Quảng Ngãi: Nhiều bất cập về mua bán sản phẩm từ sâm Ngọc Linh

Nhiều sản phẩm chế biến từ sâm các loại trưng bày, mua bán không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Nhiều sản phẩm từ sâm Ngọc Linh được trưng bày tại các cửa hàng, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi với những dòng chữ như “Hàng trưng bày không bán”, “Hàng hóa trưng bày nhận diện”. Thế nhưng, khi khách hàng có nhu cầu, nhân viên vẫn báo giá, nhận đặt hàng, thậm chí cho biết đang chuẩn bị giao những bình rượu sâm trị giá hàng chục triệu đồng.

Tại trụ sở chính Công ty cổ phần Sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông Kon Tum (Sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông) trên đường Phan Đình Phùng, phường Kon Tum, nhiều sản phẩm từ sâm Ngọc Linh được trưng bày, giới thiệu và bán cho khách hàng.

Mập mờ “Hàng trưng bày không bán”

Trong không gian rộng, hàng trăm sản phẩm được sắp xếp trên các kệ tủ, gồm rượu, trà, nước chiết xuất, mật ong và nhiều sản phẩm chế biến từ sâm Ngọc Linh. Nhiều sản phẩm được sản xuất, đóng hộp, có nhãn mác, thương hiệu và thông tin sản phẩm. Xen kẽ trong đó là những sản phẩm không có nhãn mác, không thể hiện thông tin về thành phần, nguồn gốc hay các nội dung nhận diện hàng hóa.

Công ty cổ phần Sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông Kon Tum bày bán hàng không nhãn mác, tem giới thiệu thành phần sản phẩm.

Tại thời điểm đầu tháng 9/2026, ngay quầy hàng gần lối vào có 8 bình rượu ngâm củ sâm. Các bình có kích thước tương đồng nhưng củ sâm bên trong có nhiều hình dạng, kích cỡ khác nhau. Quan sát bên ngoài, những bình rượu này không có tem, nhãn mác hay dấu hiệu nhận diện sản phẩm.

Theo nhân viên bán hàng, đây là rượu ngâm củ sâm Ngọc Linh. Tuy nhiên, trên các bình rượu không thể hiện thành phần, hạn sử dụng, hướng dẫn sử dụng và bảo quản.

Cạnh đó là ngăn tủ trưng bày khoảng 10 bình rượu ngâm củ sâm. Các bình có kích thước, dung tích lớn, bên trong là những củ sâm có hình thái đa dạng. Tất cả đều không có nhãn mác, tem giới thiệu thành phần sản phẩm, ngày sản xuất hay hạn sử dụng. Nhân viên bán hàng cho biết, tùy dung tích bình và loại củ sâm, giá bán dao động từ 7-10 triệu đồng.

“Bình này 4 lít, củ lớn có giá 70 triệu đồng”, nhân viên bán hàng cho biết.

“Đây là rượu ngâm sâm Ngọc Linh, các bình này đồng giá 7 triệu đồng. Bình lớn, củ lớn thì giá cao hơn”, nữ nhân viên giới thiệu.

Tại khu vực trưng bày chính của showroom, phía trên các tủ là những sản phẩm như rượu, tinh chất sâm Ngọc Linh, trà và nhiều sản phẩm đóng hộp có nhãn mác, thương hiệu, thành phần. Bên dưới là hơn 30 bình rượu, bên trong có lá, củ tươi với nhiều kích cỡ, hình dạng khác nhau.

Một số bình rượu ngâm củ, lá tươi hoặc cả cây sâm có dán tem rượu nhưng không có thông tin về thành phần, chất liệu hàng hóa. Một số bình khác chứa củ, lá sâm nhưng không có tem rượu, nhãn mác hay thông tin về sản phẩm.

Mảnh giấy trên bình rượu có những thông số về giá trị sản phẩm được viết tay.

Đặc biệt, trên hàng chục bình rượu lớn có gắn một mảnh giấy màu xanh, ghi dung tích bình, trọng lượng sâm, số năm tuổi của sâm và thời gian ngâm. Phía cuối mảnh giấy đều có dòng chữ “Hàng trưng bày không bán”.

Thế nhưng, trên nhiều mảnh giấy này lại có những thông số về giá trị sản phẩm được viết tay. Một bình rượu gắn nhãn “Hàng trưng bày không bán”, phía trên là dòng chữ số liệu mờ: “Dung tích bình 4 lít, trọng lượng sâm 250g, số năm tuổi sâm 8-10 năm, thời gian ngâm 1/2025” và dưới cùng là số “42tr”.

Bên cạnh, một bình rượu lớn khác ghi: “Dung tích bình 4 lít, trọng lượng sâm 400g, số năm tuổi sâm 8-10 năm, thời gian ngâm 5/2022”, phía dưới là con số “70”. “Bình này 4 lít, củ lớn có giá 70 triệu đồng”, nhân viên bán hàng cho biết.

