Quản lý thu hồi khoáng sản tại Thanh Hóa: Những kẽ hở đe dọa môi trường và an toàn lao động

Thực hiện các quy định của pháp luật, các xã, phường trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã cơ bản triển khai kịp thời nội dung Văn bản số 13026/SNNMT-ĐCKS của Sở Nông nghiệp và Môi trường về việc hướng dẫn công tác quản lý hoạt động san gạt, cải tạo mặt bằng, xây dựng công trình trên đất ở, đất nông nghiệp.

Trong đó, việc cấp giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản đối với người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi khoáng sản nhóm III, IV đã giải quyết được nhiều vướng mắc.

Đơn vị thi công thực hiện thu hồi khoáng sản tại địa bàn xã Thạch Bình.

Sau khi UBND các xã, phường cấp giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản, hàng loạt vấn đề đã được giải quyết, góp phần tích cực vào việc phát triển kinh tế, xã hội địa phương. Tạo việc làm và lợi nhuận cho các doanh nghiệp khi họ tham gia thu hồi khoáng sản cho người dân; tạo mặt bằng đẹp, thuận lợi để người sử dụng đất làm nhà ở, sản xuất; làm giảm đáng kể tình trạng khai thác đất san lấp trái phép…

Đặc biệt, đăng ký thu hồi khoáng sản đã góp phần hạ nhiệt cơn khát về thiếu vật liệu xây dựng trên địa bàn. Tính đến nay, các xã, phường trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã cấp được khoảng hơn 40 giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản cho người sử dụng đất.

Tuy nhiên, công tác quản lý sau cấp phép hiện đang gặp một số bất cập, tồn tại cần được khắc phục, tháo gỡ. Không đủ nguồn nhân lực giám sát các đơn vị thi công; tình trạng ô nhiễm môi trường do trong quá trình vận chuyển đất bị rơi vãi tạo thành bụi tại các tuyến đường gần điểm khai thác; đất tại điểm thu hồi khi gặp trời mưa bị cuốn ra khu vực xung quanh do đơn vị thi công không đào rãnh tạo hệ thống thu gom nước bề mặt; không mở đường lên điểm khai thác để thực hiện việc cắt lớp bằng hạ thấp độ cao từ trên xuống dưới, mà thi công theo phương thẳng đứng, tạo thành, vách cao, tiềm ẩn nguy cơ đổ, sập, gây mất an toàn lao động; tình trạng xe vận chuyển vượt số lượng đăng ký, số lượng khai báo…

Trao đổi với phóng viên, ông Dương Trung Sơn, Trưởng phòng Kinh tế xã Cẩm Tân cho biết: "Hiện nay trên địa bàn xã Cẩm Tân đã cấp được giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản cho 12 hộ dân. Do địa bàn rộng nên việc giám sát khai thác không đúng theo phương án hoặc đảm bảo trong vận chuyển và môi trường đang gặp khó khăn. Nhiều người dân đã có ý kiến, do vậy phòng Kinh tế của xã phải tập trung giải quyết".

Nói về nguồn nhân lực quản lý sau cấp phép, ông Sơn nhận định, hiện không đủ con người để theo dõi nếu như tại một thời điểm cấp tới 3 vị trí cùng một lúc. Ngoài ra, do yếu tố địa hình nên có vị trí không thể thi công theo đúng phương án ngay từ ban đầu được.

Xe tải vận chuyển đất từ điểm thu hồi khoáng sản trên địa bàn xã Cẩm Tân.

Song song với đó, việc quản lý phương tiện ra vào vận chuyển đất cũng đang tồn tại bất cập. Xe vận chuyển đất tại điểm khai thác có dấu hiệu quá tải, số lượng xe ra vào đông, không đúng như đăng ký, kê khai trong phương án nên việc kiểm tra gặp nhiều khó khăn.

Ông Lê Công Dương, Trưởng phòng Kinh tế xã Ngọc Trạo cho biết: "Đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn xã Ngọc Trạo đã cấp được 05 giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản cho người dân, trong đó có 03 hộ đã thực hiện xong việc thu hồi khoáng sản.

