Phòng chống lừa đảo trên không gian mạng

Công an phối hợp Đoàn Thanh niên xã Sáng Nhè hướng dẫn người dân kiểm chứng thông tin trên mạng xã hội.

Tháng 6/2026, trong quá trình nắm tình hình an ninh trật tự, Công an phường Điện Biên Phủ phát hiện bà V.T.M., sinh năm 1950, trú tại phường Điện Biên Phủ, có dấu hiệu bị các đối tượng tiếp cận, lừa đảo. Các đối tượng làm quen với bà M. qua facebook, từng bước tạo dựng sự tin tưởng rồi thông báo sẽ gửi quà và tài sản có giá trị từ nước ngoài về Việt Nam. Để nhận quà, bà được yêu cầu chuyển tiền làm thủ tục thuế, phí.

Nhận định đây là phương thức lừa đảo chiếm đoạt tài sản phổ biến mà tội phạm công nghệ cao thường xuyên sử dụng, Công an phường Điện Biên Phủ đã trực tiếp gặp gỡ, kiên trì giải thích để bà M. hiểu rõ thủ đoạn của các đối tượng. Từ những thông tin được cung cấp, bà nhận ra dấu hiệu bất thường và quyết định không chuyển tiền. Trường hợp của bà M. cho thấy, nếu được phát hiện và can thiệp kịp thời, những dấu hiệu bất thường trong một cuộc trò chuyện trên mạng có thể được nhận diện trước khi người dân mất tiền. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng may mắn nhận được sự hỗ trợ đúng lúc. Khi các thủ đoạn ngày càng tinh vi, số vụ việc được phát hiện, xử lý vẫn cho thấy mức độ phức tạp của loại tội phạm này.

8 tháng năm 2026, Công an tỉnh đã khởi tố 13 vụ, 129 bị can về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” trên không gian mạng. Phía sau những con số ấy là cuộc đấu trí ngày càng phức tạp với các đối tượng hoạt động trên môi trường mạng. Chúng thường sử dụng tài khoản ẩn danh, nhóm kín, công nghệ mã hóa, mạng xã hội xuyên biên giới để che giấu danh tính và dấu vết. Điều này khiến việc xác minh, truy vết, thu thập thông tin gặp nhiều khó khăn.

Trong khi đó, công nghệ phát triển nhanh, các thủ đoạn lừa đảo liên tục thay đổi. Không chỉ giả danh cơ quan chức năng, ngân hàng hay người quen, các đối tượng còn lợi dụng hình ảnh, âm thanh và những thông tin được tạo dựng bằng công nghệ để khiến người tiếp nhận khó phân biệt thật, giả.

Từ thực tế đó, cùng với đấu tranh, xử lý tội phạm, Công an tỉnh chú trọng nâng cao khả năng tự bảo vệ của người dân trên không gian mạng. Nhằm nâng cao khả năng nhận diện, kiểm chứng thông tin và phòng, chống tin giả, tin sai lệch do AI tạo ra, những ngày này, chiến dịch truyền thông “Tin AI? - Kiểm trước, tin sau” đang được triển khai mạnh mẽ trên địa bàn tỉnh.

Đại úy Dương Thế Hải Ngọc, Phó Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Điện Biên cho biết: Chiến dịch truyền thông “Tin AI? - Kiểm trước, tin sau” do Bộ Công an phát động được triển khai trên toàn quốc, từ ngày 28/7 đến ngày 28/9/2026. Chiến dịch hướng đến đối tượng trọng tâm là người dùng mạng xã hội độ tuổi từ 14 đến 55 tuổi, đối tượng mở rộng là người già trên 55 tuổi; các tổ chức và doanh nghiệp.

Một trong những thông điệp được nhấn mạnh của chiến dịch là “Chậm lại một chút trước khi tin và chia sẻ”, cùng quy tắc 4 yếu tố: Nguồn tin - Bằng chứng - Bối cảnh - Động cơ. Đây cũng là cách để mỗi người chủ động hơn trước những thông tin ngày càng khó nhận biết thật, giả. Đến nay, chiến dịch có 86/86 fanpage, hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ tham gia; đạt hàng triệu lượt đăng tải, chia sẻ. Góp phần xây dựng môi trường thông tin lành mạnh, an toàn và nâng cao khả năng tự bảo vệ của cộng đồng trước những thách thức mới trong kỷ nguyên số.

Trong môi trường mạng ngày càng phức tạp, thủ đoạn lừa đảo liên tục biến đổi, tinh vi, công an tỉnh khuyến cáo người dân không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP cho người lạ; không chuyển tiền khi chưa xác minh rõ danh tính và mục đích của người nhận. Khi có dấu hiệu nghi vấn, cần kịp thời thông báo cho cơ quan công an để được hướng dẫn, hỗ trợ. Việc nâng cao cảnh giác, chủ động kiểm chứng thông tin trước khi tin, chia sẻ hoặc thực hiện giao dịch là cách thiết thực để mỗi người tự bảo vệ tài sản, thông tin cá nhân, góp phần phòng ngừa tội phạm trên không gian mạng.