Như vậy, dù được ghi là “Hàng trưng bày không bán”, những bình rượu vẫn được gắn thông tin về trọng lượng sâm, số năm tuổi, thời gian ngâm và giá trị lên tới hàng chục triệu đồng. Khi được hỏi vì sao không in giá bán, thành phần hoạt chất và năm trồng củ sâm, nhân viên bán hàng lúng túng.

Trước những thông tin này, phóng viên Báo Nhân Dân đã nỗ lực liên hệ lãnh đạo Công ty cổ phần Sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông Kon Tum (Sâm Ngọc Linh Tu Mơ Rông) để trao đổi, làm rõ thông tin nhưng không nhận được sự phối hợp.

“Hàng hóa trưng bày nhận diện” lúc bán, lúc không

Tại Công ty cổ phần Dược liệu Sâm Việt Nam (Thanh Loan Nàng sâm) trên đường Duy Tân, phường Đăk Cấm, các sản phẩm dược liệu, sâm dây, sâm Ngọc Linh ngâm rượu, mật ong được trưng bày trong khuôn viên công ty.

“Hàng hóa trưng bày nhận diện” tại Công ty cổ phần Dược liệu Sâm Việt Nam.

Đại diện doanh nghiệp cho biết, đơn vị mua củ, lá, hoa tươi sâm Ngọc Linh của người dân để bán theo yêu cầu của khách hàng.

Tại thời điểm giữa tháng 8/2026, bên trong trụ sở công ty là khu vực trưng bày, mua bán hàng hóa. Không gian chứa hàng rộng, với hàng trăm bình rượu ngâm các loại sâm, dược liệu. Khu vực hàng hóa chính được chia thành nhiều ngăn, chứa các bình rượu lớn, nhỏ bên trong là dược liệu, sâm các loại.

"Bình rượu sâm Ngọc Linh này 40 triệu đồng, bên em chuẩn bị chuyển đi cho khách”, nữ nhân viên cho biết.

Các ngăn tủ trưng bày những bình chứa lá, hoa, củ sâm đều dán dòng chữ “Hàng hóa trưng bày nhận diện”. Nhân viên công ty cho biết, sâm Ngọc Linh trồng 12 năm có giá 6 triệu đồng/lạng, gồm 3 củ tươi. Đối với sâm Ngọc Linh ngâm rượu, giá bán từ 7-12 triệu đồng/lạng, tùy kích cỡ củ sâm. Bình rượu ngâm lá sâm Ngọc Linh có giá từ 5-10 triệu đồng/bình, tùy số lượng lá và số năm ngâm rượu.

“Hàng trưng bày nhận diện nhưng vẫn bán. Mấy bình rượu này tụi em gửi bán cho khách. Bình rượu sâm Ngọc Linh này 40 triệu đồng, bên em chuẩn bị chuyển đi cho khách”, nữ nhân viên cho biết.

"Bình rượu này em chuẩn bị giao cho khách", nhân viên bán hàng Công ty cổ phần dược liệu Sâm Việt Nam cho biết.

Dù nhân viên bán hàng khẳng định hàng trưng bày nhận diện vẫn bán cho khách nhưng Giám đốc Công ty cổ phần dược liệu Sâm Việt Nam Nguyễn Thị Thanh Loan lại cho biết: “Nhân viên nói sao tôi không biết nhưng việc lên bình rượu thì tôi hỗ trợ cho khách, còn mặt hàng bình rượu ngâm củ sâm tươi ở đây chỉ trưng bày”.

Cũng theo bà Loan, khi mua được củ sâm, doanh nghiệp sẽ tạo nhiều bối cảnh, quay nhiều clip, xây dựng nhiều nội dung, khác nhau để phục vụ truyền thông.

Cần kiểm soát sản phẩm chế biến từ sâm

Không chỉ tại các doanh nghiệp chuyên kinh doanh sâm, nhiều cửa hàng, cơ sở trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi ở các phường, xã như Kon Tum, Đăk Cấm, Đăk Hà, Măng Đen, Đăk Tô… cũng trưng bày, mua bán các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh.

Tại Công ty trách nhiệm hữu hạn In quảng cáo Sao Đông Phương ở phường Kon Tum, bên cạnh khu vực in ấn quảng cáo là khuôn viên trưng bày các loại rượu sâm. Những bình rượu ngâm dược liệu, sâm được đặt tại đây không có nhãn mác, thiếu các thông tin về sản phẩm.

“Tùy bình rượu và loại sâm, số lượng sâm giá bán từ 2 đến 8 triệu. Tôi có vườn sâm nên ngâm rượu bán cho khách. Bán tại cửa hàng trưng bày ít khách, tôi bán qua người quen và nhiều kênh thông tin. Việc mua bán tự tin tưởng với khách hàng quen ở trong tỉnh, các thành phố như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh”, đại diện công ty cho biết.

