Quán cơm bị kiểm tra gắt gao, bếp ăn trường học lại được miễn giấy chứng nhận

Chiều nay, Quốc hội thảo luận về dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Bếp ăn tập thể trường học không thể trở thành “vùng trũng”

Đại biểu Châu Quỳnh Dao (An Giang) quan tâm đến việc bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh được miễn cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, chỉ cần cam kết với chính quyền địa phương quản lý.

"Thực tiễn dịch tễ cho thấy vi khuẩn, nấm mốc, hóa chất độc hại tồn dư không bao giờ biết phân biệt đây là một bếp ăn tập thể có đăng ký kinh doanh hay bếp ăn tập thể không lợi nhuận, tự chi hộ hay thu hộ. Những bếp ăn này có quy mô rất lớn, một ngày có thể phục vụ hàng trăm, hàng nghìn suất ăn cho học sinh hay doanh nghiệp", bà phân tích.

Đại biểu Châu Quỳnh Dao

Dẫn số liệu từ báo cáo giám sát của Quốc hội và Bộ Y tế, bà Dao cho biết ngộ độc thực phẩm ở trong bếp ăn tập thể chiếm 22,1% tổng số vụ và người bị ảnh hưởng lên tới 84,4% trên cả nước.

Trong đó, năm 2025, trường học có 11 vụ ngộ độc và khiến 650 em nhập viện. Ở nhà máy, xí nghiệp có 13 vụ khiến 900 công nhân nghỉ việc điều trị. Trong 10 tháng vừa qua, có 8 vụ trong trường học với gần 500 em và trong doanh nghiệp có 9 vụ với 700 công nhân.

"Số liệu này chỉ thống kê ở quy mô lớn, giống như một tảng băng, còn phần chìm ở dưới", đại biểu lo ngại.

Bà cũng chia sẻ việc cử tri bức xúc với nghịch lý khi một quán phở, một quán cơm bình dân một ngày chỉ phục vụ vài chục thực khách nhưng luôn bị thẩm định, kiểm tra nghiêm túc, gắt gao. Trong khi đó, bếp ăn tập thể phục vụ số lượng lớn cho học sinh, công nhân lại có thể được miễn giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

Hằng năm Bộ GD-ĐT, Sở GD-ĐT đều chỉ đạo các cơ sở giáo dục thực hiện nghiêm, tuy nhiên, bà Dao cho hay việc chưa luật hóa cùng với những điều kiện khắt khe khác không được kiểm tra sẽ dẫn đến hệ lụy phức tạp.

"Chính quy định này đã khiến các đơn vị tự nấu trở thành một vùng trũng về an toàn thực phẩm", đại biểu nhìn nhận nếu xảy ra sự cố, muốn lấy mẫu kiểm nghiệm theo thời gian vàng để truy trách nhiệm sẽ khó.

Bà dẫn chứng Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ đã luật hóa quy trình kiểm nghiệm mẫu trước bữa ăn và minh bạch, công khai cho cha mẹ học sinh. 

Từ đó, đại biểu kiến nghị cân nhắc việc bãi bỏ quy định miễn giấy chứng nhận với những trường hợp bếp ăn tập thể, đồng thời luật hóa cơ chế giám sát giữa các bên. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm pháp lý nếu để xảy ra ngộ độc xuất phát từ sự buông lỏng quản lý và tự ý hạ thấp chi phí định mức bữa ăn vì lợi nhuận riêng của một nhóm nào đó.

Kiến nghị không quảng cáo, bán thực phẩm siêu chế biến trong trường học

Đại biểu Lê Hoàng Anh

Đại biểu Lê Hoàng Anh chỉ ra khoảng trống khi “dự thảo mới lo thực phẩm không gây ngộ độc hôm nay, chưa lo thực phẩm không gây bệnh tật ngày mai”.

Góp ý quy định về nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì, đại biểu Lê Hoàng Anh cho rằng bảng thành phần chữ nhỏ mặt sau, người cao tuổi khó đọc, trẻ em không hiểu.

“Nhãn cảnh báo không cấm sản xuất, không cấm mua bán, chỉ trả lại cho người tiêu dùng quyền lựa chọn có hiểu biết và tạo động lực để doanh nghiệp tự giảm đường, giảm muối”, ông Hoàng Anh nói, đồng thời đề nghị bổ sung quy định “thực phẩm bao gói sẵn vượt ngưỡng đường, muối, chất béo phải có nhãn cảnh báo mặt trước”.

Hạn chế quảng cáo thực phẩm có hại cho sức khỏe đối với trẻ em cũng là đề xuất được đại biểu tỉnh Gia Lai đưa ra.

Ông chia sẻ hằng ngày, trên truyền hình, mạng xã hội, trẻ em tiếp xúc với quảng cáo thực phẩm siêu chế biến gắn với hoạt hình, quà tặng. Dự thảo luật đã cấm lợi dụng hình ảnh nhân viên y tế, người có ảnh hưởng, nhưng chưa có quy định bảo vệ trẻ em.

Đại biểu đề nghị không cấm quảng cáo nói chung, chỉ hạn chế quảng cáo hướng tới trẻ em với thực phẩm phải ghi nhãn cảnh báo: không quảng cáo trong chương trình, khung giờ, nền tảng cho trẻ em; không dùng nhân vật hoạt hình, quà tặng để lôi kéo; không quảng cáo, tài trợ, bày bán trong trường học.

Doanh nghiệp vẫn quảng cáo với người lớn; chỉ có trẻ em được bảo vệ. Theo ông, quy định này phải đặt ngay trong luật này, trong khi Luật Quảng cáo chưa có trong chương trình lập pháp năm 2027, chờ thì khoảng trống kéo dài.

Ông nhấn mạnh tinh thần: không vì an toàn thực phẩm mà cản trở sản xuất, kinh doanh; cũng không vì tăng trưởng mà để sức khỏe nhân dân, nhất là trẻ em, đứng ngoài chính sách; siết chặt nơi nguy cơ cao, thông thoáng nơi nguy cơ thấp, minh bạch ở mọi khâu, nâng chuẩn theo nhịp phát triển - đúng yêu cầu “kiểm soát sớm nguy cơ” của Bộ Chính trị.

Đại biểu Phạm Trọng Nhân 

Đại biểu Phạm Trọng Nhân (TPHCM) băn khoăn khi công cụ mạnh nhất là thu hồi giấy chứng nhận lại bị rút khỏi dự luật.

“Nếu làm giả một tờ giấy thì bị thu hồi, còn làm giả cả lô thực phẩm, để cả bếp ăn phải đi cấp cứu thì luật không còn coi là căn cứ thu hồi”, ông Nhân nói.

Dẫn chứng 6 tháng đầu năm, cả nước có 58 vụ ngộ độc, trong đó có 10 người tử vong, ông cảnh báo rủi ro dồn vào bếp ăn trường học, khu công nghiệp, bệnh viện, nơi học sinh, công nhân, người bệnh không được chọn mâm cơm của mình.

Với việc rút công cụ mạnh nhất là thu hồi giấy chứng nhận, đại biểu Phạm Trọng Nhân nhìn nhận đây có thể không phải là sơ suất kỹ thuật, mà là “triệu chứng của một đạo luật đi vòng”.