Phòng cháy, chữa cháy phải đi trước một bước, quản trị rủi ro từ khi công trình còn trên bản vẽ

Hành trình 65 năm đầy tự hào

Chiều 2/10, tại Hà Nội, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, Bộ Công an tổ chức gặp mặt kỷ niệm 65 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, 25 năm Ngày toàn dân PCCC và CNCH, đồng thời đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất.

Dự buổi lễ có Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an; các đồng chí nguyên lãnh đạo Bộ Công an, nguyên lãnh đạo Tổng cục, lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Bộ Công an và Công an thành phố Hà Nội...

Đây là dịp để các thế hệ cùng nhìn lại chặng đường chiến đấu, xây dựng và trưởng thành; tri ân những cống hiến, hy sinh; tiếp thêm niềm tự hào và ý chí phấn đấu để hoàn thành trọng trách được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.

Phát biểu tại buổi gặp mặt, Thiếu tướng Dương Đức Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC và CNCH nhắc lại dấu mốc ngày 4/10/1961, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Lệnh công bố Pháp lệnh quy định việc quản lý của Nhà nước đối với công tác phòng cháy, chữa cháy.

Từ dấu mốc ấy, lực lượng từng bước được kiện toàn, phát triển, đảm nhận ngày càng nhiều nhiệm vụ. Nhưng xuyên suốt 65 năm vẫn là một sứ mệnh không thay đổi: bảo vệ con người trước hiểm nguy, giữ gìn tài sản của Nhà nước và nhân dân, góp phần tạo dựng cuộc sống an toàn, bình yên.

65 năm trưởng thành cũng là hành trình lực lượng PCCC và CNCH không ngừng thay đổi để thích ứng với những nguy cơ mới.

Ngày hôm nay, thách thức không chỉ đến từ những đám cháy trong khu dân cư. Đó còn là nhà cao tầng, công trình ngầm, trung tâm thương mại, cơ sở hóa chất, nhà máy điện, trung tâm dữ liệu, hệ thống lưu trữ pin và những công trình hạ tầng ngày càng phức tạp.

"Qua mọi chặng đường, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ luôn giữ vững lòng trung thành, tinh thần đoàn kết, kỷ luật nghiêm và sự tận tâm vì nhân dân. Những phẩm chất được bồi đắp trong từng ca trực, từng buổi huấn luyện, từng nhiệm vụ đã tạo nên một lực lượng vững vàng trước thử thách, có mặt khi nhân dân cần, sẵn sàng cống hiến vì sự bình yên của cuộc sống", Thiếu tướng Dương Đức Hải chia sẻ.

Thừa ủy quyền của Chủ tịch nước, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an trao tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất cho Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn

Trong dịp kỷ niệm này, Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ vinh dự được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất. Phần thưởng cao quý là sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước đối với những thành tích, đóng góp của Cục; là niềm tự hào của các thế hệ đã dày công xây dựng lực lượng, bền bỉ phấn đấu và cùng nhau làm nên những kết quả ngày hôm nay.

Phát biểu tại buổi lễ, Đại tướng Lương Tam Quang ghi nhận, biểu dương những chiến công, thành tích mà các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát PCCC và CNCH đã bền bỉ, nỗ lực, hy sinh trong suốt 65 năm qua.

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới với yêu cầu phát triển mạnh mẽ, trong đó các nghị quyết của Trung ương đặt mục tiêu xây dựng một xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển.

Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu tại buổi lễ

Trong bối cảnh ấy, vị trí, vai trò của công tác PCCC và CNCH ngày càng đặc biệt quan trọng đối với an ninh, ổn định, phát triển, nâng cao đời sống nhân dân và vị thế đất nước.

Thực tế phát triển đang đặt ra những nguy cơ hoàn toàn mới. Đô thị hóa diễn ra nhanh; hàng loạt công trình cao tầng, công trình ngầm, hạ tầng giao thông quy mô lớn, trung tâm dữ liệu, cơ sở năng lượng, hóa chất, hệ thống lưu trữ pin được đầu tư, đưa vào vận hành. Cùng với đó, biến đổi khí hậu có thể tạo ra những tình huống phức tạp chưa từng có.

Những nguy cơ ấy đòi hỏi công tác PCCC và CNCH phải được đặt ngay từ đầu trong quá trình phát triển.

Không thể chờ đến khi công trình hoàn thành, đi vào hoạt động rồi mới tính đến phương án an toàn. Không thể để một khu dân cư hình thành, một nhà máy vận hành, một hạ tầng lớn đưa vào sử dụng rồi mới tìm cách xử lý những bất cập về PCCC.

