữ vững vai trò định hướng giá trị, giáo dục nhân cách, truyền thống văn hóa lịch sử dân tộc và truyền cảm hứng sáng tạo cho các thế hệ sinh viên”, ông nói. 

Theo Phó Thủ tướng, tầm nhìn của Việt Nam là trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo và nghiên cứu, đổi mới sáng tạo hàng đầu của khu vực và thế giới, thực sự là nơi hội tụ tri thức và nhân tài để kiến tạo những giá trị mới. Ông đề nghị ĐH Quốc gia Hà Nội phát huy vai trò tiên phong, cùng các đối tác cụ thể hóa kết quả hội thảo thành các chương trình, dự án hợp tác có sản phẩm, có thời hạn cụ thể.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu tham quan triển lãm thành tựu giáo dục trực tuyến tại ĐH Quốc gia Hà Nội.

Ông Bùi Thế Duy, Giám đốc ĐH Quốc gia Hà Nội, cho biết AI không chỉ hỗ trợ tìm kiếm thông tin mà còn tham gia vào hoạt động dạy, học và nghiên cứu. Công nghệ này có thể hỗ trợ sinh viên học tập theo năng lực, giúp giảng viên xây dựng học liệu, đổi mới phương pháp giảng dạy và hỗ trợ nhà khoa học phân tích dữ liệu, đề xuất giả thuyết, tìm hướng nghiên cứu mới.

Theo ông Duy, khi AI có thể đảm nhiệm ngày càng nhiều công việc trí tuệ, giáo dục không thể tiếp tục chủ yếu dựa trên việc truyền thụ, ghi nhớ và tái hiện kiến thức, mà phải chú trọng hơn đến phát triển tư duy độc lập, khả năng phản biện, sáng tạo và giải quyết vấn đề của người học.

Ông cho biết ĐH Quốc gia Hà Nội chú trọng trang bị năng lực AI cho người học và ứng dụng AI để đổi mới phương pháp dạy và học. Từ khóa tuyển sinh năm 2025, trường đưa học phần “Nhập môn công nghệ số và ứng dụng AI” vào chương trình bắt buộc đối với sinh viên chính quy ở tất cả các khối ngành. Trường cũng đẩy mạnh ứng dụng AI trong xây dựng học liệu, cá nhân hóa việc học và nâng cao hiệu quả giảng dạy.

Trong nghiên cứu khoa học, ĐH Quốc gia Hà Nội cũng xác định AI vừa là lĩnh vực công nghệ cần tập trung nghiên cứu, phát triển, vừa là công cụ giúp các nhà khoa học đẩy nhanh quá trình nghiên cứu và khám phá tri thức mới.