Phòng chống tham nhũng, tiêu cực: Chuyển từ 'đi sau xử lý' sang 'đi trước kiểm soát'

Chiều 21/1, tiếp tục phiên thảo luận tại Đại hội XIV của Đảng, thay mặt Ban Nội chính Trung ương, đồng chí Đặng Văn Dũng, Bí thư Đảng ủy, Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương đã trình bày tham luận xoay quanh chủ đề: Kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Đồng chí Đặng Văn Dũng, Bí thư Đảng ủy, Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương - Ảnh: TTXVN.

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định tham nhũng là "giặc nội xâm"; đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, vừa cấp bách, vừa lâu dài.

Trong nhiều nhiệm kỳ, nhất là nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được triển khai quyết liệt, với nhiều chủ trương, cách làm mới, bài bản, khoa học, đồng bộ, hiệu quả.

Đầu nhiệm kỳ đã bổ sung nội dung về phòng, chống tiêu cực và thành lập Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, tiêu cực cấp tỉnh.

Cuối nhiệm kỳ bổ sung nội dung về phòng, chống lãng phí; đảm bảo toàn diện, đồng bộ giữa phòng, chống tham nhũng với phòng, chống tiêu cực và lãng phí; cả ở Trung ương và địa phương; cả trong khu vực nhà nước và khu vực ngoài nhà nước; cả xử lý kỷ luật, xử lý hành chính với xử lý hình sự.

Công tác điều tra, xử lý vừa kiên quyết, nghiêm minh, vừa nhân văn, thuyết phục nhiều vụ án, vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nghiêm trọng, phức tạp ở nhiều lĩnh vực, có tính cảnh tỉnh, cảnh báo, răn đe, phòng ngừa có hiệu quả; điều tra, truy tố, xét xử vắng mặt cả bị can, bị cáo bỏ trốn ra nước ngoài, khẳng định sự nghiêm minh của pháp luật và quyết tâm chính trị rất cao của Đảng, Nhà nước.

Tiếp tục đẩy mạnh, kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, cần quán triệt và thực hiện nghiêm túc, hiệu quả 3 yêu cầu, 5 trọng tâm, 3 đột phá, với phương châm "Kiên trì - Quyết tâm - Đồng thuận - Toàn diện - Đột phá" mà đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã kết luận, chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc Tổng kết công tác PCTNLPTC trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, 5 vấn đề lớn được đồng chí Đặng Văn Dũng đưa ra tại tham luận.

Một là, để chuyển trọng tâm sang phòng ngừa, lấy phòng ngừa là chính, cơ bản, lâu dài, phải chuyển mạnh từ "đi sau xử lý" sang "đi trước kiểm soát", từ "làm đúng quy trình" sang "làm thực chất, có kết quả", từ "chống để răn đe" sang "xây để bền vững", từ "quản lý truyền thống" sang "quản trị số", lấy công nghệ, dữ liệu làm công cụ giám sát, phòng ngừa, phát hiện tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; tăng cường giám sát từ đầu, giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm; tiến hành giám sát bằng trí tuệ nhân tạo; phân tích dữ liệu lớn bigdata để phát hiện, phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực từ sớm, từ xa, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn.

Cùng với hoàn thiện thể chế, pháp luật, cần tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát có hiệu quả tài sản, thu nhập.

Thứ hai, xử lý là quan trọng, đột phá, đi đôi với phòng ngừa, phát hiện. Phát hiện và xử lý kịp thời để "không dám" tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Xử lý cũng nhằm mục đích răn đe, cảnh báo, để "xây" cho tốt hơn, nâng cao hơn phòng ngừa.

Trong xử lý phải quán triệt sâu sắc quan điểm lịch sử cụ thể, khách quan, toàn diện; đúng nguyên tắc hành chính, phân biệt quan hệ xã hội, quan hệ gia đình với quan hệ tội phạm; sai phạm do cố ý vì vụ lợi với sai phạm vì đổi mới, sáng tạo, vì lợi ích chung; bảo đảm nguyên tắc suy đoán vô tội, yêu cầu chính trị, pháp luật và nghiệp vụ.

Xử lý nghiêm minh và nhân văn, ưu tiên áp dụng các biện pháp về kinh tế, hành chính, dân sự, kỷ luật; xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng theo đúng quan điểm chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm.

Giải pháp thứ ba được đề cập là tăng cường kiểm soát quyền lực. Tham nhũng, tiêu cực là một trong những "khuyết tật bẩm sinh" của quyền lực, phải tăng cường và nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực.

Cán bộ, công chức, viên chức nói riêng và người được giao chức vụ, quyền hạn nói chung phải không ngừng tu dưỡng, rèn luyện, thường xuyên "tự soi", "tự sửa"; phải tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát có hiệu quả việc thực thi quyền lực, theo nguyên tắc: Mọi quyền lực phải được kiểm soát chặt chẽ bằng cơ chế, phải được ràng buộc bằng trách nhiệm, quyền lực đến đâu trách nhiệm đến đó, quyền lực càng cao trách nhiệm càng lớn; lạm dụng, lợi dụng quyền lực phải bị truy cứu trách nhiệm và xử lý nghiêm minh.

Các lĩnh vực chuyên môn sâu, khép kín, bí mật, càng phải chú trọng kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực, nhất là kiểm tra, giám sát từ bên ngoài; Chú trọng kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực gắn với xây dựng bộ máy chính quyền địa phương hai cấp thực sự liêm chính, gần dân, phục vụ nhân dân.

Bốn là, đẩy mạnh phòng, chống lãng phí, tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa công tác phòng, chống lãng phí trong toàn xã hội, nhất là rà soát, xử lý dứt điểm các công trình, dự án có khó khăn, vướng mắc, chậm tiến độ, tồn đọng, kéo dài, có nguy cơ thất thoát, lãng phí và các cơ sở nhà, đất, tài sản công dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính theo đúng chủ trương của Bộ Chính trị là: Không để lãng phí kéo dài, nhưng cũng không hợp pháp hóa các sai phạm.

Khẩn trương cụ thể hóa, thể chế hóa các chủ trương, quan điểm của Đảng về xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai; về xử lý sai phạm trong các vụ án, vụ việc nói chung, sai phạm liên quan đến kinh tế tư nhân nói riêng, để khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Năm là, hoàn thiện cơ chế mạnh mẽ bảo vệ được cán bộ dám nghĩ, dám làm, đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung; khắc phục hiệu quả, triệt để tình trạng đùn đẩy, né tránh, sợ sai không dám làm, xử lý trách nhiệm, thay thế cán bộ thiếu kiến thức, năng lực, thiếu bản lĩnh, đùn đẩy, né tránh, không dám làm.

Trang Trần

Nam Khánh