Những bình rượu ngâm dược liệu, sâm bán khi khách hàng có nhu cầu.

Tại khu vực phía tây tỉnh Quảng Ngãi, việc kiểm soát các cơ sở kinh doanh dược liệu, sâm và sản phẩm từ sâm cũng đang đặt ra nhiều vấn đề. Đội Quản lý thị trường số 4 phụ trách khu vực các phường trung tâm phía tây tỉnh Quảng Ngãi đang quản lý 21 cơ sở kinh doanh dược liệu và sâm các loại. Nhiệm vụ của đơn vị là giám sát địa bàn, kiểm tra, kiểm soát tình trạng buôn bán hàng giả, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ; hàng hóa vi phạm về chất lượng, đo lường, an toàn thực phẩm và gian lận thương mại.

Đơn vị phối hợp các cơ quan chức năng nắm bắt thông tin tại những địa điểm kinh doanh, buôn bán sản phẩm sâm Ngọc Linh kém chất lượng, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ.

Tại nhiều showroom, cửa hàng kinh doanh sâm, dược liệu, nhiều sản phẩm chế biến thủ công đều có dòng chữ "Hàng trưng bày nhận diện", "Hàng trưng bày không bán".

Theo lực lượng quản lý thị trường, khó khăn lớn hiện nay là tình trạng sâm giả, sâm nhái từ những loại củ giá rẻ như tam thất bắc, sâm nhập lậu được “phù phép”, trà trộn thành sâm Ngọc Linh. Chi cục trưởng Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ngãi Trần Xuân Thương cho biết, việc kiểm soát các sản phẩm ngâm rượu gặp nhiều khó khăn. Đối với sâm ngâm rượu, củ sâm nằm chìm trong bình, hình thái và màu sắc bị biến đổi khiến lực lượng chức năng không thể quan sát bằng mắt thường để xác định. Việc kiểm tra, đánh giá hàm lượng hoạt chất saponin tại hiện trường cũng không thể thực hiện nhanh chóng mà phải trưng cầu giám định, vừa phức tạp vừa tốn kém.

Bên cạnh đó, tình trạng rao bán sâm củ, bình sâm ngâm rượu với những cam kết bằng miệng cũng gây áp lực cho công tác hậu kiểm và quản lý giao dịch. “Đối với hàng hóa trưng bày để bán thì đến thời điểm này chúng tôi chưa kiểm tra trên địa bàn các xã phía tây”, Chi cục trưởng Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ngãi Trần Xuân Thương cho biết.

Các sản phẩm chế biến từ sâm như rượu, mật ong… có giá từ vài triệu đồng đến hàng chục triệu đồng mỗi sản phẩm. Khi nhiều doanh nghiệp, cửa hàng gắn nhãn “Hàng trưng bày không bán”, “Hàng hóa trưng bày nhận diện” nhưng vẫn giới thiệu, bán hàng đặt ra vấn đề quản lý, kiểm soát của ngành chức năng đối với hàng hóa này.

Việc trưng bày, mua bán các loại hàng hóa này diễn ra tại nhiều cơ sở, thậm chí sản phẩm không có đầy đủ thông tin được đặt chung với những hàng hóa có nhãn mác, khiến người tiêu dùng khó phân biệt nguồn gốc, chất lượng và giá trị thực của sản phẩm.

Đặc biệt, với những sản phẩm chế biến thủ công, người mua khó kiểm chứng nguồn gốc nguyên liệu, thành phần, chất lượng dược liệu cũng như điều kiện chế biến, bảo quản.

Đây cũng là môi trường dễ phát sinh nguy cơ trà trộn hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, ảnh hưởng đến quyền lợi và sức khỏe người tiêu dùng, đồng thời tác động đến uy tín của những sản phẩm sâm Ngọc Linh có nguồn gốc rõ ràng.

Chị Thanh An, phường Cẩm Thành cho biết, việc mua các sản phẩm thủ công chế biến từ sâm Ngọc Linh chủ yếu dựa vào niềm tin đối với doanh nghiệp, cửa hàng.

Nhiều sản phẩm từ sâm Ngọc Linh, dược liệu trưng bày chung với các sản phẩm hàng hóa sản xuất bán cho khách hàng.

“Chúng tôi mua các sản phẩm thủ công như sâm Ngọc Linh ngâm rượu vì tin doanh nghiệp, cửa hàng chứ không chắc sản phẩm có những gì trong đấy. Họ giới thiệu sản phẩm, giá bán thì mình mua thôi. Nếu có đổi củ hay rượu đã ngâm sang loại khác thì làm sao mình biết được”, chị Thanh An bày tỏ.