Theo yêu cầu của Bộ trưởng đặt ra, nguy cơ phải được nhận diện, trách nhiệm phải được xác định và năng lực ứng phó phải được chuẩn bị ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế, xây dựng hạ tầng, cơ sở sản xuất và khu dân cư. Công tác PCCC và CNCH phải tham gia thúc đẩy hình thành nền công nghiệp an ninh tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại; đồng thời tạo đột phá trong tham gia cứu nạn, cứu hộ quốc tế, đóng góp vào hòa bình, ổn định của thế giới.

"Đây là sự chuyển dịch quan trọng trong nhận thức: PCCC không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ an toàn sau khi sự cố xảy ra, mà phải trở thành một điều kiện của phát triển bền vững", Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh.

Từ “chữa cháy” sang quản trị rủi ro

Cũng tại buổi lễ, một trong những thông điệp nổi bật trong phát biểu của Bộ trưởng Lương Tam Quang là yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy và biện pháp công tác, kết hợp phương pháp truyền thống với hiện đại; chuyển từ quản lý bằng mệnh lệnh sang quản trị dựa trên cơ sở dữ liệu.

Trong cách tiếp cận mới, phòng ngừa phải được đặt làm trọng tâm, quản trị rủi ro trở thành phương thức và thế trận PCCC toàn dân phải được xây dựng vững chắc ngay từ cơ sở.

Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất là phần thưởng cao quý là sự ghi nhận của Đảng, Nhà nước đối với những thành tích, đóng góp của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH

Đặc biệt, an toàn của người dân phải là mục tiêu, động lực và trung tâm của mọi hoạt động của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH.

Điều đó đồng nghĩa với việc mỗi nguy cơ phải được nhận diện sớm hơn; mỗi quyết định phải được đưa ra nhanh hơn trên cơ sở dữ liệu; mỗi phương án ứng phó phải được chuẩn bị trước khi sự cố xảy ra.

Phương châm được Bộ trưởng đặt ra là: “phòng ngừa chủ động, ứng phó linh hoạt, khắc phục kịp thời”.

Tư duy ấy đặc biệt có ý nghĩa trước những loại hình cháy, nổ đang gây nhiều lo ngại như nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh; nhà nhiều tầng, nhiều căn hộ; cháy do sự cố điện và sạc xe điện.

Cùng với đó, Bộ trưởng yêu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật theo hướng quản lý rủi ro, phân định đúng trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu, người sử dụng và cơ quan quản lý; tăng cường hậu kiểm thực chất, dựa trên dữ liệu; xử lý nghiêm hành vi gian dối và những vi phạm trực tiếp đe dọa an toàn.

Một yêu cầu đáng chú ý khác là phát huy vai trò của Công an cấp xã, lực lượng dân phòng, lực lượng PCCC cơ sở và chuyên ngành theo phương châm “4 tại chỗ”.

Bởi một vụ cháy được phát hiện sớm vài phút có thể tạo ra khác biệt giữa thiệt hại được kiểm soát và một thảm họa. Một người dân được trang bị đúng kỹ năng có thể trở thành người cứu chính mình, cứu người thân và hỗ trợ cộng đồng trong những phút đầu tiên.

Vì vậy, tuyên truyền PCCC cũng phải thay đổi. Kiến thức phải dễ nhớ, kỹ năng phải dễ làm; tập trung vào thoát nạn, sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu, an toàn điện và xử lý tình huống trong những phút đầu.

Đưa phòng cháy thành văn hóa, chữa cháy thành kỹ năng – đó không chỉ là yêu cầu chuyên môn mà còn là cách xây dựng một xã hội có khả năng tự bảo vệ trước hiểm họa.

Cùng với đó, lực lượng phải tích cực tham gia việc tích hợp các đầu số khẩn cấp 113 - 114 - 115, hướng tới phục vụ người dân nhanh chóng, thuận tiện và hiệu quả hơn.

Nghi thức gắn Cờ truyền thống cho lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH trước sự chứng kiến của đội danh dự

Xây dựng người lính PCCC “Ba nhất”

Nếu phòng ngừa là tuyến đầu, công nghệ là công cụ thì con người vẫn là yếu tố quyết định. Bộ trưởng Lương Tam Quang yêu cầu Cục Cảnh sát PCCC và CNCH phải định vị vị trí, vai trò, tầm quan trọng đặc biệt của phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ đối với an ninh, ổn định, phát triển, nâng cao đời sống của nhân dân, vị thế của đất nước trong kỷ nguyên mới, từ đó có các giải pháp cụ thể nâng tầm toàn diện các mặt công tác này, đồng thời tập trung xây dựng lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; trở thành một trong những lực lượng đi đầu trong phong trào thi đua “Ba nhất: Kỷ luật nhất - Trung thành nhất - Gần dân nhất”.