Xã Ngọc Trạo không cấp một cách ồ ạt cho hộ dân và trong quá trình thực hiện thi công xã đã lựa chọn những đơn vị có năng lực. Tuy nhiên, trong quá trình quản lý sau cấp phép thì về con người để giám sát đơn vị thi công là thiếu hẳn. Bên cạnh đó, do thời hạn cấp phép khai thác ngắn nên trong những ngày thi công, lượng xe vận chuyển đổ về đông, ảnh hưởng đến giao thông đi lại"…

Cấp giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản cho cho người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi khoáng sản nhóm III, IV tại Thanh Hóa đã được Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn tại Văn bản số 13026/SNNMT-ĐCKS ngày 14/10/2025. Tuy nhiên đến những tháng đầu năm 2026, một số xã trên địa bàn tỉnh mới thực hiện được việc cấp giấy cho những trường hợp đầu tiên.

Do việc thực hiện trong điều kiện chính quyền 2 cấp mới đi vào hoạt động và lại là thẩm quyền mới nên còn gặp không ít khó khăn cả trong việc thực hiện các bước quy trình cấp giấy phép cho đến khâu quản lý sau cấp phép. Thiết nghĩ, UBND các xã, phường trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa cần nỗ lực hơn nữa trong việc đưa ra các giải pháp tháo gỡ những vướng mắc, bất cập trên, đặc biệt là việc giám sát chặt chẽ các đơn vị thi công thi công theo đúng phương án, thiết kế đã được phê duyệt.

Trước đó, ngày 14/10/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa ban hành Văn bản số 13026/SNNMT-ĐCKS về việc hướng dẫn công tác quản lý hoạt động san gạt, cải tạo mặt bằng, xây dựng công trình trên đất ở, đất nông nghiệp. Trong đó tại mục 3 của văn bản nêu rõ: Đối với trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi khoáng sản nhóm III, nhóm IV trong quá trình cải tạo, xây dựng công trình trên đất ở, đất nông nghiệp, UBND xã xem xét, hướng dẫn thực hiện thủ tục cấp giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản theo quy định.

Về trình tự thẩm định khối lượng khoáng sản thu hồi, phương pháp thu hồi, kế hoạch thu hồi theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 75 Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 và điểm b khoản 1 Điều 96 Nghị định số 193/2025/NĐ-CP ngày 02/7/2025 của Chính phủ.

Về thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản được thực hiện theo quy định tại Điều 98 Nghị định số 193/2025/NĐ-CP ngày 02/7/2025 của Chính phủ; Mẫu văn bản, tài liệu trong hồ sơ xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản được quy định tại điểm c khoản 1 và điểm b khoản 3 Điều 21 Thông tư số 36/2025/TT-BNNMT ngày 02/7/2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Việc thẩm định về khối lượng khoáng sản thu hồi, phương pháp thu hồi, kế hoạch thu hồi phải được thực hiện trên cơ sở Bản đăng ký thu hồi khoáng sản và hiện trạng thực tế, các hồ sơ, tài liệu minh chứng có liên quan, đảm bảo các quy định nêu trên.

Về xác định cơ quan có thẩm quyền xác định, phê duyệt, quyết toán tiền cấp quyền khai thác khoáng sản theo quy định tại khoản 3 Điều 131 Nghị định số 193/2025/NĐ-CP ngày 7/02/2025 của Chính phủ.

Chủ tịch UBND cấp xã giao cho cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp xã thực hiện việc xác định, trình phê duyệt, phê duyệt điều chỉnh, phê duyệt lại, quyết toán tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã quy định tại điểm b khoản 1 Điều 96 của Nghị định 193/2025/NĐ-CP ngày 02/7/2025 của Chính phủ.

Việc thực hiện tính tiền cấp quyền khai thác khoáng sản được thực hiện theo quy định tại Điều 132 Nghị định số 193/2025/NĐ-CP ngày 02/7/2025 của Chính phủ và được thực hiện trong quá trình thẩm định cấp Giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản.

Kết thúc quá trình thu hồi (Giấy xác nhận đăng ký thu hồi khoáng sản hết hiệu lực), trên cơ sở báo cáo của tổ chức, cá nhân được phép thu hồi khoáng sản, UBND cấp xã có trách nhiệm quyết toán tiền cấp quyền khai thác khoáng sản theo quy định tại Điều 139, Điều 140 Nghị định số 193/2025/NĐ-CP ngày 02/7/2025 của Chính phủ.

Mẫu văn bản trong hồ sơ liên quan đến việc xác định, phê duyệt, quyết toán tiền cấp quyền khai thác khoáng sản được quy định tại Điều 10 Thông tư số 38/2025/TT-BNNMT ngày 02/7/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.