Quân bài mới làm thay đổi cán cân sức mạnh trên không ở Bắc Âu
Sau khi Thụy Điển gia nhập NATO, tiêm kích Gripen trở thành một thành phần quan trọng trong kế hoạch phối hợp phòng không khu vực, đặc biệt tại Bắc Âu và biển Baltic.
Thụy Điển chính thức gia nhập NATO ngày 7/3/2024, đánh dấu sự thay đổi lớn trong chính sách an ninh của quốc gia Bắc Âu này.
Việc Stockholm từ bỏ trạng thái không liên kết quân sự kéo dài nhiều thập niên cũng tạo ra những yêu cầu mới đối với lực lượng không quân, trong đó Gripen giữ vai trò trung tâm.
Trước khi gia nhập NATO, Thụy Điển đã xây dựng hệ thống phòng không độc lập, với mạng lưới radar, trung tâm chỉ huy và các phi đội Gripen có khả năng hoạt động phân tán.
Khi trở thành thành viên liên minh, hệ thống này có thêm điều kiện phối hợp với lực lượng không quân của các nước đồng minh, mở rộng phạm vi chia sẻ dữ liệu và tổ chức nhiệm vụ chung.
Vị trí địa lý khiến Thụy Điển có ý nghĩa chiến lược đặc biệt đối với an ninh Bắc Âu. Quốc gia này nằm giữa Na Uy, Phần Lan và khu vực biển Baltic, nơi có những tuyến hàng hải, căn cứ quân sự và cơ sở hạ tầng quan trọng.
Khả năng kiểm soát không phận tại đây có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động phòng thủ của các thành viên NATO trong khu vực.
Tiêm kích Gripen được phát triển với khả năng hoạt động từ nhiều địa điểm, bao gồm các đường băng dã chiến và đoạn đường cao tốc được chuẩn bị trước.
Đặc điểm này giúp Thụy Điển có thể phân tán máy bay, giảm sự phụ thuộc vào một số căn cứ cố định. Trong môi trường tác chiến liên minh, khả năng này cũng có thể hỗ trợ việc triển khai lực lượng linh hoạt hơn.
Phiên bản Gripen E có radar AESA, cảm biến hồng ngoại và hệ thống tác chiến điện tử Arexis.
Máy bay còn được thiết kế để kết nối với các hệ thống chỉ huy và chia sẻ dữ liệu, tạo điều kiện phối hợp với những nền tảng khác trong NATO.
Một điểm đáng chú ý là Thụy Điển có thể đóng góp kinh nghiệm tác chiến phân tán cho liên minh.
Thay vì chỉ tập trung vào những căn cứ không quân quy mô lớn, mô hình của nước này nhấn mạnh khả năng duy trì hoạt động khi hạ tầng chính bị tấn công.
Đây là kinh nghiệm có giá trị trong bối cảnh các tên lửa hành trình và vũ khí tấn công chính xác ngày càng đe dọa những sân bay quân sự.
Tuy nhiên, việc gia nhập NATO không tự động biến Gripen thành chiến đấu cơ có khả năng vượt trội trước mọi đối thủ.
Máy bay vẫn phải được phối hợp với các hệ thống phòng không, radar và lực lượng đồng minh.
Giá trị lớn nhất của Gripen nằm ở khả năng bổ sung một nền tảng chiến đấu linh hoạt vào mạng lưới phòng thủ chung của Bắc Âu.