Đây không chỉ là một khẩu hiệu thi đua, mà phải được cụ thể hóa trong từng mặt công tác, từng lễ tiết, tác phong và từng hành động cứu giúp nhân dân.

Bộ trưởng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu hiện đại hóa về con người theo phương châm “người trước, súng sau”. Người cán bộ, chiến sĩ phải có bản lĩnh, trình độ, kỹ năng, khả năng làm chủ công nghệ và đủ năng lực xử lý những tình huống ngày càng phức tạp. Hiện đại hóa lực lượng vì thế không chỉ là mua sắm thêm phương tiện. Đó phải là năng lực nhận diện nguy cơ sớm hơn, quyết định nhanh hơn, chỉ huy thống nhất hơn, phối hợp hiệu quả hơn và bảo vệ tốt hơn tính mạng của nhân dân cũng như cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ.

Bộ trưởng Lương Tam Quang cũng yêu cầu tập trung xây dựng các Trung tâm huấn luyện và ứng phó khẩn cấp ba miền Bắc - Trung - Nam đạt chuẩn quốc tế, đáp ứng yêu cầu chỉ huy, chữa cháy, CNCH và huấn luyện chuyên sâu; đủ năng lực ứng phó với những vụ cháy tại các địa điểm phức tạp như nhà cao tầng, không gian ngầm, trung tâm thương mại, cơ sở hóa chất nguy hiểm, nhà máy điện, điện hạt nhân. Cùng với năng lực chuyên môn, công tác xây dựng lực lượng phải gắn với chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, chiến sĩ, những người có công với cách mạng.

Thiếu tướng Dương Đức Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC và CNCH phát biểu tại buổi lễ

Nhìn lại 65 năm, Bộ trưởng Lương Tam Quang khẳng định lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH đã thể hiện lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân; luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, tận tụy, mưu trí, dũng cảm, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Trong những năm gần đây, lực lượng còn tích cực tham gia cứu nạn, cứu hộ quốc tế, được Đảng, Nhà nước ghi nhận, nhân dân và bạn bè quốc tế đồng tình, ủng hộ, góp phần nâng cao uy tín, vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Đằng sau những chiến công ấy là những mất mát không thể đo đếm. Trong quá trình công tác, chiến đấu, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh, nhiều đồng chí bị thương, để lại những dấu ấn sâu đậm về phẩm chất người Công an cách mạng “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ”.

Việc Cục Cảnh sát PCCC và CNCH được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất là sự ghi nhận, đánh giá cao của Đảng, Nhà nước, Đảng ủy Công an Trung ương và Bộ Công an đối với những thành tích, chiến công của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ. Nhưng phần thưởng ấy không phải điểm kết thúc. Vinh dự càng lớn, trách nhiệm càng cao.

Trong giai đoạn cách mạng mới, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH được Bộ trưởng đánh giá là rất nặng nề, khó khăn, vất vả nhưng cũng hết sức vẻ vang, tự hào.

Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an tin tưởng lực lượng sẽ tiếp tục lập nhiều chiến công, thành tích mới, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và nhân dân.

65 năm đã trở thành một dấu son. Nhưng với những người lính PCCC và CNCH hôm nay, giá trị của truyền thống không chỉ nằm ở việc nhớ về những chiến công đã qua. Truyền thống phải được chuyển hóa thành bản lĩnh để nhìn thấy nguy cơ trước khi nó thành thảm họa; thành tri thức để làm chủ công nghệ; thành kỷ luật để hành động chính xác trong những thời khắc sinh tử; và thành sự gần gũi để mỗi người dân đều có thể đặt niềm tin vào người chiến sĩ khi hiểm nguy ập đến.

Từ “chữa cháy” đến “quản trị rủi ro”, từ ứng phó sự cố đến kiến tạo một xã hội an toàn - đó chính là bước chuyển mà lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH phải thực hiện trong kỷ nguyên mới.

Và trên hành trình ấy, một yêu cầu xuyên suốt vẫn không thay đổi: bảo vệ tính mạng nhân dân trước hết, phục vụ nhân dân tốt nhất và không để sự phát triển phải trả giá bằng những mất mát có thể phòng ngừa.